Quan hệ sâu dày và sự trọng thị qua lại

Châu Á, đặc biệt là Đông Bắc Á – nơi tập trung các cường quốc tầm trung của thế giới, luôn là địa bàn chiến lược đối với nước Pháp, không chỉ dưới thời Tổng thống Emmanuel Macron mà còn từ nhiều thập kỷ trước, nhất là dưới thời Tổng thống Jacques Chirac. Chỉ riêng việc ông Chirac đã thăm Nhật Bản tới 46 lần, bao gồm cả những lần trước và sau khi giữ chức vụ Tổng thống Pháp, cũng là một bằng chứng về sự trọng thị của Pháp đối với Nhật Bản.

Ông Chirac được biết đến là một nhân vật yêu thích văn hóa Nhật, nhất là môn vật Sumo. Nhưng đối với người đứng đầu một quốc gia thì tình cảm cá nhân là một chuyện, còn lợi ích quốc gia là 2 việc khác nhau. Ở đây, tình cảm đặc biệt mà cựu Tổng thống Pháp giành cho Nhật Bản được lồng ghép kín đáo với lợi ích quốc gia. Ngay cả ông Macron cũng đã 4 lần đến Nhật Bản, trong đó, chuyến thăm lần trước diễn ravào tháng 5/2023đểdự Hội nghị thượng đỉnhNhóm các nước phát triển(G7) tạiHiroshima.

Ngược lại, cả Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đều rất coi trong quan hệ với Pháp, với tư cách một cây cầu nối hai khu vực trọng yếu của toàn thế giới, nhất là khi Pháp đang giữ chức Chủ tịch G7 năm nay. Việc Nhà vua Nhật Bản cùng Hoàng hậu hội kiến và thiết yến chiêu đãi ông Macron cùng phu nhân là một minh chứng. Không phải lãnh đạo nước nào đến Nhật Bản cũng sẽ được tiếp đón bằng nghi thức này.

Nhìn từ thực tế đó, có thể nói, Pháp – Nhật – Hàn là những đối tác chiến lược trên nhiều lĩnh vực, từ địa chính trị, địa kinh tế, an ninh – quốc phòng, kinh tế và an ninh kinh tế… và trên thực tế, 3 nước đã định vị nhau là "đối tác đặc biệt" có giá trị quan chung về nhiều vấn đề, chia sẻ nhiều lợi ích chiến lược và đang thúc đẩy hợp tác đa lĩnh vực cả đa phương lẫn song phương vàbabên.

Quan hệ an ninh – quốc phòng Pháp – Nhật làmộtví dụ. Tháng Hai năm nay, Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản (JASDF) đã tham gia cuộc tập trận không gian đa quốc gia "Spatex" được tổ chức tại Toulouse, Tây Nam nước Pháp và tháng Ba, Tư lệnh Không gian Pháp đã đến thăm Nhật Bản và ký kết văn kiện hợp tác với JASDF về việc cử sĩ quan liên lạc. Có nhà phân tích còn cho rằng việc tăng cường hợp tác Pháp – Nhật – Hàn sẽ tạo ra một cục diện mới cho cả thế giới.

Một điểm đáng chú ý trong chương trình nghị sự là việc tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo(AI), bán dẫn, năng lượng hạt nhân dân sự. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, sự hiện diện của Pháp và rộng hơn là châu Âu tại Đông Bắc Á đang mang nhiều sắc màu mục đích.

Tác động trực tiếp đối với cán cân công nghệ toàn cầu

Trên thực tế, cả 3 nước Pháp, Nhật Bản và Hàn Quốc đều là những cường quốc về khoa học - công nghệ, cũng như trong các lĩnh vực chiến lược hiện nay bao gồm AI, bán dẫn, năng lượng hạt nhân dân sự. Riêng với Pháp và Hàn Quốc còn là hạt nhân sử dụng cho mục đích quân sự, trong đó, Pháp là cường quốc hạt nhân lớn thứ 3 thế giới, duy trì kho vũ khí răn đe chiến lược với khoảng gần 300 đầu đạn, còn Hàn Quốc đang thúc đẩy chế tạo tàu ngầm hạt nhân và được đặt dưới sự bảo vệ của “ô hạt nhân" Mỹ.

