Áp lực với người dân Mỹ tăng lên

Ở Nevada, giá xăng tiến gần mốc 5 USD/gallon. Tại Pennsylvania, nông dân lo ngại chi phí phân bón leo thang. Còn ở Michigan, các vấn đề chuỗi cung ứng đang cản trở hoạt động của ngành sản xuất và công nghiệp ô tô. Sau một tháng xung đột với Iran, một thực tế chính trị mới đang dần hiện rõ với đảng Cộng hòa tại các bang chiến địa: đó là cuộc chiến có thể không kết thúc nhanh như kỳ vọng ban đầu, trong khi chi phí, cả hữu hình lẫn vô hình, tiếp tục gia tăng.

Mỗi tuần chiến sự kéo dài đồng nghĩa với việc áp lực đối với người dân Mỹ tăng lên. Các nhà kinh tế cảnh báo giá xăng có thể duy trì ở mức cao trong nhiều tháng, ngay cả khi Mỹ lập tức giảm leo thang tại Iran. Xung đột kéo dài cũng làm gia tăng nguy cơ thương vong, đặc biệt nếu binh sĩ Mỹ được triển khai tham chiến trên thực địa. Đồng thời, điều này có thể làm suy giảm sự ủng hộ từ cử tri phong trào "Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" (MAGA) - những người từng ủng hộ ông Trump một phần vì phản đối “các cuộc chiến bất tận”.

Một số thành viên đảng Cộng hòa lo ngại cuộc chiến có thể khiến tỷ lệ cử tri “Nước Mỹ trước tiên” đi bỏ phiếu giảm sút trước bầu cử giữa kỳ mang tính quyết định. Theo các chiến lược gia và lãnh đạo địa phương của đảng Cộng hòa, đây chưa phải là một cuộc khủng hoảng chính trị và họ vẫn sẵn sàng đặt niềm tin vào Tổng thống, ít nhất là ở thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, việc phớt lờ các hệ quả ngày càng trở nên khó khăn hơn.

“Điểm kết thúc của cuộc chiến là gì? Tôi không nghĩ Tổng thống đã làm rõ điều đó”, ông Todd Gillman, Chủ tịch đảng Cộng hòa hạt Monroe, bang Michigan nói. Theo ông: “Giá xăng là một vấn đề. Chúng tôi lo ngại điều này sẽ ảnh hưởng thế nào tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ”.

Một cuộc thăm dò của Politico trong tháng này cho thấy nhóm cử tri trung thành nhất của ông Trump vẫn ủng hộ quyết định tấn công Iran, dù một số người cho rằng điều này đi ngược lại các nguyên tắc của phong trào MAGA hoặc thậm chí vi phạm cam kết tranh cử không khởi động các cuộc chiến mới. Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra những rủi ro chính trị rõ rệt nếu số binh sĩ Mỹ thiệt mạng gia tăng hoặc xung đột kéo dài vượt xa mốc 4 - 6 tuần như đã cam kết.

“Tôi không nghĩ điều này sẽ làm giảm mong muốn bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa, nhưng tôi tin rằng tỷ lệ cử tri đi bầu sẽ bị ảnh hưởng”, ông Craig Berland, Chủ tịch đảng Cộng hòa hạt Maricopa, bang Arizona nhận định. Ông cho rằng: “Nếu chiến sự kéo dài, điều đó sẽ tác động đến tỷ lệ đi bầu, trừ khi chúng tôi truyền thông và giải thích hiệu quả. Đó là kế hoạch của chúng tôi”.

Tình hình tại Iran vẫn biến động và ông Trump có thể lựa chọn rút lại sự can dự của Mỹ bất cứ lúc nào. Trong lúc đó, cuộc xung đột kéo dài đang làm phức tạp thông điệp kiểm soát chi phí sinh hoạt của Nhà Trắng, vấn đề mà cử tri liên tục coi là ưu tiên hàng đầu. Trong những tháng gần đây, ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance đã triển khai chiến dịch truyền thông trên toàn quốc nhằm nhấn mạnh thành tựu của chính quyền trong việc giảm chi phí và hỗ trợ các gia đình lao động. Tuy nhiên, chiến dịch này gần như bị “đóng băng” kể từ khi Mỹ phát động chiến sự tại Iran cách đây một tháng.

“Những sự kiện lớn như vậy có thể chi phối toàn bộ chương trình nghị sự. Chúng tiêu tốn đáng kể nguồn lực chính trị và khiến các lãnh đạo cấp cao, đặc biệt là tổng thống, rất khó tập trung vào các mục tiêu chiến lược khác”, ông Buzz Jacobs, chiến lược gia của đảng Cộng hòa và cựu quan chức Nhà Trắng dưới thời Tổng thống George W. Bush đánh giá.

Nhắc lại thời điểm ông George W. Bush phát động chiến tranh Iraq, ông Buzz Jacobs cho biết một bảng điện tử bên ngoài Phòng Tình huống Nhà Trắng đã liệt kê gần như lặp lại các nội dung họp trong nhiều tuần: Iraq. Nhà Trắng dẫn các cuộc thăm dò cho thấy đa số cử tri đảng Cộng hòa ủng hộ cuộc chiến tại Iran.

