Cục Hàng không Việt Nam vừa báo cáo Bộ Xây dựng về vụ việc tàu bay không người lái (UAV) xuất hiện tại khu vực hoạt động bay của Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất tối 11/8, khiến sân bay này 2 lần phải tạm dừng khai thác để bảo đảm an toàn.

Theo báo cáo, lần thứ nhất xảy ra từ 18h14 đến 19h14. Tổ lái chuyến bay 3S621 hành trình Tân Sơn Nhất - Hà Nội phát hiện một UAV ở độ cao khoảng 1.800 feet (khoảng 550m), cách tàu bay khoảng 500m.

Cùng thời điểm, tổ bay chuyến VJ601 cũng thông báo phát hiện UAV cách sân bay khoảng 10 dặm, ở độ cao 3.000 feet (khoảng 900m).

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Cảng vụ hàng không miền Nam thông báo vụ việc tới Trực ban Công an TP.HCM, Trung tâm An ninh hàng không quốc gia và Công an cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất để phối hợp xác minh, xử lý.

Cảng vụ hàng không miền Nam đồng thời phối hợp với Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Công ty Quản lý bay miền Nam kích hoạt Tổ An toàn đường cất hạ cánh, thống nhất tạm ngừng các chuyến bay đi, đến sân bay, đồng thời tổ chức điều hành, bảo đảm an toàn cho các tàu bay đang hoạt động.

Sau 60 phút kể từ khi tổ lái báo cáo phát hiện UAV, hoạt động khai thác tại Tân Sơn Nhất được khôi phục bình thường.

Tuy nhiên, đến 19h34, Sư đoàn 367 thông báo phát hiện một UAV cách sân bay khoảng 3 km về hướng Tây Nam. Trước nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hoạt động bay, Cảng vụ hàng không miền Nam tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan, kích hoạt Tổ An toàn đường cất hạ cánh và tạm ngừng các chuyến bay đi, đến Tân Sơn Nhất.

Các chuyến bay đang hoạt động được tổ chức bay chờ hoặc chuyển hướng nhằm bảo đảm an toàn. Đến 20h34 cùng ngày, sân bay Tân Sơn Nhất được đưa vào khai thác trở lại bình thường.

Việc UAV xuất hiện trái phép 2 lần trong tối 11/8 đã gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động khai thác. Theo Cục Hàng không Việt Nam, 3 chuyến bay phải hạ cánh khẩn nguy do cạn nhiên liệu khi bay chờ; 24 chuyến bay phải chuyển hướng hạ cánh tại sân bay dự bị; 19 chuyến bay phải bay chờ trên không và 15 chuyến bay phải dừng chờ cất cánh.

Cục Hàng không Việt Nam đánh giá, qua sự việc, công tác phối hợp giữa các đơn vị đã phát huy hiệu quả tại chỗ. Các lực lượng đã kịp thời triển khai phương án phối hợp, xử lý, góp phần kiểm soát nguy cơ và bảo đảm an toàn hoạt động bay.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý hàng không cho rằng việc phát hiện và chế áp UAV hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào quan sát thủ công do chưa có đầy đủ hệ thống thiết bị chuyên dụng để phát hiện, cảnh báo sớm cũng như chế áp UAV khi cần thiết.

Từ thực tế này, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Ủy ban Quốc gia về An ninh hàng không và tạo thuận lợi hàng không sớm thống nhất giao trách nhiệm chủ trì cho cơ quan, đơn vị trên địa bàn cảng hàng không trong trường hợp UAV xâm nhập trái phép, ảnh hưởng đến hoạt động bay dân dụng.

Đồng thời, Cục Hàng không đề nghị nghiên cứu đầu tư hệ thống thiết bị chuyên dụng có khả năng phát hiện, cảnh báo sớm UAV và thiết bị chế áp UAV trong trường hợp cần thiết, thay vì chủ yếu xác minh bằng mắt thường hoặc thông báo thủ công như hiện nay.

Cơ quan này cũng kiến nghị bổ sung, hoàn thiện các chế tài xử phạt hành chính và hình sự đủ mạnh đối với tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tàu bay không người lái.

Theo đánh giá của các chuyên gia, thách thức trong việc phát hiện UAV xâm nhập vùng trời sân bay không chỉ nằm ở kích thước, tốc độ hay độ cao của thiết bị, mà còn ở đặc tính nhỏ, bay thấp, tốc độ chậm và khả năng cơ động cao.

UAV dân dụng thường có diện tích phản xạ radar rất nhỏ, trong khi khu vực đô thị quanh sân bay có nền nhiễu phức tạp do nhà cao tầng, cây cối, chim và các phương tiện giao thông. Thiết bị cũng có khả năng dừng tại chỗ, thay đổi hướng đột ngột hoặc bay sát địa hình.

Trong khi đó, radar hàng không truyền thống chủ yếu được thiết kế để giám sát các loại máy bay có kích thước lớn, tốc độ cao và thường được trang bị thiết bị phát đáp. Điều này khiến việc phát hiện, xác định và theo dõi UAV trở thành bài toán khó hơn trong công tác bảo đảm an toàn hàng không.

Đáng chú ý, các UAV được phát hiện tại khu vực Tân Sơn Nhất tối 11/8 ở độ cao khoảng 1.800 feet và 3.000 feet, trong đó có thời điểm chỉ cách một tàu bay khoảng 500 m.

Với vị trí và độ cao như trên, UAV đã xâm nhập khu vực có nguy cơ xung đột trực tiếp với tàu bay đang thực hiện hoạt động cất, hạ cánh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao năng lực phát hiện, cảnh báo và xử lý UAV tại các cảng hàng không.

Việc đầu tư hệ thống chuyên dụng, cùng với phân định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các lực lượng và tăng cường chế tài đối với hành vi vi phạm, được kỳ vọng sẽ góp phần chủ động phòng ngừa nguy cơ UAV gây ảnh hưởng đến hoạt động bay dân dụng trong thời gian tới.