Về AI, cả Nhật Bản và Hàn Quốc đều đang đẩy mạnh nghiên cứu – phát triển với những khoản đầu tư khồng lồ. Hàn Quốc đang bứt phá để thành cường quốc AI toàn cầu với tham vọng lọt vào top 3 thế giới. Hàn Quốc cũng là nước đầu tiên trên thế giới ban hành bộ luật AI toàn diện vào tháng 1/2026. Các tập đoàn lớn của Hàn Quốc đang đẩy mạnh mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nội địa, tích hợp AI sâu vào văn hóa, quốc phòng và tìm kiếm người mất tích…

Tương tự như vậy với Nhật Bản.Ưu tiên chiến lược của Chính phủ Nhật Bản trong giai đoạn hiện nay đang tập trung vào 3 lĩnh vực bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và công nghiệp hàng không vũ trụ. Trong đó, từ lâu, AI đã được nghiên cứu – phát triển và ứng dụng vào nhiều lĩnh vực trọng yếu trong đời sống kinh tế - xã hội của Nhật Bản, ví dụ như cảnh báo thiên tai sớm, an ninh – quốc phòng, hành chính công, giáo dục, chống vi phạm bản quyền, cải thiện điều kiện lao động, đối phó với thiếu hụt nhân lực, y tế, chăm sóc sức khỏe, thậm chí cả làm đẹp và chăm sóc thú cưng.

Tokyo cũng đang áp dụng hàng loạt các biện pháp đồng bộ để thúc đẩy nghiên cứu – phát triển AI như hoàn thiện khung pháp lý, ưu đãi về thuế, về nguồn vốn, lồng ghép với các chương trình mục tiêu quốc gia để tạo nguồn lực tổng hợp..., hướng tới mục tiêu “trở thành quốc gia phát triển và sử dụng AI phổ biến nhất trên thế giới”. Còn về chất bán dẫn, ngành công nghiệp chiến lược này đang mang lại nguồn lợi khủng cho 2 quốc gia Đông Bắc Á. Với nguồn lực sẵn có, cùng với hợp tác song phương, đa phương và ba bên,Pháp – Nhật – Hàn có khả năng sẽ thay đổi cán cân công nghệ toàn cầu.

Chuyến thăm lần này cũng gắn với quá trình chuẩn bị cho Hội nghị Thượng đỉnh G7 mà Pháp đăng cai trong năm nay. Do đó, sự phối hợp của Nhật Bản và Hàn Quốctrong việc cùng Pháp tìm kiếm sự đồng thuậnnộikhối để ứng phó với các thách thức chung trong cục diện địa chính trị đầy biến động như hiện naycũng là một trọng tâm.

Mục tiêu sâu xa

CảPháp và Nhật Bản đều là thành viên G7, còn Hàn Quốc là đối tác thường xuyên, gần như không thể thiếu, của cơ chế này. Đặc biệt, Pháp đang giữ chức Chủ tịch G7 trong năm nay. Trong các nước G7, Nhật Bản có những mối quan hệ khăng khít với nhiều nước khi là đồng minh của Mỹ và đang hợp tác chặt chẽ với Anh và Italy trong công nghiệp quốc phòng vớidự án nghiên cứu – phát triển máy bay chiến đấu thế hệ mới.

Nhật Bản và Canada cũng đang thúc đẩy phối hợp, nhất là sau chuyến thăm Nhật Bản của Thủ tướng Canada Mark Carney,được tiến hành trong 2 ngày 6 và 7/3 vừa qua. Giới quan sát cho rằng Canada đang tìm kiếm lợi ích chiến lược từ Nhật Bản khi quan hệ với Mỹ đang có nhưng rạn nứt, nhất là sau màn “phản pháo” của ông Carney đối với phát ngôn cho rằng “Canada tồn tại được là nhờ Mỹ” của Tổng thống Donald Trump tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) hôm 21/1.

Bên cạnh đó, Hàn Quốc cũng là đồng minh của Mỹ. Với quan điểm “lợi ích quốc gia là trên hết” của Tổng thống Lee Jae Myung, Hàn Quốc không để lỡ bất cứ một cơ hội nào để thắt chặt hợp tác với các nước G7 cả trên bình diễn song phương và đa phương.

Hiện nay, trong các nước G7 có một sự bất đồng giữa Mỹ và một số nước còn lại về việc hỗ trợ Ukraine và tình hình ở Iran. Thái độ của các nước G7 đối với đề xuất điều tàu chiến đến eo biển Hormuz của ông Trump là bằng chứng về sự chia rẽ này, khi Tokyo thì thận trọng, còn Paris từ chối thẳng thừng với tuyên bố “không tham gia các hoạt động quân sự nhằm khai thông eo biển Hormuz trong bối cảnh đang diễn ra giao tranh ác liệt”.

Khi quan hệ Canada – Mỹ, Pháp – Mỹ đang có những bất đồng như hiện nay, vai trò của Nhật Bản và Hàn Quốc trở nên có ý nghĩa hơn bao giờ hết. Cho đến nay, 2 quốc gia Đông Bắc Á này chưa đưa ra bất cứ tuyên bố cụ thể nào về vấn đề này, vì dù sao cả hai nước vẫn là đồng minh của Mỹ, nhưng nếu Paris tận dụng được vai trò của Tokyo và Seoul, những đóng góp của Pháp trong vai trò Chủ tịch G7 năm 2026 sẽ trở nên sắc nét hơn, cụ thể hơn.