Xưởng ngầm biến UGV thành “robot cảm tử”

Các cơ sở hoạt động của đơn vị NC13, thuộc Lữ đoàn Tấn công Độc lập số 3 của Ukraine, có vẻ ngoài kín đáo và bình thường, tương tự những xưởng sửa chữa robot của đơn vị. Sở chỉ huy nằm trong một cơ sở ngầm với hệ thống hành lang chằng chịt ở đông bắc Ukraine, lối vào là một nắp hầm đã hoen gỉ.

Trong số các cơ sở đó, có một nhà xưởng do kỹ sư 40 tuổi có biệt danh Govorun phụ trách. Bên trong, những chiếc bàn được ghép từ các thùng hàng cũ được sử dụng làm nơi sửa chữa và lắp ráp robot.

Ông Govorun cùng các đồng nghiệp đang thảo luận về một trong những vấn đề lớn mà các robot của đơn vị gặp phải. Theo ông, nhiều UAV điều khiển bằng cáp quang bị rơi khiến dây cáp quấn vào bánh xe. Khi dínhbùn đất, những sợi cáp này có thể làm bánh xe bị kẹt hoàn toàn.

Tại trung tâm sửa chữa, các nhân viên đang mở những kiện hàng chứa các mẫu phương tiện mặt đất không người lái (UGV) mới nhất. Một số thiết bị khác được ngụy trang dưới những tấm lưới bên dưới tán cây.

“Chúng tôi lắp ráp chúng tại đây. Tính đến tháng 9/2025, chúng tôi chỉ chuẩn bị robot phục vụ hậu cần nhưng giờtất cả đều là robot cảm tử. Chúng tôi sản xuất tới 30 chiếc mỗi tháng”, ông Govorun cho biết.

Các UGV này có thể di chuyển hàng chục km, với tầm hoạt động tối đa khoảng 50 km. Theo quân đội Ukraine, chúng thường được trang bị thêm mìn chống tăng và trong một số trường hợp có thể mang tới 50 kg thuốc nổ.

Đơn vị NC13 được thành lập năm 2024 bởi chỉ huy Mykola Makar Zinkevych, cùng cấp phó chủ chốt có biệt danh Bar, một luật sư 23 tuổi gia nhập quân đội năm 2022, sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine.

“Chúng tôi bắt đầu triển khai UGV vào năm 2024. Chúng tôi là một trong những đơn vị đầu tiên sử dụng loại khí tài này. Hiện tại, chúng tôi có hai đại đội: một chuyên về robot cảm tử và một chuyên vận hành robot trang bị súng máy cùng súng phóng lựu”, chỉ huy Bar cho biết.

Kể từ khi được đưa vào chiến trường Ukraine, UGV chủ yếu đảm nhiệm các nhiệm vụ như vận chuyển hậu cần và sơ tán thương binh. Tuy nhiên, những đơn vị như NC13 đang mở rộng vai trò của loại khí tài này sang các nhiệm vụ tấn công, qua đó giảm mức độ phụ thuộc vào việc triển khai bộ binh.

“Đó là bước phát triển hợp lý của các loại máy móc này. Những thử nghiệm đầu tiên được tiến hành vào năm 2024 và kể từ tháng 9/2025 sau đó chúng tôi đã triển khai một cách có hệ thống”, Trung úy Bar nói.

Ông kể rằng các UGV của đơn vị từng tham gia chiếm một vị trí của Nga vào mùa hè năm 2025 và đây là một sự kiện chưa từng có tiền lệ trong lịch sử xung đột vũ trang.

“Chúng tôi điều chiếc UGV đầu tiên mang theo một quả mìn chống tăng nặng 30 kg để phá hủy hầm trú ẩn. Sau vụ nổ đầu tiên, chúng tôi điều chiếc thứ hai”, ông kể lại.

Một UGV khác của đơn vị NC13, được trang bị súng máy, từng duy trì hoạt động tại một vị trí trong 45 ngày vào mùa đông 2025. Theo Bar, đơn vị sử dụng khoảng 70-100 robot cảm tử mỗi tháng: “Trong hai tháng qua, các UGV của chúng tôi đã hoàn thành 2.000 giờ làm nhiệm vụ”.

Ukraine đang nổi lên là một trong những quốc gia đi đầu trong thiết kế và sản xuất UGV, trong nỗ lực bù đắp bất lợi về quân số so với Nga bằng việc tăng cường sử dụng các hệ thống không người lái.

Ukraine đặt mục tiêu sản xuất 50.000 UGV trong năm nay, gấp đôi sản lượng của năm 2025. Tuy nhiên, con số này vẫn chỉ là một phần nhỏ so với số lượng UAV được quân đội nước này sử dụng. Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, tổng số UAV được sử dụng trong chiến tranh có thể lên tới khoảng 7 triệu chiếc.

