Trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình đã nêu rõ các cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn cho thấy sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Bộ trưởng Bộ Nội vụnhấn mạnh, việc xây dựng, trình Quốc hội dự án Luật nhằm thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác thi đua, khen thưởng trong tình hình mới; hoàn thiện những quy định chưa phù hợp về thầm quyền khen thưởng, đề nghị khen thưởng, tiêu chuẩn danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng sau khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo Nghị quyết số 18-NQ/TW và các Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật về thi đua, khen thưởng; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong thi đua, khen thưởng nhằm nâng cao tính chủ động, linh hoạt, tự chịu trách nhiệm trong thực hiện công tác thi đua, khen thưởng ở các cấp; khắc phục những vướng mắc, bất cập trong quá trình thực tiễn triển khai thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng, qua đó khen thưởng kịp thời tập thể, cá nhân có thành tích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Dự thảo Luật có nội dung tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tổ chức thi đua, danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua; quy định tiêu chuẩn hình thức khen thưởng; quy định về thẩm quyền khen thưởng; trách nhiệm và thẩm quyền đề nghị khen thưởng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính trong thi đua, khen thưởng, quỹ thi đua, khen thưởng. Đồng thời dự thảo Luật tiếp tục áp dụng đối với cá nhân, tập thể, hộ gia đình người Việt Nam; cá nhân, tập thể người Việt Nam định cư ở nước ngoài; cá nhân, tập thể người nước ngoài.

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung dự án Luật để thể chế hóa chủ trương của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời khắc phục một số vướng mắc về tiêu chuẩn thi đua, khen thưởng.Dự án Luật cơ bản phù hợp với chủ trương của Đảng, Hiến pháp và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát các luật liên quan.

Ủy ban cũng tán thành với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, tuy nhiên, đề nghị rà soát các quy định liên quan đến cơ quan thuộc Chính phủ do vừa qua đã có sự sắp xếp về tổ chức.

Ủy ban cũng nhận thấy dự án Luật chưa đánh giá cụ thể việc đảm bảo nguồn nhân lực và tài chính để tổ chức thực hiện Luật, chưa giải quyết triệt để được vấn đề về thành lập và sử dụng quỹ. Mặc dù dự thảo Luật đã đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu về thi đua, khen thưởng; tuy nhiên cần bổ sung đánh giá tác động ngân sách. Đề nghị nghiên cứu luật hóa một số quy định nhằm bảo đảm bình đẳng giới trong xét thi đua, khen thưởng.

Ủy ban cũngtán thành việc bổ sung quy định về đặc khu, điều chỉnh thẩm quyền khen thưởng theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tăng cường phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, cân nhắc việc phân cấp cho các cơ quan, tổ chức không có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật; cần giao Chính phủ quy định tiêu chí cụ thể hơn về các cơ quan, đơn vị được giao thẩm quyền tặng giấy khen, tránh tràn lan; đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống thi đua, khen thưởng.

Đối vớicác nội dung dự thảo Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban đề nghị giữ nguyên như Luật hiện hành đối với các nội dung: Quy định tiêu chuẩn về thời gian đối với cá nhân và tập thể để tặng hoặc truy tặng Huân chương Lao động, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc. Về trách nhiệm của cá nhân, tổ chức Việt Nam khi nhận hình thức khen thưởng của cá nhân, tổ chức nước ngoài.

Về hình thức khen thưởng, đề nghị Chính phủ quy định thuật ngữ rõ ràng để có cách hiểu thống nhất đối với khen thưởng phong trào và chuyên đề.

Về Quỹ thi đua, khen thưởng (khoản 3 Điều 1) hiện nay còn có ý kiến khác nhau, nhiều vấn đề chưa được làm rõ, Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu. Đồng thời, có ý kiến cho rằng việc mở rộng đối tượng và tăng số lần xét tặng danh hiệu có thể làm tăng chi thưởng và chi phí quản lý, vì vậy cần bổ sung đánh giá tác động tài chính trong hồ sơ dự án Luật. Có ý kiến đề nghị giữ nguyên như luật hiện hành.

Về nguyên tắc thi đua, khen thưởng và các loại hình khen thưởng (khoản 1 và khoản 2 Điều 1), Ủy ban Văn hóa xã hộitán thành việc bổ sung nguyên tắc khen thưởng đối với các thành tích tiêu biểu liên quan đến đổi mới, sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, đề nghị Chính phủ quy định nguyên tắc riêng đối với khen thưởng đột xuất, khen thưởng chuyên đề. Có ý kiến đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện, tiêu chí và tần suất xét khen thưởng thành tích đột xuất, chuyên đề;sửa đổi để tháo gỡ vướng mắc nhưng không làm hạ chuẩn khen thưởng; mở rộng phạm vi ghi nhận thành tích nhưng vẫn phải bảo đảm nguyên tắc “một thành tích chỉ được khen thưởng một lần, một hình thức”, bảo đảm sự tương xứng giữa thành tích và hình thức khen thưởng.

Về danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc, Chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh, chiến sĩ thi đua cơ sở (khoản 10 Điều 1), đề nghị Chính phủ chỉ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” quy định tại các điểm b, c và d tại khoản 1, ngoài trường hợp Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đã được quy định trong các văn bản khác.