Đặt nền móng cho ngành thanh tra Việt Nam

Tháng 12/1949, đồng chí Hồ Tùng Mậu được Chủ tịch Hồ Chí Minh cử giữ chức Tổng Thanh tra Chính phủ. Trên cương vị được giao, đồng chí Hồ Tùng Mậu đã nhanh chóng chỉ đạo xây dựng bộ máy thanh tra có hệ thống chặt chẽ, từ Trung ương đến các bộ, ngành và địa phương, giúp công tác thanh tra đi vào nền nếp.

Gửi tham luận đến hội thảo khoa học “Đồng chí Hồ Tùng Mậu -Nhà lãnh đạo kiên trung, tài năng của Đảng và cách mạng Việt Nam”,TS Trần Thị Huyền, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, bên cạnh công tác xây dựng bộ máy, đồng chí Hồ Tùng Mậu đặc biệt chú trọng khâu tuyển chọn và đào tạo cán bộ, yêu cầu bộ máy phải theo phương châm “tinh, gọn”. Đồng chí chỉ đạo thường xuyên mở các lớp bồi dưỡng lý luận, nghiệp vụ để xây dựng đội ngũ cán bộ không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có phẩm chất đạo đức liêm chính.Theo đồng chí Hồ Tùng Mậu, kiểm tra, thanh tra không chỉ là để xử lý sai phạm mà quan trọng nhất là để tìm ra sự thật, phân biệt rõ đúng - sai, ưu - khuyết điểm để tìm ra biện pháp ngăn chặn. Phương pháp của đồng chí là sâu sát thực tế, lắng nghe ý kiến của nhân dân, coi việc giải quyết khiếu nại, tố giác củaquần chúng là thước đo hiệu quả của bộ máy. Điều này giúp công tác thanh travừa mang tính quyền lực nhà nước, vừa mang tính nhân dân sâu sắc.

Ông Hoàng Trung Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương nhận xét, sự kiện đồng chí Hồ Tùng Mậu được Đảng và Chính phủ giao trọng trách Tổng thanh tra Chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thể hiện sự tin tưởng đặc biệt của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ đối với phẩm chất, năng lực của đồng chí; đồng thời phản ánh yêu cầu rất sớm của Đảng ta về xây dựng bộ máy nhà nước trong sạch, liêm chính, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương trong điều kiện kháng chiến.

"Trên cương vị Tổng thanh tra Chính phủ, đồng chí Hồ Tùng Mậuđề cao tinh thần trách nhiệm, sự công tâm, khách quan; đấu tranh chống quan liêu, xa dân, lãng phí và lợi dụng chức vụ, quyền hạn; nhấn mạnh vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo trong thực thi nhiệm vụ công vụ. Đồng chíkiên quyết trong đấu tranh chống tham ô, quan liêu, lãng phí và các biểu hiện suy thoái trong đội ngũ cán bộ; trực tiếp chỉ đạo thanh tra nhiều vụ việc nghiêm trọng liên quan đến sai phạm của cán bộ. Khi xử lý công việc, đồng chí giữ quan điểm nghiêm minh, khách quan, không né tránh, không vì nể nang hay vị trí công tác của cán bộ mà bỏ qua sai phạm.Đồng chí Hồ Tùng Mậu luôn nhất quán: Muốn giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng thì phải giữ nghiêm kỷ luật của Đảng; cán bộ giữ chức vụ càng cao càng phải gương mẫu và chịu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của Đảng, của nhân dân", ôngHoàng Trung Dũng cho biết.

Những bài học còn nguyên giá trị từ người đứng đầu ngành thanh tra

Không chỉ để lại dấu ấn trong quá trình xây dựng ngành thanh tra Việt Nam, đồng chí Hồ Tùng Mậu còn để lại nhiều bài học có giá trị đối với công tác kiểm tra, giám sát và xây dựng đội ngũ cán bộ hiện nay.

PGS.TS Bùi Đình Phong, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, đồng chí Hồ Tùng Mậuđã góp phần định hình, định hướng lý luận công tác thanh tra, trong đó đáng chú ý là lối làm việc thanh tra khoa học - thực tiễn, khách quan, trách nhiệm, tận tâm, tận lực, sâu sát, gần dân, tin dân, trọng dân, hỏi dân và phẩm chất cán bộ thanh tra, đặc biệt là người đứng đầu không màng danh lợi bản thân.

Trên cương vị Tổng thanh tra Chính phủ, đồng chí Hồ Tùng Mậu để lại cho hôm nay nhiều bài học quý giá, bổ ích.

Một là, quan điểm “không kiểm tra coi như không lãnh đạo” là bài họcđầu tiên, nhất quán, xuyên suốt, không bao giờ cũ, phải luôn luôn được thấmnhuần, quán triệt sâu sắc và làm mới thêm. Lúc nào, chỗ nào lơi là, coi nhẹ,thoát ly công tác kiểm tra, thanh tra nhất định sẽ có sai phạm. Ngược lại, nếukiểm tra thường xuyên theo định kỳ hay đột xuất sẽ phát hiện ra khuyết điểm,từ đó tìm cách khắc phục; đồng thời thấy cách làm hay để phát huy.

Hai là, thanh tra là phải óc nghĩ, tai nghe - đến tận nơi nghe dân, tin dân,trọng dân, hỏi dân, khuyến khích dân nói; nghe nhiều chiều để tập hợp, sànglọc. Phải tiếp cận hồ sơ, thực tế, gặp người, hỏi việc. Đó là quá trình sángtạo, tìm tòi, không chủ quan, nóng vội, định kiến, bệnh cá nhân và cũng khôngrập khuôn, máy móc. Mỗi một loại việc, một địa phương, các hạng cán bộ cầncó những cách làm việc khác nhau, tùy theo thực tế.

Ba là, xét tận cùng, mọi việc đều do người làm ra. Việc cách mạng và thanh tra, kiểm tra rất cần đường lối, chủ trương, thể chế, cơ chế, tổ chức bộ máy với ý nghĩa mở đường, định hướng, định hình, tạo khung khổ pháp lý cho mọi hoạt động, nhưng cần hơn là bộ máy gọn và cán bộ tinh. Cần nhất là cái chất của người cán bộ, đảng viên, đứng đầu, lãnh đạo. Phải nói ít, làm nhiều, quyết liệt, đến nơi, đến chốn, có hiệu quả, kết quả thực chất, cụ thể và lấy sự hài lòng, thụ hưởng của nhân dân làm thước đo. Con người của đồng chí Hồ Tùng Mậuchính là mẫu hình của người cán bộ đứng đầu nói ít, làm nhiều có hiệu quả.

TS. Nghiêm Xuân Thành, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho rằng, trong vai trò người đứng đầu, đồng chí Hồ Tùng Mậu là một bảo chứng chính trị giúp tạo niềm tin cho đảng viên và quần chúng về tính công bằng, nghiêm minh của kỷ luật Đảng. Dù thời gian gắn bó với ngành kiểm tra Đảng không dài nhưng đồng chí Hồ Tùng Mậu đã ghi dấu ấn sâu sắc tạo dựng những nền tảng quan trọng về tổ chức, hoạt động của ngành kiểm tra Đảng, góp phần khẳng định vai trò quan trọng của công tác kiểm tra, giám sát; nâng tầm công tác kiểm tra trở thành “thanh bảo kiếm” sắc bén trong việc giữ gìn kỷ cương, kỷ luật đảng, bảo vệ sự đoàn kết, thống nhất, xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh. Từ đó, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng từng bước nâng tầm hơn,trở thành “thanh bảo kiếm” sắc bén bảo vệ tổ chức.