Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe, chi phí logistics tăng cao và giá cả nông sản lên xuống thất thường... Trước thực tế này, việc chế biến sâu đang trở thành khâu then chốt, quyết định khả năng cạnh tranh và đi xa của nông sản Việt. Đồng Tháp, một trong những vựa nông sản lớn của vùng ĐBSCL, nhiều doanh nghiệp đã và đang tập trung vào việc chế biến để mở rộng thị trường và gia tăng giá trị.

Từ những hạt gạo quen thuộc của vùng Đồng Tháp Mười,Công ty Cổ phần Thực phẩm Bích Chi đã phát triển thành hệ sinh thái sản phẩm đa dạng. Không chỉ dừng lại ở các sản phẩm truyền thống như bánh phở, bánh tráng, bánh phồng tôm,… doanh nghiệp này còn đẩy mạnh nghiên cứu các dòng sản phẩm mới, đáp ứng thị hiếu tiêu dùng hiện đại như: Snack, miếng đậu xanh,... Đặc biệt, sản phẩm OCOP được công ty rất quan tâm, vì đây là sản phẩm mang tính địa phương vùng miền.

Ông Phạm Thanh Bình, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Bích Chi, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ, Công ty thực thực phẩm Bích Chi là chuyên sản xuất các sản phẩm sau gạo. Việc đa dạng hóa sản phẩm không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường, mà còn kéo dài chuỗi giá trị từ hạt gạo, một trong những nông sản chủ lực của tỉnh Đồng Tháp.

“Hiện nay, chúng tôi đang sản xuất các sản phẩm từ lúa gạo của ĐBSCL và từ hạt gạo của Đồng Tháp Mười. Chúng tôi chế biến ra những sản phẩm không chỉ dùng trong nước mà còn xuất khẩu ra nước trên thế giới. Hiện chúng tôi đang sản xuất, xuất khẩu sản phẩm lớn nhất ra thị trường nước ngoài; số một là bánh phồng tôm; số hai là phở, hủ tíu; số ba là bún gạo; số bốn là bánh tráng…

Đây là bốn sản phẩm được rất nhiều người nước ngoài ưa chuộng. Những sản phẩm này chúng tôi đã xuất khẩu đến hơn 40 nước trên thế giới; đặc biệt là chúng tôi còn làm theo yêu cầu của Hala, cho hơn 1 tỷ người hồi giáo trên thế giới này” - ông Bình cho biết.

Cũng hoạt động trong lĩnh vực sau gạo, đơn vị này chuyên về các loại bột làm bánh chế biến sẵn. Không chỉ đa dạng sản phẩm, doanh nghiệp còn tập trung nâng chuẩn chất lượng để chinh phục thị trường khó tính. Công ty TNHH Lộc Sánh là một trong rất nhiều doanh nghiệp của địa phương, với các dòng sản phẩm bột chế biến từ gạo phục vụ xuất khẩu. Những tiêu chuẩn khắt khe từ đối tác quốc tế đang buộc doanh nghiệp phải nâng cấp toàn diện, từ công nghệ đến quản lý chất lượng - yếu tố cốt lõi của chế biến sâu.

Ông Bùi Hữu Lộc, Giám đốc Công ty TNHH Lộc Sánh, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ, ôngtừng tiếp một đoàn đến từ châu Âu, là đối tác của lâu năm công ty, mặc dù đã nhiều năm nhập hàng của công ty, nhưng đây là lần đầu tiên họ sang thăm và thẩm định quy trình sản xuất của nhà máy.

Theo ông Lôc: “Họ thấy mình đạt chuẩn ISO, HACCP đầy đủ theo tiêu chuẩn để làm hàng chế biến thực phẩm. Sau quá trình họ tìm hiểu, khảo sát hết hết các khâu; từ công đoạn hàng nguyên liệu - đi vào khâu sản xuất - cho đến khi ra thành phẩm… thì họ nó là "number one"có nghĩa là họ đánh giá tuyệt vời; đó là cái điểm mừng. Từ hồi đến giờ họ chưa từng tới đây, không biết mình làm bao nhiêu mặt hàng; khi tới đây họ mới biết mình làm rất nhiều mặt hàng khác nữa. Chính vì vậy, họ cũng muốn phát triển thêm những mặt hàng mới”.

