Các làng chài ven biển thành phố Đà Nẵng đang vào vụ đánh bắt chính trong năm, việc chuẩn bị cho chuyến vươn khơi trên mỗi tàu cá, mỗi ngư dân đã có nhiều thay đổi. Tại cảng cá Tam Quang, xã Núi Thành, bên cạnh việc kiểm tra ngư cụ, nhiên liệu, nhiều chủ tàu cẩn thận rà soát thiết bị giám sát hành trình, cập nhật nhật ký khai thác trước khi rời bến.

“Thực hiện quy định của EU, bà con ngư dân giờ đã tuân thủ rất nghiêm túc. Việc khai thác đi vào nền nếp, không còn tình trạng lộn xộn như trước. Ngư dân không vi phạm ranh giới trên biển, chỉ khai thác trong vùng biển được phép, đúng quy định pháp luật. Mỗi chuyến biển đều khai báo đầy đủ, báo cáo sản lượng để cơ quan chức năng kiểm tra, xác nhận nguồn gốc hải sản”, ngư dân Nguyễn Thành Hưng, xã Núi Thành cho hay.

Không chỉ thay đổi về ý thức, trên boong tàu giờ đây còn xuất hiện những thiết bị hiện đại, điện thoại thông minh, những công cụ hữu ích giúp ngư dân cập nhật, báo cáo dữ liệu nhanh giữa biển khơi. Ngư dân Nguyễn Vinh, xã Duy Nghĩa cho rằng, việc ứng dụng công nghệ đang từng bước hỗ trợ ngư dân trong quá trình khai thác, giúp việc tuân thủ quy định trở nên dễ dàng và thuận tiện hơn.

“Trước đây, mỗi chuyến biển bà con chủ yếu ghi chép bằng sổ sách nên khá bất tiện. Hiện nay, việc sử dụng phần mềm trên điện thoại thông minh giúp khai báo nhanh chóng, thuận tiện hơn rất nhiều. Nhờ đó, ngư dân yên tâm vươn khơi bám biển, góp phần chống khai thác IUU”, ngư dân Nguyễn Vinh cho hay.

Các lực lượng chức năng đã triển khai các giải pháp công nghệ giúp kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động tàu thuyền, đặc biệt tại các khu vực neo đậu, cảng cá. Tại các cảng cá ở Đà Nẵng, mỗi chuyến tàu rời bến giờ đây không chỉ mang theo ngư cụ, nhiên liệu mà còn “đi kèm” một hệ thống dữ liệu số hóa. Không còn những chuyến biển “mù thông tin”, mọi hành trình bây giờ đều được theo dõi theo thời gian thực.

Tại Trung tâm giám sát, hệ thống VMS thường trực 24/7, liên tục phát tín hiệu cảnh báo khi tàu có dấu hiệu vượt ranh giới cho phép hoặc mất kết nối. Hằng ngày, danh sách tàu cá có nguy cơ vi phạm được cập nhật, gửi đến các lực lượng chức năng để kịp thời kiểm tra, xử lý.

Theo ông Phạm Trung Thành, Phó Trưởng Ban Quản lý Âu thuyền và Cảng cá Đà Nẵng, ngay từ khâu xuất – nhập bến, hoạt động tàu cá cũng được kiểm soát chặt chẽ bằng dữ liệu.“Hiện Ban đang đề xuất triển khai một số dự án, trong đó có việc sử dụng thẻ điện tử cho tàu thuyền khi ra vào neo đậu tại khu vực âu thuyền. Thẻ này tích hợp định vị để giám sát hoạt động tàu ra vào. Đồng thời, Ban cũng đẩy mạnh đào tạo viên chức, người lao động về kỹ năng số, ứng dụng công nghệ, trong đó có AI, nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ”, ông Thành thông tin.

Đà Nẵng hiện có 4.062 tàu cá, 100% đã được đăng ký, cập nhật trên hệ thống Vnfishbase. Đáng chú ý, 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS), điều kiện bắt buộc để vươn khơi hợp pháp. Thành phố cũng đang triển khai hệ thống eCDT, quản lý xuất, nhập bến điện tử, kết nối dữ liệu liên thông giữa các lực lượng. Song song đó là nhật ký khai thác điện tử (eLogbook), từng bước thay thế ghi chép thủ công, giúp minh bạch sản lượng, ngư trường, thời gian khai thác.

Nhờ đó, các cơ quan chức năng dễ dàng phát hiện những bất thường trong hoạt động khai thác. Qua kiểm tra 1.347 hồ sơ, các lực lượng phát hiện 238 nhật ký khai thác không phù hợp về sản lượng, ngư trường, thời gian… Những con số này cho thấy, khi dữ liệu được số hóa và đối chiếu liên thông, các sai lệch dù nhỏ cũng khó có thể “lọt lưới”.

Ông Võ Văn Long, Chi cục Trưởng Chi cục Biển đảo và Thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng thông tin, ngành Thủy sản Đà Nẵng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch từ khai thác đến truy xuất nguồn gốc. Thành phố đang hướng tới một hệ sinh thái quản lý nghề cá hoàn toàn số hóa.

“Hiện nay, trong khai thác thủy sản thành phốđã ứng dụng nhật ký điện tử và hệ thống xác nhận eCDT. Tất cả dữ liệu khai thác của ngư dân đều được cập nhật vào cơ sở dữ liệu quản lý. Thông qua hệ thống giám sát hành trình, Chi cụccó thể theo dõi tàu đang hoạt động ở đâu, số lượng tàu trên biển và tàu đã về bờ. Bên cạnh đó, việc truy xuất nguồn gốc cũng được triển khai thông qua mã hóa vùng nuôi. Chỉ cần quét mã QR là có thể xác định đầy đủ thông tin về vị trí, diện tích, đối tượng nuôi và sản lượng. Đây là những bước quan trọng trong chuyển đổi số ngành thủy sản”, ông Long nêu rõ.

Từ những thiết bị đến dữ liệu được số hóa, mỗi chuyến biển giờ đây không chỉ là hành trình mưu sinh, mà còn là hải trình được quản lý bằng công nghệ. Việc Đà Nẵng từng bước xây dựng “hàng rào số” từ VMS, nhật ký điện tử đến QR code không chỉ đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU, mà còn hướng tới một nghề cá hiện đại và phát triển bền vững.