“Tổng thống đã tuyên bố, dù có thể xuất hiện một số gián đoạn ngắn hạn do Chiến dịch Epic Fury, nhưng về lâu dài, giá dầu sẽ nhanh chóng giảm khi các mục tiêu rõ ràng của chiến dịch được hoàn thành và Mỹ sẽ trở lại quỹ đạo ổn định với lạm phát hạ nhiệt và tăng trưởng vững chắc, nhờ chương trình kinh tế của chính quyền, bao gồm cắt giảm thuế, nới lỏng quy định và đảm bảo nguồn cung năng lượng dồi dào”, Người phát ngôn Kush Desai cho biết trong một tuyên bố.

Tại nhiều hạt chiến địa, lãnh đạo đảng Cộng hòa vẫn kỳ vọng tác động của cuộc chiến chỉ mang tính tạm thời, ngay cả khi thực tế chiến sự ngày càng rõ ràng và giá xăng tiệm cận mức trung bình 4 USD/gallon.

“Đúng là tình hình hiện tại rất khó khăn. Ai cũng thấy điều đó, nhất là với giá căng. Tôi biết giá cả đang tăng lên nhưng tôi tin điều này chỉ diễn ra ngắn hạn so với một cuộc chiến tranh thế giới thứ ba", bà Susan Ruch, Chủ tịch đảng Cộng hòa tại thành phố Carson, bang Nevada, nói.

Sự lạc quan này cũng được ông Jesse Williard, Phó Chủ tịch đảng Cộng hòa hạt Decatur, bang Georgia, chia sẻ. Ông tin rằng giá xăng sẽ nhanh chóng giảm sau khi chiến tranh kết thúc, tạo điều kiện để đảng Cộng hòa đi ngược xu hướng lịch sử trong các kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ và giành kết quả tích cực vào tháng 11.

“Tôi nghĩ từ nay đến lúc đó, nền kinh tế sẽ rất tốt. Nếu tình hình diễn ra theo hướng ngược lại thì mọi thứ có thể rất tệ nhưng tôi dự đoán chúng ta vẫn sẽ tạo ra một “làn sóng đỏ" (đảng Cộng hòa chiếm ưu thế).

Rạn nứt trước thềm bầu cử

Tuy nhiên, một số lãnh đạo địa phương khác của đảng Cộng hòa đã bắt đầu nhận thấy những rạn nứt trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, khi chi phí leo thang gây sức ép lên doanh nghiệp và người tiêu dùng. Tại khu vực đô thị Phoenix, ông Craig Berland - Chủ tịch đảng Cộng hòa hạt Maricopa cho biết, việc vận động cử tri trực tiếp đã trở nên khó khăn hơn kể từ khi chiến sự bùng phát. Theo ông, sự bức xúc của cử tri bắt nguồn từ “chiến tranh hoặc nền kinh tế, mà kinh tế thì phần lớn được định hình bởi giá năng lượng”.

Tại các vùng nông thôn Mỹ, tác động còn rõ rệt hơn. Nông dân tại Pennsylvania, Bắc Dakota và nhiều bang có nền nông nghiệp phát triển đang chịu ảnh hưởng từ tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz, khiến giá phân bón tăng vọt ngay trước mùa gieo trồng. Một số nhà sản xuất buộc phải điều chỉnh kế hoạch vào phút chót, chuyển sang các loại cây trồng ít phụ thuộc vào phân bón. Sự xáo trộn này có thể dẫn đến năng suất thấp hơn, kéo theo nguy cơ giá lương thực tăng trong mùa hè, ông Matt Perdue, Chủ tịch Liên đoàn Nông dân Bắc Dakota nói.

Nông dân từ lâu là lực lượng cử tri trung thành của đảng Cộng hòa và ông Trump. Tuy nhiên, cuộc chiến hiện nay đang tạo thêm gánh nặng tài chính lớn, bên cạnh các mức thuế quan đã làm tăng chi phí sản xuất và thu hẹp thị trường xuất khẩu.

“Chúng tôi đã phải đối mặt với quá nhiều bất ổn và biến động trên cả thị trường đầu vào lẫn đầu ra và giờ lại tiếp tục gia tăng thêm sự bất định đó”, ông Perdue nói.

Một loạt tổ chức nông nghiệp, trong đó có Liên đoàn Nông trại Mỹ, vốn thường ủng hộ ông Trump - đã gửi kiến nghị lên Nhà Trắng tuần trước, đề nghị một gói cứu trợ. Giới vận động hành lang ngành nông nghiệp cũng đang đề xuất Quốc hội thông qua một gói hỗ trợ khẩn cấp nhằm bù đắp chi phí phân bón tăng cao.

Ông Pete Begley - Chủ tịch đảng Cộng hòa hạt Monroe, bang Pennsylvania, thừa nhận những khó khăn về chuỗi cung ứng và giá cả đang gây áp lực lên một bộ phận người dân địa phương. Tuy nhiên, ông vẫn sẵn sàng dành thêm thời gian cho Tổng thống Trump trước khi đưa ra đánh giá tiêu cực.