Một điểm đặc biệt mà các nhà phân tích quốc tế nhận ra ở cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung là cơ chế ra quyết định ở cả hai quốc gia đều mang dấu ấn cá nhân lớn của lãnh đạo cấp cao. Chính vì thế, biểu đồ của mối quan hệ chiến lược này sẽ được phụ thuộc nhiều vào cuộc gặp trực tiếp vào cuối tuần này, nơi Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ phải tìm ra điểm đồng thuận để quản lý các căng thẳng song phương.

Nhưng không vì thế mà người ta có thể cho rằng đây sẽ là một chuyến thăm giúp tái khởi động quan hệ Mỹ - Trung.

Washington và Bắc Kinh đang mắc kẹt trong “một bầu không khí” đặc biệt, nơi cả hai đều ngờ vực sâu sắc, vừa phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế; nhưng đồng thời, cũng mong muốn “thoát” khỏi những ràng buộc đó trước khi bên kia có thể lợi dụng. Lợi ích chung còn rất lớn nhưng vẫn chưa đủ để vượt qua sự nghi kỵ. Nó đòi hỏi ý chí chính trị lớn của đôi bên để đưa các lợi ích trở thành hiện thực.

Giải pháp chiến thuật hơn là đột phá chiến lược

Cần phải nhìn lại một cách kỹ lưỡng kỳ vọng của cả Trung Quốc và Mỹ trước khi bước vào hội nghị thượng đỉnhtại Bắc Kinh. Trung Quốc chắc chắn muốn tìm kiếm sự nhượng bộ của Mỹ trong các lĩnh vực như kiểm soát xuất khẩu công nghệ, Đài Loan và thuế quan. Ngược lại, Tổng thống Trump sẽ đưa ra yêu cầu Trung Quốc mua nhiều hàng hóa Mỹ hơn nữa, cho phép Mỹ đặt mua thêm khoáng sản đất hiếm, cũng như thúc đẩy hợp tác kiểm soát tiền chất fetanyl.

Dù vậy, sẽ vẫn có những “vùng lõm” ở cuộc gặp lần này, nơi mà Trung Quốc và Mỹ chưa sẵn sàng để đạt được thỏa thuận. Theo Melanie Hart, giám đốc cấp cao Trung tâm Toàn cầu Trung Quốc tại Hội đồng Đại Tây Dương, hội nghị thượng đỉnh khó có thể mang lại sự ủng hộ đáng kể từ phía Trung Quốc đối với những nỗ lực của Mỹ về vấn đề Iran. Trung Quốc muốn thấy eo biển Hormuz được mở cửa trở lại, nhưng họ không mặn mà với ý tưởng giúp chính quyền Trump thoát khỏi những hệ lụy của cuộc chiến ở Trung Đông.

Bên cạnh đó, ít khả năng Mỹ và Trung Quốc sẽ đưa ra thông báo về các dự ánđầu tư lớn nào nhân dịp này. Vào tháng 4, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tuyên bố rằng hai bên đang nỗ lực thành lập một “Hội đồng Đầu tư” để tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án giữa hai nước, nhưng nỗ lực đó dường như đã bị đình trệ. Các công ty và quan chức ở cả hai phía đều khó xác định được các lĩnh vực hoặc dự án khả thi. Ông Trump đã ra tín hiệu cởi mở với các khoản đầu tư ô tô của Trung Quốc vào Mỹ, nhưng ngành công nghiệp ô tô Mỹ lại phản đối mạnh mẽ. Điều đó chỉ có thể lý giải rằng sản xuất và công nghệ vẫn là những vấn đề nhạy cảm ở cả hai phía.

Ba điểm quyết định thành công của Thượng đỉnh Mỹ - Trung

Trước hết là vấn đề Đài Loan. Trung Quốc có thể đang chờ đợi quan điểm mang tính nhượng bộ của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc gặp thượng đỉnh. Đó là việc Mỹ thay đổi thông điệp lâu nay về Đài Loan. Mục tiêu cụ thể hơn là việc thuyết phục chính quyền Donald Trump trì hoãn hơn nữa việc ký kết thỏa thỏa thuận mua bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD với chính quyền Đài Loan.

