Dùng sức mạnh AI vượt qua "Vách đá số"

Diễn đàn do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), Cục Công nghiệp Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Ủy ban Hợp tác công nghệ thông tin Việt Nam - Nhật Bản (VJC) phối hợp cùng các Tổ chức tại Nhật Bản gồm Hiệp hội Công nghiệp Dịch vụ công nghệ thông tin Nhật Bản (JISA), Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), Hiệp hội Chuyển đổi số Việt Nam tại Nhật Bản (VADX) tổ chức.

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Bộ trưởng Bộ KHCN Vũ Hải Quân ghi nhận sự trưởng thành vượt bậc về lượng và chất của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tại thị trường Nhật Bản. Lấy minh chứng từ Tập đoàn FPT với quy mô 5.000 nhân sự và doanh thu dịch vụ công nghệ thông tin đạt 15.452 tỷ đồng (năm 2025) tại Nhật Bản, Bộ trưởng khẳng định đây là nền tảng vững chắc để hai bên tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã chỉ đạo 4 định hướng hợp tác trọng tâm, gồm hiện đại hóa hệ thống lõi để nâng cao năng suất, cùng nghiên cứu, thiết kế và thử nghiệm công nghệ chuyên sâu (AI, Robot, UAV), đào tạo kỹ sư AI gắn với nhu cầu doanh nghiệp và đưa sản phẩm đồng phát triển vào thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng thuận với tầm nhìn này, đại diện Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản (MIC) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các không gian thử nghiệm (Sandbox) và hành lang pháp lý linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp hai nước hiện thực hóa các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) chung, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng số và trí tuệ nhân tạo.

Diễn đàn đã xoáy sâu vào bài toán cấp bách nhất của nền kinh tế Nhật Bản hiện nay: Khủng hoảng "Vách đá số 2025" (Digital Cliff). Với 60% hệ thống công nghệ thông tin cốt lõi có tuổi đời trên 20 năm và nguy cơ thiếu hụt 800.000 kỹ sư vào năm 2030, quá trình chuyển đổi số của Nhật Bản đang gặp thách thức sinh tử. Tại đây, các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cam kết trở thành đối tác chiến lược giải quyết triệt để bài toán này.

Ông Nguyễn Hữu Long, CEO FPT Smart Cloud Japan, chỉ ra thực trạng 98% doanh nghiệp Nhật Bản đã thử nghiệm AI nhưng chưa tới 25% triển khai thành công toàn công ty do vướng mắc khi tích hợp với các hệ thống cũ (Legacy Systems). Ông kêu gọi thay đổi tư duy hợp tác: "Chúng ta phải từ bỏ mô hình 'Nhật Bản định nghĩa, Việt Nam phát triển' để chuyển sang 'Cùng phát hiện, cùng thiết kế và cùng xây dựng' (Discover, Build and Scale together)".

Minh chứng cho sự hiệu quả của mô hình này, ông Takayuki Nabeshima, CEO Konica Minolta FPT Solution Labs Vietnam, đã trình bày về quyết định thành lập liên doanh với FPT. Đứng trước nguy cơ thất thoát công nghệ lõi và già hóa kỹ sư nội bộ, mô hình "phát triển hợp nhất" (Integrated development) giữa hai doanh nghiệp đã giúp tập đoàn Nhật Bản giữ vững tài sản trí tuệ và đảm bảo năng lực nâng cấp hệ thống liên tục.

Về hiệu quả đo lường, ông Nguyễn Tấn Minh, Phó Tổng Giám đốc GMO-Z.com RUNSYSTEM, mang đến những con số thực chứng ấn tượng: Việc ứng dụng các luồng công việc AI tự trị (Agentic Workflows) đã giúp tự động hóa 40% chi phí vận hành và tăng 20% doanh thu trong các mảng dịch vụ hiện hữu, theo nguyên tắc "AI xử lý việc bình thường, con người ra quyết định ngoại lệ".

Cộng hưởng số vươn tầm toàn cầu

Hợp tác công nghệ Việt - Nhật không còn bị giới hạn trong khuôn khổ giải quyết bài toán nội địa. Chủ tịch VINASA Nguyễn Văn Khoa đúc kết sứ mệnh mới: "Khi 'Thể xác Nhật Bản' với nền tảng cơ khí chính xác, bề dày quản trị và chuỗi cung ứng toàn cầu kết hợp cùng 'Bộ não số Việt Nam' linh hoạt và làm chủ thuật toán, chúng ta tạo ra một sự 'Cộng hưởng Số' vô song, đủ sức kiến tạo những tài sản trí tuệ chung (Joint IP) và xuất khẩu sang các thị trường khắt khe nhất thế giới".

Sức thuyết phục của Diễn đàn không chỉ nằm ở những cam kết chiến lược mà được chứng minh bằng hành động ngay tại sự kiện. Ban Tổ chức đã ứng dụng thành công Hệ thống Phiên dịch AI Cabin tự động (Live AI Translation) do kỹ sư Việt Nam phát triển, khẳng định năng lực Deep Tech trực tiếp thông qua việc xóa bỏ rào cản ngôn ngữ. Hơn 300 đại biểu đã trực tiếp quét mã QR để đọc phụ đề và nghe dịch song ngữ với độ trễ tính thấp. Các doanh nghiệp công nghệ số đã giới thiệu các giải pháp cụ thể với AI dành cho các ngành Bán lẻ, sản xuất thông minh, xây dựng… Đây là minh chứng sống động cho năng lực làm chủ công nghệ thực chứng của Việt Nam.

Lãnh đạo hai nước cũng đã chứng kiến Lễ ký kết hàng loạt Biên bản ghi nhớ (MoU) chiến lược, tiêu biểu như sự hợp tác giữa Miichisoft và Taisei Oncho, VTI Japan và Tập đoàn NEC, chính thức đưa các cam kết đồng sáng tạo vào giai đoạn thực thi, góp phần hiện thực hóa liên minh công nghệ. Cũng tại Diễn đàn, hơn 100 cuộc gặp gỡ giao thương đã diễn ra sôi nổi giữa các doanh nghiệp, mở đường cho dòng vốn và các dự án R&D trong mảng Smart Factory, Robot tự hành (UAV) và Vi mạch bán dẫn tiếp tục chảy mạnh giữa hai quốc gia.