Ngày 7/9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga. Trả lời phỏng vấn Đài Tiếng nói Việt Nam, Đại sứ Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko kỳ vọng chuyến thăm sẽ tạo thêm động lực cho hợp tác song phương trên nhiều lĩnh vực, đồng thời tăng cường phối hợp giữa hai nước tại các cơ chế đa phương.

PV: Đại sứ đánh giá như thế nào về ý nghĩa và tầm quan trọng của chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nga?

Đại sứ Gennady Bezdetko: Hiện nay, quan hệ Nga - Việt Nam đang phát triển năng động trên nhiều lĩnh vực, dựa trên nền tảng vững chắc của tình hữu nghị và sự hiểu biết lẫn nhau được vun đắp trong nhiều năm. Một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với việc củng cố và không ngừng phát triển quan hệ giữa hai nước là đối thoại chính trị thường xuyên, thực chất ở các cấp, trong đó có cấp cao nhất. Điều này cho phép hai bên trao đổi quan điểm về các vấn đề thời sự trong chương trình nghị sự quốc tế và song phương trên tinh thần xây dựng và tin cậy.

Trong năm nay, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã hai lần thăm Nga. Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã thăm Moscowvới tư cách Đặc phái viên của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm.

Một số đoàn đại biểu cấp cao của Nga do lãnh đạo các cơ quan nghị viện, các địa phương, các bộ và cơ quan liên bang, các cơ sở khoa học và giáo dục, các hiệp hội công thương dẫn đầu đã đến thăm Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Hợp tác trong các lĩnh vực thương mại - đầu tư, khoa học - công nghệ và nhân văn đã có thêm động lực mới.

Đại diện hai nước tích cực tiếp xúc bên lề các sự kiện đa phương. Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã tham dự Diễn đàn Kinh tế quốc tế Saint Petersburg; Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn tham dự Diễn đàn Kinh tế phương Đông tại Vladivostok. Tôi tin tưởng rằng điều này góp phần thiết lập đối thoại hữu ích và hiệu quả giữa các quan chức cũng như cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Chúng tôi coi chuyến thăm Nga sắp tới của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm là một dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Nga - Việt Nam.

Chúng tôi kỳ vọng hai bên sẽ thảo luận thực chất toàn bộ các vấn đề trong chương trình nghị sự song phương, thống nhất những hướng hợp tác mới trong dài hạn và đưa ra các quyết định cụ thể nhằm tiếp tục củng cố vững chắc quan hệ hai nước.

PV: Việt Nam và Nga hiện nay đang nỗ lực thúc đẩy mối quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện đi vào chiều sâu. Vậy nỗ lực đó đã mang lại những kết quả đáng chú ý nào trong thời gian qua, nhất là trong lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư, thưa Đại sứ?

Đại sứ Gennady Bezdetko: Đây là những lĩnh vực then chốt để khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác thực chất giữa Nga và Việt Nam. Việc phát triển các lĩnh vực này đã được xác định là ưu tiên cơ bản trong các văn kiện của Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện trong giai đoạn mới, được thông qua vào tháng 5/2025 nhân chuyến thăm Moscowcủa đồng chí Tô Lâm và Kế hoạch tổng thể đến năm 2030 được ký bên lề chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga Mishustin vào tháng 1/2025. Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu là một công cụ quan trọng bảo đảm sự hợp tác kinh tế giữa hai nước trong điều kiện phức tạp của thế giới hiện nay.

Bất chấp những khó khăn đã biết liên quan đến các biện pháp hạn chế trừng phạt và tình trạng bất ổn địa chính trị, kim ngạch thương mại trong những năm gần đây vẫn tăng trưởng ổn định. Năm 2025, tổng kim ngạch tính theo giá trị tăng 6%, còn trong sáu tháng đầu năm nay tăng 14%. Lãnh đạo hai nước đã đề ra mục tiêu nâng chỉ số này lên 15 tỷ USD trong trung hạn. Chúng tôi dự định kiên trì tiến tới mục tiêu đó.

Tổ hợp nhiên liệu - năng lượng theo truyền thống vẫn là một trong những lĩnh vực ưu tiên của hợp tác Nga - Việt Nam. Liên doanh “Vietsovpetro” hoạt động trên thềm lục địa Việt Nam từ năm 1981 là một ví dụ về hợp tác hiệu quả. Từ năm 2008, tại Khu tự trị Nenets đã có liên doanh “đối ứng” là “Rusvietpetro” hoạt động.

Năm ngoái, hai bên đã ký Hiệp định liên Chính phủ về mở rộng khu vực hoạt động trong lĩnh vực thăm dò địa chất và khai thác dầu khí trên thềm lục địa Việt Nam và trên lãnh thổ Liên bang Nga; Hiệp định này cải thiện điều kiện hoạt động của cả hai công ty. Hai bên đang nghiên cứu khả năng cung cấp khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga cho Việt Nam và xây dựng hạ tầng sản xuất cần thiết với sự tham gia của Công ty cổ phần đại chúng “NOVATEK”. Những cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực liên quan mới cũng đang mở ra, trong đó có năng lượng carbon thấp và các nguồn năng lượng tái tạo.

Tháng 3 năm nay, hai bên đã ký Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam với sự tham gia của Tập đoàn Nhà nước “Rosatom”.