Còn trong lĩnh vực trái cây, Công ty TNHH MTV Nam Huy, tỉnh Đồng Tháp đang đầu tư mạnh vào dây chuyền chế biến hiện đại, đặc biệt là các sản phẩm trái cây sấy. Với công suất lớn và khả năng thu gom nguyên liệu tại chỗ, doanh nghiệp không chỉ giải quyết đầu ra cho nông dân mà còn gia tăng giá trị sản phẩm. Hiện nay, sản phẩm của Nam Huy đã có mặt tại hơn 10 thị trường, bao gồm EU, Mỹ và các nước Đông Nam Á.

Ông Huỳnh Văn Hiệp, Giám đốc Công ty TNHH MTV Nam Huy Đồng Tháp Nam huy chia sẻ:“Ngoàithị trường nội địa, Công ty Nam Huy chúng tôi cũng đã xuất khẩu sang hơn 10 nước như: Khối EU, thị trường Mỹ và các nước Đông Nam Á. So với những năm trước đây, nhất là từ khi NQ68 ra đời thì công ty của chúng tôi thấy rất rõ là chúng tôi gặp rất là nhiều thuận lợi trong việc sản xuất, kinh doanh.

Chúng tôi được những cơ chế thông thoáng hơn. Từ thông thoáng về chính sách, thì công ty chúng tôi càng ngày càng phát triển nhiều sản phẩm; hy vọng là phát triển được nhiều, chúng tôi sẽ thu được nhiều lao động hơn”.

Đối với lĩnh vực thủy sản, Công ty Cổ phần Gò Đàng (Godaco Seafood), một doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực xuất khẩu thủy sản của tỉnh Đồng Tháp và đây cũng là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong việc thúc đẩy chế biến sâu để gia tăng giá trị cho ngành thủy sản.

Ông Nguyễn Văn Đạo, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Gò Đàng khẳng định, chế biến sâu và gia tăng sản phẩm là chìa khóa để ngành thủy sản phát triển bền vững.

“Chiến lược của chúng tôi có 5 mặt hàng chính: Một là cá tra phi lê, hai là mặt hàng cá rô phi, ba là mặt hàng nghêu, bốn là mặt hàng sò điệp và năm là mặt hàng giá trị gia tăng… Hiện chúng tôi đang đi vào khuynh hướng là chế biến theo chiều sâu; tức là sử dụng ít nguyên liệu và nó ra được những sản phẩm có giá trị gia tăng” - ông Đạo chia sẻ.

Thực tế cho thấy, xuất khẩu nông sản dưới dạng nguyên liệu thô hoặc sơ chế đơn giản khiến giá trị gia tăng của sản phẩm không cao, đồng thời làm gia tăng mức độ phụ thuộc vào nhu cầu nhập khẩu của từng thị trường và tính nhạy cảm trước những biến động của thị trường quốc tế.

Xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ theo hướng ưu tiên các sản phẩm tiện lợi, an toàn và có giá trị dinh dưỡng cao. Đây chính là cơ hội để nông sản chế biến của Đồng Tháp nói riêng và của Việt Nam nói chúng tiếp cận sâu hơn vào các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc...

Trước xu hướng tiêu dùng xanh và tiện lợi toàn cầu, việc xuất khẩu thô đã không còn là lợi thế. Đề cập đến bài toán nâng cao giá trị bền vững, Nguyên Phó chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan từng nhấn mạnh:“Chế biến là tạo ra một cái giá trị gia tăng, nhưng nếu chúng ta chỉ nói giá trị gia tăng đơn thuần để tạo ra kim ngạch xuất khẩu thì chúng ta còn thiếu điều gì đó.

Chúng ta có 3vòng tròn, một bên là Nhà nước, một bên là thị trường, một bên là xã hội. Tất cả chúng ta đã tạo ra giá trị, nhưng muốn giá trị đó vượt bậc hơn nữa, có sự lan toả hơn nữa, kích thích một cách mạnh mẽ hơn nữa, thì chúng ta phải tạo cho 3 cái vòng tròn đó xích lại với nhau”.

Từ gạo, trái cây cho đến thuỷ sản... đây là 3 trong rất nhiều sản phẩm nông sản của địa phương; từ sản phẩm truyền thống đến chế biến hiện đại, có thể thấy doanh nghiệp Đồng Tháp đang từng bước hoàn thiện chuỗi giá trị nông sản. Trong bối cảnh xuất khẩu còn nhiều khó khăn, việc thúc đẩy chế biến sâu không chỉ giúp nâng giá trị sản phẩm, mà còn mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu thô. Đây chính là “chìa khóa” để nông sản của địa phương đi xa và phát triển bền vững trong thời gian tới.