Khát vọng xóa bỏ "điểm đen" ô nhiễm

Dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm có tổng mức đầu tư hơn 17.200 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước. Dự án có tổng chiều dài tuyến gần 9 km nối từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật, đi qua các phường An Nhơn, Gia Định, Bình Thạnh và Bình Lợi Trung. Được khởi công toàn tuyến, công trình mang theo khát vọng xóa bỏ "điểm đen" ô nhiễm lớn nhất thành phố, chống ngập úng và mở ra trục cảnh quan xanh, sạch dọc hai bên bờ sông rạch.

Tại gói thầu XL-02 (đoạn từ cầu Bùi Đình Túy đến đường Lương Ngọc Quyến), dù đã khởi công từ cuối năm 2025 nhưng không khí thi công tại đoạn gần cầu Phan Chu Trinh lại vô cùng chật vật. Hiện tại, công trường ở khu vực này chủ yếu vẫn chỉ dừng lại ở quá trình dọn dẹp mặt bằng.

Nghiêm trọng hơn cả là tại gói thầu XL-01 -đoạn tuyến từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến cầu Bùi Đình Túy. Đây là nơi tình trạng chậm trễ thể hiện rõ ràng nhất, hầu như chưa ghi nhận bất kỳ dấu hiệu thi công rõ nét nào. Nhìn từ trên cao, dòng rạch Xuyên Tâm bị che khuất hoàn toàn bởi nhiều căn nhà lụp xụp, tạm bợ xây dựng san sát và lấn chiếm ra sát lòng kênh. Do thiếu mặt bằng sạch liền tuyến, sự hiện diện của máy móc thi công tại đây gần như bằng không, buộc chủ đầu tư phải áp dụng giải pháp tình thế là triển khai thi công nhỏ lẻ, thử nghiệm ép cọc cục bộ tại một vài vị trí hiếm hoi vừa bàn giao.

Bàn giao mặt bằng nhỏ lẻ, manh mún

Đất sạch bàn giao nằm rải rác, không liền mạch khiến các thiết bị cơ giới hạng nặng -vốn là "xương sống" của công tác nạo vét và đóng kè -không có đường tiếp cận sâu vào lòng rạch. Các nhà thầu đang rơi vào nghịch lý: có tiền, có quân nhưng không có "đất diễn".

Tính đến giữa năm 2026, toàn dự án mới chỉ tiếp nhận được khoảng 49% mặt bằng sạch. Trong đó, nếu như khu vực quận Gò Vấp cũ (phường An Nhơn) đã hoàn tất 100% giải phóng mặt bằng thì khu vực quận Bình Thạnh cũ (các phường Bình Thạnh, Gia Định, Bình Lợi Trung) lại là điểm nghẽn lớn nhất.

Kỳ vọng vào diện mạo hạ tầng mới

Men theo con hẻm nhỏ ven bờ rạch Xuyên Tâm, đoạn thuộc phường Gia Định, phóng viên đãtìm đến căn nhà cấp bốn đã xuống cấp của bà Nguyễn Thị Lan. Gắn bó với dòng rạch này hàng chục năm, bà Lan là một trong những người chứng kiến rõ nhất sự thay đổi của khu vực, từ dòng nước từng trong xanh, ghe xuồng tấp nập, nay trở thành kênh ô nhiễm nặng do quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng.

Nhiều năm qua, tình trạng ùn ứ rác khiến dòng chảy bị bít kín, kéo theo muỗi mòng, rắn rết xuất hiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của hàng nghìn hộ dân sinh sống hai bên bờ. “Người dân ở đây ai cũng mong mỏi con kênh này sớm được cải tạo, xây dựng bờ kè sạch đẹp, khang trang như kênh Hoàng Sa, Trường Sa. Gia đình tôi và bà con xung quanh hoàn toàn đồng thuận với chủ trương giao đất sớm cho dự án. Tuy nhiên, chúng tôi cũng mong chính quyền địa phương đẩy nhanh các thủ tục pháp lý còn vướng mắc, áp dụng mức bồi thường, hỗ trợ tái định cư hợp lý để người dân sớm ổn định cuộc sống mới”, bà Lan chia sẻ.

Vị trí này vừa được bàn giao mặt bằng sạch để chuẩn bị triển khai dự án, người dân ai cũng phấn khởi kỳ vọng vào một diện mạo hạ tầng mới. Thế nhưng, niềm vui ngắn chẳng tày gang...

Không chỉ làm xấu cảnh quan, bãi rác tự phát này còn bốc mùi hôi thối, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của bà con khu vực xung quanh. Người dân mong chờ các đơn vị liên quan sớm có biện pháp dọn dẹp và rào chắn lại để bảo vệ mặt bằng.

Sự hồi sinh của rạch Xuyên Tâm không chỉ mang lại giá trị to lớn về môi trường mà còn là động lực chỉnh trang đô thị, nâng cao chất lượng sống cho hàng nghìn hộ dân. Với những quyết sách mạnh mẽ và sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, người dân thành phố mang tên Bác hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một dòng kênh xanh uốn lượn, hiện đại sẽ sớm hiện hữu giữa lòng đô thị.