Hợp tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa Nga và Việt Nam có bề dày lịch sử và truyền thống lâu năm. Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ nhiệt đới hỗn hợp Nga - Việt sẽ kỷ niệm 40 năm thành lập vào tháng 3/2027, đang tiến hành nhiều nghiên cứu đa dạng, trong đó có nghiên cứu biển, sinh thái, biến đổi khí hậu, y học, khoa học vật liệu, đào tạo nhân lực và các lĩnh vực khác. Hướng hợp tác này mang tính ưu tiên. Không phải ngẫu nhiên năm 2026 được tuyên bố là “Năm hợp tác Nga - Việt Nam trong lĩnh vực khoa học và giáo dục”. Điều này tạo cơ hội thuận lợi để mở rộng trao đổi học thuật và hình thành các mối liên kết công nghệ dài hạn.

Chúng tôi đặc biệt chú trọng thúc đẩy hợp tác trong các ngành công nghệ cao, nhất là trong bối cảnh “Cách mạng công nghiệp 4.0”. Các cơ quan và tổ chức có thẩm quyền của hai bên đang thiết lập hợp tác trong việc ứng dụng các yếu tố của “thành phố thông minh”, cơ chế cung cấp dịch vụ công theo hệ thống “một cửa”, bảo đảm an toàn cơ sở dữ liệu, cũng như áp dụng các giải pháp số trong giao thông vận tải và khu vực công nghiệp. Trí tuệ nhân tạo và an ninh thông tin thuộc nhóm những lĩnh vực hợp tác được ưu tiên. Trong bối cảnh địa chính trị hiện nay, việc tập hợp tiềm lực và trao đổi kinh nghiệm tiên tiến trong các ngành chiến lược là yêu cầu cấp thiết.

Nguồn nhân lực có lẽ cũng là “nguồn lực” đáng tin cậy và lâu dài nhất của hai nước chúng ta. Nhiều công dân Việt Nam đã được đào tạo tại Liên Xô và Nga, trở thành những nhà hoạt động chính trị, nhà khoa học, kỹ sư, nhà quản lý, chuyên gia có trình độ cao và doanh nhân nổi tiếng trong nhiều lĩnh vực, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của đất nước mình. Chúng tôi hướng tới phát triển các chương trình giáo dục và khoa học chung, triển khai hệ thống văn bằng kép và các dự án trao đổi học thuật. Hiện có hơn 500 thỏa thuận hợp tác đang được triển khai. Nếu chúng ta kết hợp được nguồn vốn con người tích lũy qua nhiều thập niên với những chiến lược đổi mới sáng tạo mới và các thành tựu của tiến bộ công nghệ, hợp tác giáo dục sẽ trở thành một động lực bổ sung thúc đẩy các dự án khoa học, công nghệ và kinh tế quy mô lớn giữa Nga và Việt Nam.

PV: Bên cạnh các vấn đề hợp tác song phương, Nga và Việt Nam còn có sự hợp tác như thế nào trong các cơ chế đa phương, thưa Đại sứ?

Đại sứ Gennady Bezdetko: Liên bang Nga và Việt Nam có chung khát vọng xây dựng một trật tự thế giới công bằng, đa cực, dựa trên việc tuân thủ các chuẩn mực nền tảng của luật pháp quốc tế, trong đó có các mục tiêu và nguyên tắc của Hiến chương Liên hợp quốc.

Mức độ phát triển cao của quan hệ song phương cho phép hai nước phối hợp hiệu quả trong những cơ chế đa phương nhằm thúc đẩy các lý tưởng về công lý, bình đẳng và tôn trọng lợi ích của tất cả các thành viên cộng đồng quốc tế. Một minh chứng nổi bật cho sự phối hợp đó là việc nhất trí xây dựng Công ước đầu tiên trong lịch sử của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng với Lễ ký Công ước diễn ra tại Hà Nội hồi tháng 10 năm ngoái.

Chúng tôi hoan nghênh việc Việt Nam trở thành quốc gia đối tác của BRICS. Trong những năm tồn tại và phát triển, BRICS đã trở thành một quan hệ đối tác chiến lược đa lĩnh vực, dựa trên ba “trụ cột”: chính trị và an ninh; kinh tế và tài chính; giao lưu văn hóa và nhân văn. Một mạng lưới rộng khắp các cơ chế hợp tác đang được vận hành nhằm mang lại những lợi ích thiết thực cho tất cả các bên tham gia trong các lĩnh vực cùng quan tâm.

Chúng tôi coi trọng việc củng cố quan hệ giữa Liên bang Nga và ASEAN, đồng thời trân trọng sự ủng hộ của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác chiến lược giữa Liên bang Nga và Hiệp hội. Trong 35 năm thiết lập quan hệ, chương trình nghị sự hợp tác giữa hai bên đã có những bước phát triển đáng kể và hiện bao trùm nhiều lĩnh vực, đáp ứng những nhu cầu cấp thiết của các quốc gia. Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống như an ninh năng lượng và an ninh lương thực, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến chuyển đổi số, phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chúng tôi tin tưởng rằng việc tăng cường phối hợp trong khuôn khổ ASEAN, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), Liên minh Kinh tế Á – Âu và các cấu trúc đa phương khác trên không gian Á – Âu sẽ tạo điều kiện cho việc xây dựng một cấu trúc an ninh bình đẳng và không thể chia cắt trên phạm vi toàn lục địa.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!