Không chấp thuận đề xuất “đạp nửa ga”

Cục Đăng kiểm Việt Nam vừa có phản hồi chính thức trước kiến nghị của Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam liên quan đến phương pháp kiểm định khí thải đối với xe ôtô sử dụng động cơ diesel.

Theo ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, phương pháp kiểm tra khí thải bằng chu trình gia tốc tự do đã được Việt Nam chuẩn hóa từ năm 1991 và áp dụng trong hoạt động kiểm định phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gần 30 năm qua. Đây cũng là phương pháp phổ biến trên thế giới để đánh giá độ mờ khói của xe diesel, đang được nhiều quốc gia Đông Nam Á như Malaysia, Indonesia, Philippines áp dụng.

Phản hồi về quan điểm cho rằng động cơ diesel đời cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ, ông An khẳng định nhận định này chưa chính xác. Theo ông, mọi động cơ diesel đều được điều khiển tốc độ thông qua lượng nhiên liệu phun và bắt buộc phải trang bị bộ điều tốc, kể cả các dòng xe sử dụng bơm cao áp cơ khí từ nhiều thập niên trước.

“Bộ điều tốc có nhiệm vụ tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt tốc độ tối đa thiết kế, nhằm bảo vệ động cơ. Vòng tua tối đa hoàn toàn nằm trong giới hạn an toàn của nhà sản xuất”, ông An cho biết.

Liên quan đến đề xuất chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình (tương đương 2.000–3.000 vòng/phút), Cục Đăng kiểm khẳng định không có cơ sở kỹ thuật để chấp thuận vì không phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ.

Ông An phân tích, nếu chỉ đạp ga ở mức này khi kiểm tra không tải sẽ không kích hoạt được trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa, dẫn tới lượng khói đen đo được không phản ánh đúng thực tế phát thải khi xe vận hành chịu tải lớn.

“Việc này có thể tạo ra kết quả ‘sạch giả tạo’, không phát hiện được các lỗi phát thải lớn ở dải vòng tua cao hơn”, ông An nhấn mạnh.

Ngoài ra, việc giữ ga ổn định ở mức vòng tua trung bình phụ thuộc nhiều vào thao tác của người kiểm tra, dễ gây sai lệch giữa các lần đo, làm giảm tính khách quan và độ tin cậy của kết quả.

Theo Cục Đăng kiểm, nếu lấy mốc kiểm tra ở dải vòng tua thấp sẽ dẫn đến nguy cơ bỏ lọt nhiều phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp, làm sai lệch mục tiêu kiểm soát khí thải và bảo vệ môi trường.

Đáng chú ý, cơ quan này cũng cảnh báo, một động cơ không thể chịu được phép thử gia tốc tự do trong vài giây tại cơ sở đăng kiểm là phương tiện không đảm bảo điều kiện an toàn tối thiểu.

“Nếu những phương tiện này vẫn tham gia giao thông, đặc biệt khi chở nặng, leo dốc hoặc đổ đèo, nguy cơ vỡ máy, mất phanh động cơ và gây tai nạn nghiêm trọng là rất cao”, ông An nêu rõ.

Ký cam kết là tự nguyện, không làm giảm trách nhiệm đăng kiểm

Đối với kiến nghị bỏ quy định yêu cầu chủ xe ký cam kết, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết đây không phải là yêu cầu bắt buộc mà mang tính tự nguyện, chỉ áp dụng trong trường hợp nghi ngờ vòng tua động cơ có thể vượt quá giới hạn thiết kế, trong khi chưa có đầy đủ dữ liệu từ nhà sản xuất.

Trong trường hợp chủ xe chưa yên tâm về tình trạng kỹ thuật, có thể tạm dừng kiểm định để đưa phương tiện đi bảo dưỡng, điều chỉnh bộ điều tốc trước khi quay lại kiểm tra.

“Chủ xe hoàn toàn có quyền chủ động bảo dưỡng phương tiện trước khi thực hiện phép đo nếu còn băn khoăn về tình trạng kỹ thuật”, ông An nói.

Theo Cục Đăng kiểm, bản cam kết thực chất là bước minh bạch hóa thông tin giữa cơ sở đăng kiểm và chủ xe, đặc biệt đối với các phương tiện cũ, hệ thống điều tốc hoạt động không ổn định hoặc thiếu dữ liệu kỹ thuật.

Cơ quan này cũng khẳng định việc ký cam kết không loại trừ trách nhiệm chuyên môn của đăng kiểm viên. Các cơ sở đăng kiểm vẫn phải thực hiện nghiêm ngặt bước kiểm tra an toàn sơ bộ như kiểm tra nước làm mát, dầu bôi trơn, phát hiện tiếng động bất thường…

Nếu phát hiện dấu hiệu không đảm bảo, đăng kiểm viên có quyền từ chối thực hiện phép đo để bảo vệ phương tiện cho khách hàng, kể cả khi chủ xe đồng ý ký cam kết.

Tăng hiệu quả kiểm soát, giảm rủi ro an toàn

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho rằng quy trình kiểm định khí thải mới, trong đó có phép thử gia tốc tự do, mang lại nhiều lợi ích quan trọng như giúp loại bỏ phương tiện không đảm bảo an toàn kỹ thuật, giảm nguy cơ tai nạn nghiêm trọng; kiểm soát chặt chẽ khí thải, muội than và bụi mịn.

Đồng thời, quy trình này cũng góp phần thúc đẩy chủ phương tiện thực hiện bảo dưỡng định kỳ, nâng cao tuổi thọ và giá trị tài sản trong dài hạn.

Vì vậy, cơ quan đăng kiểm khẳng định việc duy trì phương pháp kiểm tra hiện hành là cần thiết, phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật và thực tiễn quản lý, không có cơ sở để thay đổi theo kiến nghị “đạp nửa ga” trong kiểm định khí thải.