Sáng nay (26/10), Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Cẩn trọng với hành vi làm giả hồ sơ tự nghiệm thu

Góp ý về nội dung sửa đổi, bổ sungởLuật Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn TP Quảng Ninh) cơ bản nhất trí với việc rà soát, bỏ các thủ tục kiểm tra về công tác nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành, chuyển sang để chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, phương tiện giao thông tự nghiệm thu và tự chịu trách nhiệm. Đây là bước chuyển rất căn bản từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giúp cắt giảm đáng kể thời gian và chi phí.

Tuy nhiên, đại biểu Thu Hà chỉ ra rằng, dự thảo quy định công trình, phương tiện được đưa vào khai thác sử dụng sau khi chủ đầu tư, chủ sở hữu, chủ phương tiệnđã nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy rất dễ dẫn đến cách hiểu: điều kiện đưa vào sử dụng chỉ cần một biên bản nghiệm thu. Đồng thời, dự thảo chưa xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia (chủ đầu tư, đơn vị thi công, tư vấn giám sát, đơn vị vận hành).

Đặc biệt, dự thảo đã bỏ cụm từ "kết quả kiểm tra nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy" trong quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, nhưng lại chưa bổ sung các hành vi như làm giả, làm sai lệch hồ sơ về kết quả nghiệm thu do chủ đầu tư, chủ sở hữu tự thực hiện.

Do đó, đại biểu đề nghị sửa đổi theo hướng, công trình, phương tiện chỉ được đưa vào khai thác sử dụng khi đã nghiệm thu và đáp ứng yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy, phù hợp với thiết kế đã được thẩm định;giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm từng phần việc của các chủ thể; đồng thời bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi làm giả, làm sai lệch hồ sơ, kết quả nghiệm thu và sử dụng chứng từ giả.

Về vấn đề hậu kiểm và cơ sở dữ liệu phòng cháy chữa cháy, đại biểu Thu Hà lưu ý khi chuyển sang hậu kiểm, khối lượng công việc của cơ quan quản lý sẽ tăng lên rất lớn. Dự thảo hiện chưa xác định được cách thức để cơ quan có thẩm quyền biết công trình nào đã đưa vào hoạt động, chưa có tiêu chí lựa chọn đối tượng kiểm tra, chưa phân định nội dung kiểm tra giữa công an, cơ quan chuyên môn vềxây dựng, đăng kiểm hay UBND cấp xã.

"Cần quy định việc hậu kiểm thực hiện theo mức độ rủi ro, ưu tiên công trình có nguy cơ cháy nổ cao, tập trung đông người, khả năng tự thoát nạn hạn chế. Cần quy định việc chủ đầu tư, chủ sở hữu cập nhật thông tin nghiệm thu vào cơ sở dữ liệu dưới hình thức tự khai báo, làm căn cứ để cơ quan quản lý đưa vào diện theo dõi, kiểm tra", đại biểu Thu Hà nêu ý kiến.

Đối với quy định cho phép miễn công bố hợp quy và miễn kiểm tra chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy nhập khẩu khi có kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức quốc tế, đại biểu coi đây là quy định mang tính đột phá, tháo gỡ điểm vướng cho các thiết bị công nghệ cao mà trong nước chưa kiểm định được. Dù vậy, cần quy định rõ điều kiện để kết quả này được sử dụng làm căn cứ miễn thủ tục, đảm bảo tương ứng đúng sản phẩm, đặc tính an toàn, thời hiệu và năng lực của tổ chức đánh giá. Đồng thời, phải có cơ chế lấy mẫu kiểm tra theo rủi ro, cảnh báo và thu hồi sản phẩm kém chất lượng.

Xác định rõ loại nào phải tiền kiểm, loại nào hậu kiểm

Cùng chung quan điểm, đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm (ĐoànTP Đà Nẵng) cho rằng yêu cầu quan trọng nhất của lần sửa đổi này là xây dựng được cơ chế quản lý thông thoáng cho doanh nghiệp, người dân nhưng không bỏ trống cơ chế kiểm soát rủi ro.

Theo đại biểu Nghiêm, việc nghiệm thu tại một thời điểm không đồng nghĩa với bảo đảm an toàn trong suốt quá trình sử dụng công trình. Thực tế, nhiều công trình sau khi nghiệm thu, chủ sở hữu tự ý thay đổi công năng, cơi nới, bịt lối thoát nạn, không bảo trì thiết bị hoặc thay đổi hệ thống điện, đẩy nguy cơ cháy nổ lên rất cao. Vì vậy, khi bãi bỏ các thủ tục tiền kiểm, cần làm rõ công cụ quản lý hậu kiểm thay thế.

"Cần nghiên cứu xác định mức độ nguy cơ cháy nổ ở từng loại công trình, quy mô để xác định loại nào phải tiền kiểm, loại nào hậu kiểm, nhất là những nơi đông dân cư, ảnh hưởng đến tính mạng người dân. Ví dụ, chung cư là công trình rất lớn, nếu chỉ tập trung hậu kiểm, khi thi công không đảm bảo, lúc nghiệm thu không đạt sẽ gây lãng phí nguồn lực lớn. Còn nếu hậu kiểm không kịp thời, khi xảy ra sự cố, thiệt hại cuối cùng vẫn thuộc về người dân", đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm phân tích.

Về vấn đề phân cấp, phân quyền trong phòng cháy, chữa cháy, đại biểu TP Đà Nẵnglưu ý phân cấp chỉ thật sự hiệu quả khi đi cùng với nhân lực, kinh phí, trang thiết bị và năng lực chuyên môn. Tại các địa bàn miền núi, nông thôn, dân cư phân tán, giao thông khó khăn, điều kiện về nguồn nước, thông tin liên lạc và lực lượng tại chỗ rất không đồng đều. Do đó, quy định phân cấp cần xác định rõ trách nhiệm từng cấp và cơ chế bảo đảm thực hiện, không hạ thấp tiêu chuẩn an toàn nhưng phải tính đến điều kiện địa bàn cụ thể, tránh việc "chỉ ban hành yêu cầu mà thiếu nguồn lực và phương án cơ sở".

Cuối cùng, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các điều khoản chuyển tiếp để tránh phát sinh cách hiểu khác nhau giữa các địa phương. Cần dự liệu những tình huống thực tế như: công trình đang thi công, công trình thay đổi công năng sau nghiệm thu, thay đổi đơn vị vận hành, hoặc cơ sở kinh doanh công cụ hỗ trợ chấm dứt hoạt động nhưng còn hàng tồn kho... để đảm bảo tính khả thi khi luật có hiệu lực.