Kiến nghị linh hoạt sử dụng nguồn thu xổ số kiến thiết

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 30/10, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công.

Đại biểu Tô Ái Vang, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ cho biết,cơ bản nhất trí với phương án được trình tại kỳ họp, bảo đảm phù hợp với quy định của Luật Ngân sách nhà nước hiện hành. Tuy nhiên, từ góc độ quy hoạch phát triển vùng và quản lý hạ tầng chiến lược, đại biểu đề xuất một số giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn về nguồn lực cho Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Theo đại biểu, thực tế cần thẳng thắn nhìn nhận hạ tầng ĐBSCL đang phát triển chậm hơn so với các vùng khác trong cả nước, đặc biệt ở ba lĩnh vực giao thông, logistics và thủy lợi. Theo quy hoạch, tổng nhu cầu vốn bổ sung từ ngân sách đầu tư để thực hiện các chương trình mục tiêu, nhiệm vụ cần ngân sách Trung ương hỗ trợ cho các địa phương là hơn 219.740 tỷ đồng. Trong đó, toàn vùng ĐBSCL được phân bổ hơn 18.488 tỷ đồng, chỉ chiếm khoảng 8,4%.

Trong khi đó, chi phí logistics toàn vùng hiện ở mức rất cao, khoảng 20-25% giá thành. Nguyên nhân chủ yếu là hạ tầng giao thông trục ngang, đường thủy và kết nối liên vùng chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, tình trạng sụt lún, sạt lở và những tác động bất lợi của điều kiện tự nhiên cũng làm giảm tuổi thọ của nhiều tuyến đường, từ khu vực đô thị đến nông thôn.

Đại biểu cho rằng, dù dự toán chi đầu tư phát triển còn khoản vốn chưa được phân bổ chi tiết, với quy mô hơn 307.331 tỷ đồng, nhưng theo quy định tại khoản 9 Điều 4 của dự thảo, thẩm quyền quyết định số vốn chưa phân bổ chi tiết trong kế hoạch đầu tư công năm 2027 thuộc Chính phủ. Từ thực tế này, đại biểu kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ ưu tiên trích một phần nguồn vốn chưa phân bổ để điều phối, tăng cường đầu tư cho các dự án hạ tầng giao thông tại ĐBSCL. Qua đó, góp phần phát huy hiệu quả tổng thể của các tuyến đường đã và đang được đầu tư, tăng cường kết nối nội vùng và liên vùng.

Một nội dung đáng chú ý khác được đại biểu Tô Ái Vang đề cập là định hướng sử dụng nguồn thu xổ số kiến thiết. Cụ thể, tại khoản 5 Điều 4 dự thảo, các địa phương được yêu cầu không sử dụng nguồn thu xổ số kiến thiết cho chi đầu tư phát triển các công trình quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm vùng mà chỉ sử dụng nguồn thu này cho đầu tư phát triển giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội.

Theo đại biểu, đối với các tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL, nguồn thu xổ số kiến thiết có vai trò rất quan trọng trong cân đối ngân sách địa phương, tạo thêm nguồn lực để đầu tư phát triển các công trình hạ tầng thiết yếu, phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, việc hạn chế phạm vi sử dụng nguồn thu này có thể ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ cũng như khả năng hoàn thành các công trình hạ tầng trọng điểm của vùng, nhất là trong bối cảnh nhu cầu đầu tư còn lớn, trong khi nguồn lực ngân sách địa phương còn hạn chế. Từ đó, đại biểu kiến nghị Quốc hội xem xét cho phép các tỉnh, thành phố ĐBSCL được sử dụng linh hoạt nguồn thu xổ số kiến thiết cho cả nhiệm vụ chi đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội trọng điểm, bên cạnh các lĩnh vực giáo dục, y tế và phúc lợi xã hội.

Đại biểu nhấn mạnh, việc điều chỉnh định hướng sử dụng nguồn thu xổ số kiến thiết theo hướng linh hoạt sẽ góp phần giúp các địa phương chủ động hơn trong bố trí nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng và tạo động lực phát triển cho toàn vùng ĐBSCL.

Đề nghị sớm đầu tư cầucao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Lý Anh Thư - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang cho rằng hai dự án giao thông có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Theo đó, cầu Tân Châu - Hồng Ngự cùng đường dẫn sẽ kết nối Quốc lộ N1 với Quốc lộ 30, khắc phục tình trạng chia cắt giữa hai bờ sông Tiền, nơi người dân hiện chủ yếu đi lại bằng phà. Công trình sẽ tạo thuận lợi cho giao thương, vận chuyển hàng hóa, thúc đẩy kinh tế biên mậu giữa An Giang, Đồng Tháp và các địa phương trong vùng.

Đối với cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu, tuyến đường sẽ kết nối các tuyến Rạch Sỏi - Lộ Tẻ, Lộ Tẻ - Châu Thành vào mạng lưới cao tốc khu vực, tăng cường liên kết vùng ven biển phía Tây với các trung tâm kinh tế. Qua đó, phục vụ xuất nhập khẩu, phát triển kinh tế biển, du lịch và giảm chi phí logistics.

Hai dự án còn góp phần nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa từ khu vực cửa khẩu vào nội địa. Đặc biệt, tuyến cao tốc tạo thuận lợi kết nối đường bộ đến các cảng, bến tàu đi Phú Quốc, phát huy cơ hội phát triển sau sự kiện APEC 2027. Từ những lợi ích trên, đại biểu kiến nghị Chính phủ xem xét trên cơ sở lợi ích liên vùng, chỉ đạo hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư và cân đối nguồn lực để sớm triển khai hai dự án trong giai đoạn 2026-2030.

Bên cạnh giao thông, đại biểu Lý Anh Thư đề nghị sớm đầu tư cấp điện lưới quốc gia cho các đảo An Sơn, Nam Du và Thổ Châu. Theo đại biểu, An Giang có 42 đảo có dân sinh sống, trong đó ba địa bàn này có đông dân cư nhưng chưa được cấp điện lưới quốc gia. Thực tiễn tại Phú Quốc cho thấy, điện cần đi trước một bước, tạo nền tảng thu hút đầu tư, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và giúp người dân gắn bó lâu dài với đảo. Đối với An Sơn và Nam Du, đại biểu ghi nhận sự quan tâm của Thủ tướng Chính phủ thông qua Quyết định số 1957 ngày 9/10/2026, sửa đổi, bổ sung cơ chế thực hiện Chương trình chuyển đổi năng lượng bền vững Việt Nam - EU, trong đó có dự án cấp điện cho hai đảo.

Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và Tập đoàn Điện lực Việt Nam khẩn trương hoàn tất thủ tục, bố trí vốn để triển khai và đưa công trình vào vận hành. Riêng Thổ Châu là địa bàn tiền tiêu, có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo Tây Nam. Vì vậy, việc cấp điện cần gắn với củng cố quốc phòng, phát triển kinh tế, ổn định dân cư, đồng bộ với các công trình sân bay, cảng lưỡng dụng và hạ tầng trọng điểm. Đại biểu cho biết Bộ Tài chính đã thống nhất về sự cần thiết đầu tư, hướng tới xác định cơ quan chủ trì thực hiện dự án.