Trong báo cáo công bố tháng 6, Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết việc sử dụng UGV đang tăng nhanh. Nếu trong tháng 1, các robot mặt đất thực hiện hơn 7.500 nhiệm vụ, đến tháng 5 con số này đã vượt 14.000. Số đơn vị sử dụng UGV cũng tăng từ 117 lên 230.

Khi “binh sĩ robot” tham gia hoạt động chiến đấu

Dù UGV chưa được sử dụng phổ biến như UAV, các phương tiện mặt đất này ngày càng tham gia nhiều hơn vào các hoạt động chiến đấu. Cuối tháng 6, Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo triển khai một hệ thống tác chiến mới, kết hợp UGV, UAV và một số lượng nhỏ binh sĩ thực hiện cùng một nhiệm vụ.

“Đây là phương thức đang mang lại kết quả ở miền nam, đặc biệt khu vực Zaporizhia, nơi một vùng lãnh thổ rộng lớn đã được giải phóng kể từ tháng 2, nhờ việc triển khai các đơn vị mới này”, cơ quan này cho biết.

Cách đây vài ngày, một đơn vị khác thuộc lực lượng địa phương cũng triển khai thành công một UGV tới bán đảo Kinburn, thuộc tỉnh Kherson. Robot được vận chuyển kết hợp với một xuồng không người lái trên mặt nước, sau đó được đưa vào bờ để thực hiện nhiệm vụ. Trong đoạn video do Lữ đoàn Phòng thủ Lãnh thổ số 123 công bố, chiếc UGV trang bị súng máy tiến lên bãi biển và khai hỏa vào một “vị trí của Nga”, quân đội Ukraine cho biết.

“Đây là nhiệm vụ chiến đấu đầu tiên thuộc loại hình này được ghi nhận trên thế giới. Đó là một cách tiếp cận mới trong chiến tranh, trong đó những nhiệm vụ nguy hiểm nhất được giao cho máy móc”.

Kênh Telegram của Nga mang tên Dos Comandantes, chuyên theo dõi cuộc xung đột tại Ukraine, cũng thừa nhận những thách thức đáng kể trước năng lực tấn công ngày càng gia tăng của UGV Ukraine, đồng thời đề cập trường hợp tại Kinburn.

Ông Yuriy Poritskyi, một lãnh đạo cấp cao của Devdroid, một trong những đơn vị sản xuất dòng UGV NC13, cho biết các robot này ban đầu từng bị một số binh sĩ chế giễu vì tốc độ chậm, thậm chí bị xe tải quân sự vượt qua.

Tuy nhiên, theo ông, tình hình thay đổi sau khi đơn vị Rubicon, lực lượng tinh nhuệ vận hành UAV của Nga, xuất hiện tại khu vực.

“Ngay khi Rubicon xuất hiện trong khu vực, chúng tôi chứng kiến chính những chiếc xe tải đó – ba hoặc bốn chiếc – bị bắn hạ. Giờ đây, mọi người đều muốn có UGV và không muốn sử dụng xe tải nữa, bởi xe tải có thể trở thành mục tiêu của UAV FPV”, ông Poritskyi nói.

Tuổi thọ của UGV thường khá ngắn. Các robot cảm tử được thiết kế để không quay trở lại sau khi hoàn thành nhiệm vụ, trong khi những UGV trang bị súng máy thường cũng chỉ hoạt động chưa đầy một tháng.

Tuy nhiên, một số trường hợp ngoại lệ có thể hoạt động trong nhiều tháng. Ông Poritskyi cho biết đơn vị có một UGV chuyên thực hiện nhiệm vụ hậu cần mang tên Rocky, đã hoạt động cùng họ trong khoảng 2 năm.

Lữ đoàn Tấn công Đường không số 79 của Ukraine gần đây cũng chia sẻ câu chuyện về một UGV có biệt danh “Grandpa” được cho là đã thực hiện gần 50 nhiệm vụ trong hơn một năm.

“Robot này đã vận chuyển 19 tấn hàng hóa và sống sót qua ba đợt tấn công bằng UAV FPV cùng các vụ nổ mìn”, các binh sĩ cho biết.

Trong cuộc xung đột tại Ukraine, ngày càng nhiều hệ thống không người lái được đưa vào các hoạt động chiến đấu, trong đó UGV không chỉ thực hiện nhiệm vụ hậu cần mà còn trực tiếp tham gia tấn công, qua đó từng bước thay thế con người ở những nhiệm vụ có mức độ rủi ro cao.

Tại đơn vị NC13, các kíp điều khiển đã lên kế hoạch cho một cuộc tấn công bằng UGV cảm tử nhằm vào một vị trí của lực lượng Nga. Các thành viên tham gia nhiệm vụ đều vào vị trí trước những màn hình trong hầm chỉ huy để theo dõi và điều khiển robot.