Nâng ngưỡng miễn thuế để bảo đảm công bằng

Chiều 13/10, thảo luận về chính sách thuế, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn ĐBQH TP HCM)cho rằng, cần xem xét lại ngưỡng doanh thu phải nộp thuế đối với hộ kinh doanh, trên cơ sở so sánh với mức giảm trừ gia cảnh áp dụng cho người làm công ăn lương.

Đại biểu dẫn mức thu nhập khoảng 15,5 triệu đồng/tháng đối với người lao động không có người phụ thuộc và khoảng 43,4 triệu đồng/tháng đối với gia đình có hai người lao động, hai người phụ thuộc để phân tích sự khác biệt về nghĩa vụ thuế giữa các nhóm đối tượng.

Theo đại biểu, nếu một gia đình có hai người lao động và hai người phụ thuộc có mức thu nhập tiền lương, tiền công khoảng 520,8 triệu đồng/năm thuộc diện không phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo cách tính được ông nêu, thì chính sách thuế đối với hộ kinh doanh cũng cần được xem xét trên cơ sở tương xứng, tính đến số người lao động và người phụ thuộc.

Từ đó, đại biểu đề nghị nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với hộ kinh doanh từ 1 tỷ đồng lên ít nhất 2 tỷ đồng/năm. Đây là mức tối thiểu cần xem xét nhằm giảm áp lực thuế cho các hộ kinh doanh có quy mô nhỏ.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân nhấn mạnh: “Chúng tôi mới đề nghị là 2 tỷlà ít nhất. Nếu điều kiện cho phép, ngưỡng doanh thu được miễn thuế có thể nâng lên mức cao hơn".

Đề xuất này xuất phát từ quan điểm cần bảo đảm sự hợp lý trong chính sách thuế giữa người hưởng thu nhập từ tiền lương, tiền công và hộ kinh doanh. Việc xác định ngưỡng chịu thuế, theo lập luận của đại biểu, cần tính đến đặc điểm của từng nhóm đối tượng, tránh tạo ra chênh lệch quá lớn về nghĩa vụ thuế giữa những người có điều kiện kinh tế tương đồng.

Cần gắn ưu đãi thuế với lợi ích người học

Bên cạnh vấn đề thuế đối với hộ kinh doanh, đại biểu Nguyễn Văn Thân cũng đề cập chính sách thuế đối với các cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Theo đại biểu, cần làm rõ điều kiện áp dụng ưu đãi, bảo đảm minh bạch tài chính và bình đẳng giữa các loại hình trường học.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân cho rằng, cần cân nhắc việc sử dụng khái niệm phi lợi nhuận làm căn cứ ưu đãi thuế nếu chưa có cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Các trường tư thục và trường có vốn đầu tư nước ngoài có thể huy động nguồn vốn lớn, thu học phí cao và hoạt động theo cơ chế thị trường. Vì vậy, chính sách cần hạn chế nguy cơ lợi dụng mô hình phi lợi nhuận để hưởng ưu đãi khi bản chất hoạt động chưa được làm rõ.

Khuyến khích đầu tư cho giáo dục là cần thiết, nhưng phải đi kèm cơ chế hỗ trợ phù hợp và yêu cầu minh bạch về tài chính. Với trường công lập, đại biểu đồng tình với việc không đặt nặng nghĩa vụ thuế do nguồn lực hoạt động chủ yếu đến từ ngân sách nhà nước.

Về thuế đối với doanh nghiệp cung cấp suất ăn học đường, đại biểu Nguyễn Văn Thân đề xuất áp dụng mức thuế khoảng 5-10%, sau đó sử dụng nguồn thu để hỗ trợ trực tiếp bữa ăn cho học sinh. Phương án này vừa bảo đảm nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, vừa tạo thêm nguồn lực cải thiện chất lượng dinh dưỡng trong trường học. Tuy nhiên, cần có cơ chế quản lý, phân bổ và giám sát rõ ràng để bảo đảm nguồn kinh phí được sử dụng đúng mục đích.

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Đoàn ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) đề nghị, cơ quan soạn thảo đánh giá kỹ tác động của chính sách. Theo số liệu trong hồ sơ dự thảo được đại biểu dẫn, các chính sách đề xuất có thể làm giảm thu thuế thu nhập doanh nghiệp khoảng 2.200 tỷ đồng mỗi năm. Vì vậy, cần làm rõ nguồn lực ưu đãi này sẽ chuyển thành lợi ích thiết thực cho người học như giảm học phí, nâng cao chất lượng đào tạo hoặc mở rộng cơ hội học tập cho người có hoàn cảnh khó khăn.

Điều kiện hoạt động giữa các cơ sở giáo dục rất khác nhau, từ những trường ở địa bàn khó khăn, thu học phí thấp đến các trường quốc tế, trường tư thục có nguồn thu cao. Nếu miễn thuế trên diện rộng mà thiếu tiêu chí phân loại, chính sách có thể chưa bảo đảm lợi ích tương xứng cho người học. Vì thế cần luật hóa rõ nguyên tắc, điều kiện thụ hưởng ưu đãi, đồng thời nghiên cứu cơ chế ưu tiên các cơ sở giáo dục tại địa bàn khó khăn, nơi khu vực tư nhân ít đầu tư.

Đề nghị miễn 100% thuế đối với các cơ sở giáo dục trẻ tự kỷ, trẻ khuyết tật

Trong khi đó, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) đề nghị miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với các cơ sở chuyên chăm sóc, can thiệp và giáo dục trẻ tự kỷ, trẻ khuyết tật.

Theo đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, các cơ sở này đảm nhận một phần trách nhiệm an sinh xã hội, trong khi chi phí vận hành cao do yêu cầu về nhân lực, can thiệp chuyên biệt và trang thiết bị trị liệu, còn nguồn thu hạn chế. Nếu phát sinh thêm chi phí thuế hoặc thủ tục chứng minh điều kiện phi lợi nhuận phức tạp, áp lực tài chính có thể chuyển sang các gia đình thông qua học phí.

Đại biểu cũng đề nghị xây dựng tiêu chí định lượng về tài chính để xác định cơ sở đủ điều kiện hưởng ưu đãi, đồng thời giới hạn chính sách phù hợp, nhất là tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khănnhằm ngăn ngừa tình trạng lợi dụng chính sách, chuyển lợi nhuận thành chi phí quản lý, tiền lương, tiền thưởng để hưởng ưu đãi thuế không đúng mục tiêu.