Tại dự thảo nghị định về hóa đơn điện tử (HĐĐT), chứng từ điện tử đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng, không phải nộp thuế thu nhập cá nhân sẽ không sử dụng HĐĐT. Điều này đồng nghĩa với việc nếu có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm trở xuống, hộ kinh doanh sẽ không được xuất HĐĐT, dù trước đó đã đầu tư trang thiết bị và xuất HĐĐT theo yêu cầu của cơ quan thuế.

Sau đó, cơ quan thuế tại một số địa phương đã ra thông báo, yêu cầu hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm không được sử dụng hóa đơn điện tử, phải hủy hóa đơn đã đăng ký, thậm chí sẽ bị xử phạt nếu tiếp tục sử dụng.

Theo thông báo của Thuế cơ sở 4 TP. Huế, hộ, cá nhân kinh doanh có ngưỡng doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống thuộc diện không chịu thuế, và không có quy định được sử dụng hóa đơn điện tử. Do đó, nhóm này không được sử dụng hoá đơn điện tử, không được cấp hóa đơn từng lần phát sinh.

Đáng chú ý, thông báo của Thuế cơ sở 7 tỉnh Đắk Lắk ghi rõ : “Trường hợp không thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử nhưng vẫn tiếp tục sử dụng, thì được xác định là hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp và bị xử phạt theo quy định pháp luật”. Thông tin này sau khi đưa ra ngay lập tức đã khiến rất nhiều hộ kinh doanh băn khoăn, lo lắng.

Hộ kinh doanh nhỏ lẻ lo mất khách

Ghi nhận của phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam cho thấy, việc hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm không được xuất hóa đơn điện tử đang gây không ít khó khăn trong hoạt động kinh doanh.

Ông Trần Văn M., chủ hộ kinh doanh cung cấp thực phẩm sạch tại phường Long Biên, TP. Hà Nội cho biết, thời gian gần đây một số doanh nghiệp nhỏ và văn phòng đặt mua rau, củ theo tuần nhưng yêu cầu phải xuất hóa đơn điện tử để đưa vào chi phí. Tuy nhiên, khi liên hệ cơ quan thuế, ông được hướng dẫn hộ kinh doanh của ông có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm nên không thuộc diện được xuất hóa đơn điện tử.

“Khách hàng doanh nghiệp thường cần hóa đơn để hạch toán, nên khi tôi không xuất được, họ chuyển sang mua của đơn vị khác. Dù doanh thu không lớn nhưng đây là nguồn khách ổn định, nếu mất đi thì việc kinh doanh của chúng tôi sẽ rất khó khăn”, ông M. chia sẻ.

Trong khi đó, chị Lê Thu P., chủ hộ kinh doanh dịch vụ thiết kế – in ấn tại phường Bạch Mai, TP. Hà Nội cho biết, nhiều khách hàng của chị là các câu lạc bộ, trung tâm đào tạo hoặc doanh nghiệp nhỏ thường yêu cầu xuất hóa đơn điện tử khi đặt in ấn tài liệu, banner. Tuy nhiên, do doanh thu của hộ kinh doanh chưa đến 500 triệu đồng/năm, chị được thông báo không thuộc diện xuất hóa đơn điện tử.

“Các đơn hàng này không lớn nhưng khá đều đặn. Khi tôi không xuất được hóa đơn, khách hàng buộc phải tìm đơn vị khác. Điều này khiến hộ kinh doanh nhỏ như tôi mất dần khách hàng và rất khó mở rộng hoạt động trong thời gian tới”, chị P. cho biết.

Không chỉ vậy, trên các diễn đàn về thuế, hội nhóm hộ kinh doanh và mạng xã hội, quy định này cũng đang thu hút nhiều ý kiến trái chiều và tạo làn sóng bức xúc trong cộng đồng kinh doanh nhỏ lẻ. Nhiều ý kiến cho rằng, việc không cho phép hộ kinh doanh có doanh thu thấp xuất hóa đơn điện tử sẽ khiến họ gặp bất lợi trong cạnh tranh, đặc biệt khi ngày càng nhiều khách hàng, doanh nghiệp yêu cầu hóa đơn để hợp thức chi phí.

Một số hộ kinh doanh cũng bày tỏ lo ngại quy định này vô tình tạo rào cản khiến họ khó mở rộng quy mô, trong khi chủ trương chung là khuyến khích minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và chuyển đổi sang hình thức quản lý hiện đại.