Thứ hai là việc tách biệt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ khỏi các cam kết mua hàng của Trung Quốc. Tổng thống Donald Trump muốn Trung Quốc mua hàng số lượng lớn để giảm thâm hụt thương mại của Mỹ. Vì thế, nội dung quan trọng của cuộc gặp lần này là cam kết từ phía Bắc Kinh về việc mua đậu nành, máy bay và các mặt hàng khác của Mỹ mà Trung Quốc đã hứa mua theo thỏa thuận thương mại “Giai đoạn Một” trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump. Mặc dù đây là câu chuyện đã cũ, nhưng những thỏa thuận như vậy sẽ là một thắng lợi cho nông dân và doanh nghiệp Mỹ đang phải vật lộn với thuế quan song phương và tìm cách giải phóng hàng tồn kho.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc cũng sẽ tìm cách tận dụng mong muốn của Tổng thống Mỹ về những cam kết mua hàng để làm đòn bẩy với việc tiếp cận sâu hơn với các công nghệ tiên tiến của Mỹ, bao gồm chip bán dẫn và động cơ máy bay. Dư luận sẽ chờ xem chính quyền Trump sẽ đặt ưu tiên nào cao hơn giữa việc kiểm soát xuất khẩu công nghệ để đảm bảo an ninh quốc gia với đáp ứng nhu cầu bán hàng của người dân và doanh nghiệp.

Cuối cùng, cam kết của Bắc Kinh về việc xuất khẩu các khoáng sản quan trọng cũng sẽ là một phần rất đáng chú ý. Sau cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung tại tại Busan, Hàn Quốc tháng 10/2025, Nhà Trắng đã ban hành một bản thông tin tuyên bố rằng Trung Quốc đã đưa ra nhiều cam kết về khoáng sản quan trọng. Một cam kết là Trung Quốc sẽ “tạm dừng việc thực hiện toàn cầu các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới mở rộng đối với đất hiếm và các biện pháp liên quan mà nước này đã công bố vào ngày 9/10/2025”. Một cam kết khác là nước này sẽ “cấp giấy phép chung có hiệu lực cho việc xuất khẩu đất hiếm, gali, germani, antimon và than chì vì lợi ích của người dùng cuối và nhà cung cấp của Mỹ trên toàn thế giới”.

Tuy nhiên, thông cáo báo chí của Trung Quốc về sự kiện này lại không bao gồm những cam kết đó. Thay vào đó, Bắc Kinh chỉ nó về việc sẽ “tạm dừng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu liên quan được công bố vào ngày 9/10 trong một năm và nghiên cứu, hoàn thiện các kế hoạch cụ thể”. Còn trên thực tế, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu vẫn còn hiệu lực. Các công ty Mỹ vẫn cần giấy phép để nhập khẩu đất hiếm từ Trung Quốc, và các giấy phép đó vẫn tiếp tục được cấp theo từng hồ sơ – và không có “giấy phép chung” rộng rãi nào dành cho Mỹ.

Kỳ vọng trong cuộc gặp sắp tới có thể là việc Tổng thống Trump có thể thúc đẩy Trung Quốc đưa ra một lời hứa cụ thể nào đó. Điều này sẽ là là đòn bẩy lớn cho doanh nghiệp Mỹ.

Dĩ nhiên, tất cả đều hiểu rằng Trung Quốc sẽ không nhượng bộ miễn phí. Họ sẽ đòi hỏi những điều kiện hay thỏa thuận trong các rảo cản khác. Ví dụ việc nới lỏng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ của Mỹ. Do đó, nếu có sự chuyển biến nào đó trong quan hệ song phương Mỹ - Trung sau cuộc gặp này, nhiều khả năng đó sẽ là những bước đi nhỏ hơn là những thay đổi triệt để.