Đàm phán Mỹ - Iran không đạt thỏa thuận

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 12/4 cho biết phái đoàn đàm phán của Washington đã rời Pakistan sau khi không đạt được thỏa thuận với Iran, sau 21 giờ thương lượng liên tục. Ông Vance chỉ ra những hạn chế trong tiến trình đàm phán, đồng thời cho rằng Iran đã lựa chọn không chấp nhận các điều kiện do Mỹ đưa ra, bao gồm cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân.

“Tin không vui là chúng tôi chưa đạt được thỏa thuận và tôi cho rằng điều này gâybất lợi cho Iran nhiều hơn là cho Mỹ. Chúng tôi trở về Mỹ mà chưa đạt được thỏa thuận, nhưng đã làm rõ các “lằn ranh đỏ” của mình”, ông Vance nói. Phó Tổng thống Mỹcho biết ông đã duy trì liên lạc “thường xuyên” với Tổng thống Donald Trump trong thời gian diễn ra các cuộc đàm phán ba bên với Iran tại Pakistan.

“Chúng tôi đã trao đổi liên tục với Tổng thống Trump, thậm chí cả chục lần trong suốt 21 giờ qua", ông Vance nói với các phóng viên tại Islamabad. Phó Tổng thống Vance cũng tiết lộ đã liên hệ với nhiều quan chức cấp cao khác của Mỹ trong suốt tiến trình đàm phán, bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Đô đốc Brad Cooper, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ.

Các cuộc đối thoại tại Islamabad đánh dấu lần gặp trực tiếp đầu tiên giữa Mỹ và Iran trong hơn một thập kỷ, đồng thời là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất kể từ sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Kết quả của tiến trình này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần vốn đang rất mong manh, cũng như khả năng nối lại hoạt động tại eo biển Hormuz - điểm nghẽn chiến lược chiếm khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu mà Iran đã phong tỏa kể từ khi xung đột bùng phát. Cuộc chiến đã đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh và khiến hàng nghìn người thiệt mạng.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X, phía Iran cho biết các cuộc đàm phán đã khép lại và các chuyên gia kỹ thuật của hai bên sẽ tiến hành trao đổi tài liệu.

“Các cuộc thương lượng sẽ tiếp tục bất chấp một số khác biệt còn tồn tại”, tuyên bố nêu rõ, song không cho biết thời điểm nối lại đàm phán. Theo một nguồn tin từ phía Pakistan đóng vai trò trung gian, ông Vance cùng các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner đã có cuộc gặp kéo dài hai giờ với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araqchi trước khi tạm nghỉ.

Phái đoàn Iran đến Islamabad hôm 10/4 trong trang phục màu đen để tưởng niệm Lãnh tụ tối cao quá cố Ayatollah Ali Khamenei cùng những người thiệt mạng trong chiến tranh. Theo phía Iran, họ mang theo giày dép và tư trang của một số học sinh thiệt mạng trong vụ không kích của Mỹ nhằm vào một ngôi trường gần khu phức hợp quân sự.

Một nguồn tin khác từ Pakistan cho biết không khí trong vòng đàm phán đầu tiên có nhiều biến động, với “cảm xúc lên xuống” và căng thẳng thay đổi liên tục giữa hai bên.

Trong thời gian diễn ra đàm phán, Islamabad - thành phố hơn 2 triệu dân, đã được đặt trong tình trạng an ninh nghiêm ngặt, với hàng nghìn binh sĩ và lực lượng bán quân sự được triển khai trên đường phố. Vai trò trung gian của Pakistan được đánh giá là bước chuyển đáng chú ý đối với quốc gia này, vốn từng bị cô lập về ngoại giao chỉ một năm trước.

Tương lai cuộc chiến vẫn là ẩn số

Tuyên bố của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance rằng 21 giờ đàm phán hòa bình với Iran không đạt được thỏa thuận đã làm dấy lên hàng loạt câu hỏi về tương lai của cuộc xung đột. Diễn biến này dường như đặt nghi vấnlớn đối với lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần bắt đầu từ ngày 7/4. Nếu Iran không cam kết mở lại eo biển Hormuz, nguồn cung năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục bị siết chặt. Trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, Tổng thống Donald Trump từng cảnh báo “toàn bộ nền văn minh” của Iran sẽ “bị hủy diệt” nếu lãnh đạo nước này không chấp nhận một thỏa thuận.

Trong bài phát biểu tại Islamabad, ông Vance không nêu rõ bước đi tiếp theo khi các cuộc đàm phán rơi vào bế tắc. Ông cho rằng Iran vẫn có thể quay lại và chấp nhận “đề xuất cuối cùng và tốt nhất” của Mỹ, song không đề cập đến khả năng nối lại đàm phán nhằm thu hẹp khác biệt.

Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 11/4 tỏ ra không quá quan tâm đến kết quả đàm phán. “Việc chúng ta có đạt được thỏa thuận hay không cũng không tạo ra khác biệt đối với tôi”, ông Trump nói, đồng thời khẳng định Mỹ đã đánh bại Iran về mặt quân sự.

Cựu quan chức đàm phán về Trung Đông của Bộ Ngoại giao Mỹ - ông Aaron David Miller nhận định Iran “đang nắm nhiều lợi thế hơn phía Mỹ” sau khi hai nước kết thúc 21 giờ đàm phán mà không đạt được thỏa thuận.

“Iran rõ ràng không vội vàng đưa ra nhượng bộ", ông Miller đánh giá. Theo ông: “Có vẻ như họ vẫn nắm giữ lượng urani được làm giàu ở mức cao. Họ đã cho thấy khả năng sử dụng yếu tố địa lý như một vũ khí, kiểm soát và hiện đang quản lý eo biển Hormuz. Chế độ này vẫn tồn tại".

Ông Millercũng đánh giá: “Họ (Iran - ND) đã cho thấy năng lực đáng lo ngại trong việc làm suy yếu an ninh và ổn định khu vực. Tất cả những yếu tố đó đều là những "lá bài". Theo ông Miller, Iran nhiều khả năng sẵn sàng chấp nhận rủi ro đối mặtvới các cuộc tấn công quân sự từ Mỹ và Israel, hơn là rời bàn đàm phán mà không đạt được lợi ích nào.