Cần sớm có hướng dẫn thống nhất

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết, theo quy định tại Nghị định 68 /2026/NĐ-CP, các đối tượng có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Nghị định cũng nêu rõ, đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng có thể không phải xuất hóa đơn. Từ đó, nhiều người hiểu rằng nhóm từ trên 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng không phải xuất hóa đơn, còn nhóm dưới 500 triệu đồng không được đề cập nên mặc nhiên coi là không xuất hóa đơn.

Tuy nhiên, bà Cúc khẳng định, quan điểm cho rằng, hộ kinh doanh dưới 500 triệu đồng nếu xuất hóa đơn là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt hành chính về thuế không phải là quan điểm chính thống của Cụcthuế.

“Hiện nay, Cụcthuế đang chỉ đạo nếu có vướng mắc trong quá trình thực thi thì không xử phạt, thì không có cớ gì lạixử phạt những hộ kinh doanh chủ động chấp hành chính sách, xuất hóa đơn để phục vụ khách hàng, dù thuộc đối tượng không bắt buộc xuất hóa đơn”, bà Cúc cho hay.

Trong thực tế, hướng dẫn tại các cơ quan thuế địa phương vẫn còn chưa thống nhất. Có nơi cho rằng việc xuất hóa đơn khi không thuộc đối tượng bắt buộc là vi phạm, nhưng cũng có nơi hướng dẫn linh hoạt, đề nghị hộ kinh doanh liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn cụ thể. Từ thực tế này, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đã có công văn kiến nghị Bộ Tài chính và Cục Thuế sớm hướng dẫn rõ nội dung trên.

Theo bà Cúc, dù doanh thu dưới 500 triệu đồng không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, nhưng nếu khách hàng có nhu cầu lấy hóa đơn, hộ kinh doanh vẫn có thể xin cấp hóa đơn từ cơ quan thuế để xuất cho khách hàng. Trong trường hợp này, dù không thuộc diện phải nộp thuế, hộ kinh doanh vẫn có thể nộp thuế trên cơ sở giá bán đã bao gồm thuế nhằm phục vụ nhu cầu của khách hàng. Điều này là hợp lý và góp phần tăng tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

“Hội Tư vấn Thuế Việt Nam đã kiến nghị cơ quan chức năng nghiên cứu sửa đổi, hướng dẫn rõ ràng để chính sách thuế minh bạch, thuận lợi cho người nộp thuế và người mua hàng, đồng thời tránh tình trạng mỗi địa phương hướng dẫn khác nhau, gây lo lắng cho hộ, cá nhân kinh doanh”, Chủ tịch VTCA nói thêm.

Cùng quan điểm, Th.S Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng, Nghị định 68 đã nêu rõ tinh thần hạn chế xử lý vi phạm đối với các hộ, cá nhân kinh doanh. Vì vậy, việc cơ quan thuế ban hành văn bản xử phạt hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng nhưng xuất hóa đơn điện tử là chưa phù hợp.

Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, ông Được nhận định, hiện vẫn tồn tại khoảng trống trong quy định pháp luật khi Nghị định 68 chưa đề cập rõ hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng có được sử dụng hóa đơn hay không.

Theo quy định của Luật Quản lý thuế trước đây (Luật số 78) và hiện nay là Luật Quản lý thuế số 108, các đối tượng phải sử dụng hóa đơn được quy định cụ thể, còn các đối tượng khác được khuyến khích sử dụng hóa đơn và phải nộp thuế trước khi được cơ quan thuế cấp hóa đơn từng lần. Như vậy, dù doanh thu dưới 500 triệu đồng không thuộc đối tượng nộp thuế, hộ kinh doanh vẫn có quyền sử dụng hóa đơn. Khi có nhu cầu, họ có thể đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn từng lần và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

“Trong giai đoạn chuyển tiếp hiện nay, có nhiều hộ kinh doanh trước đây đã đăng ký sử dụng hóa đơn hợp pháp. Dù hiện nay doanh thu dưới 500 triệu đồng, không thuộc diện bắt buộc, họ vẫn có quyền tiếp tục sử dụng hóa đơn đã đăng ký cho các giao dịch của mình”, ông Được nêu quan điểm.

Tuy nhiên, ông Được cho rằng, Bộ Tài chính và Chính phủ cần sớm ban hành hướng dẫn thống nhất để cơ quan thuế địa phương và hộ kinh doanh yên tâm thực hiện. Đồng thời, việc khuyến khích hộ kinh doanh dưới 500 triệu đồng sử dụng hóa đơn cũng giúp họ làm quen với phương thức quản lý mới, tăng tính minh bạch và đảm bảo quyền lợi của các bên trong giao dịch.