Dữ liệu dần trở thành nguồn lực mới

Sau hợp nhất 3 tỉnh, thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Ninh Bình hiệnđang dần đi vào công việc hằng ngày của từngcơ quan, đơn vị,địa phươngtừ giải quyết thủ tục hành chính, kết nối và khai thác dữ liệu đến phổ cập kỹ năng số cho người dân.

Việc duy trì các hệ thống số thông suốt sau khi hợp nhất 3 tỉnh, mở rộng dịch vụ công trực tuyến, xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung và đưa kỹ năng số đến từng thôn, tổ dân phố đang tạo những thay đổi rõ hơn trong cách chính quyền vận hành và người dân tiếp cận dịch vụ công.

Ông Nguyễn Mạnh Khuyến, Trưởng phòng Chuyển đổi số, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình cho biết, thời điểm hợp nhất 3 tỉnh ngày 1/7/2025 đặt ra yêu cầu lớn về việc duy trì liên tục các nền tảng số phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong quá trình chuyển sang mô hình quản lý mới, các hệ thống số được vận hành thông suốt, qua đó bảo đảm việc giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công không bị gián đoạn.

Đến nay, toàn tỉnh có 2.026 thủ tục hành chính, trong đó 1.415 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Toàn bộ số thủ tục hành chính này đã được tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Trong hơn 873.000 hồ sơ được tiếp nhận, giải quyết, có hơn 821.000 hồ sơ thực hiện trực tuyến.

Dữ liệu bắt đầu được sử dụng lại để giảm bớt những giấy tờ người dân phải cung cấp. Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh đã kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, dữ liệu đất đai, hộ tịch điện tử và VNeID. Trong 6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ tái sử dụng thông tin, dữ liệu đã số hóa đạt 96,86%.Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu của tỉnh đã kết nối với hơn 20 hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu. Hệ thống dữ liệu mở có hơn 1.500 bộ dữ liệu, ghi nhận hơn 54.000 lượt truy cập, khai thác.

Dữ liệu số đang được cập nhật và khai thác trong nhiều lĩnh vực. Toàn tỉnh có 2.938.680 thửa đất, trong đó 1.516.007 thửa đã được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia. Trong lĩnh vực hộ tịch, 55.072 bản án, quyết định ly hôn được số hóa; 25.861/26.254 dữ liệu sai lệch về tình trạng hôn nhân được điều chỉnh.

Trong lĩnh vực thủy sản, 1.391/1.391 tàu cá đã được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, cùng thông tin của 6.089 thuyền viên. Ngành y tế thực hiện 10.410 giấy khám sức khỏe lái xe điện tử, 2.379 giấy chứng sinh điện tử, 31 giấy báo tử điện tử và tích hợp Sổ sức khỏe điện tử cho 2.019.974 người trên VNeID.

Hoạt động đổi mới sáng tạo cũng được triển khai tại doanh nghiệp, hợp tác xã. Khảo sát 362 đơn vị cho thấy 181 đơn vị có hoạt động đổi mới sáng tạo. Sàn giao dịch công nghệ trực tuyến cập nhật hơn 15.000 công nghệ, thiết bị, sáng chế và giải pháp kỹ thuật. Tỉnh đồng thời triển khai Khu Công nghệ cao Ninh Bình rộng 663,19 ha và Đề án phát triển đô thị thông minh đến năm 2030.

Cùng với hệ thống ở các cơ quan nhà nước, hạ tầng số đang được kéo gần hơn tới cơ sở. 100% xã, phường có cáp quang băng rộng đến thôn, xóm, tổ dân phố; 100% dân số được phủ sóng 4G và khoảng 70% dân số được phủ sóng 5G.“Bình dân học vụ số” hiện có 4.654 Tổ Công nghệ số cộng đồng với 36.139 thành viên, phủ 100% thôn, bản, tổ dân phố. Từ những tổ này, việc hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ số, tiếp cận các nền tảng trực tuyến hay làm quen với những công cụ mới không còn chỉ là câu chuyện của các cơ quan chuyên môn.

Cùng với đó, tỉnh đã tổ chức nhiều chương trình đào tạo, tập huấn về chuyển đổi số, dữ liệu và AI cho cán bộ, công chức, viên chức cũng như lực lượng công nghệ số cộng đồng. Năm 2025, gần 40 hội nghị, hội thảo với gần 5.000 đại biểu được tổ chức; hơn 50 hội nghị tập huấn dành cho gần 8.000 thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng. Những con số này cho thấy chuyển đổi số đang được nhìn từ cả hai phía: vừa xây dựng hệ thống, vừa chuẩn bị con người để sử dụng hệ thống.

Nhờ đó, các chỉ số về cải cách hành chính và chuyển đổi số ghi nhận kết quả tích cực. Năm 2025, Chỉ số PAR Index của Ninh Bình xếp thứ 4/34 tỉnh, thành phố; Chỉ số Chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước xếp thứ 1/34 toàn quốc. Chỉ số chuyển đổi số (DTI) của tỉnh xếp thứ 12/34, với mục tiêu vào nhóm 10 địa phương dẫn đầu trong năm 2026.

100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp theo Quyết định 766/QĐ-TTg đạt 95,61/100 điểm. Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai với 4.654 Tổ Công nghệ số cộng đồng, 36.139 thành viên, phủ 100% thôn, bản, tổ dân phố.

Năm 2025, kinh tế số của tỉnh ước đóng góp khoảng 15% GRDP. Ninh Bình đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GRDP, tăng trưởng GRDP bình quân tối thiểu 11%/năm và năng suất lao động tăng tối thiểu 9%/năm.

Tạo giá trị từ dữ liệu và công nghệ

Đánh giá về những kết quả đạt được, TS. Vũ Trọng Quế, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình, cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Ninh Bình đã từng bước đi vào thực tiễn, gắn với hoạt động quản lý, phục vụ người dân, doanh nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Điều này cho thấy,vai trò của người đứng đầu là một trong những yếu tố quan trọng. Khi cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu trực tiếp quan tâm, xác định rõ trách nhiệm và theo sát quá trình thực hiện, các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có điều kiện được triển khai đồng bộ, sát với yêu cầu thực tế hơn.

Tuy nhiên, theo TS. Vũ Trọng Quế, quá trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW vẫn còn một số điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ, nhất là về chất lượng, kết nối và chia sẻ dữ liệu; nguồn nhân lực chất lượng cao; cơ chế, chính sách và nguồn lực thực hiện.

Trước hết là dữ liệu,ởmột số lĩnh vực, chất lượng dữ liệu chưa đồng đều; việc kết nối, chia sẻ giữa các hệ thống chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, nhất là sau quá trình sắp xếp, hợp nhất địa giới hành chính. Khối lượng dữ liệu lịch sử cần tiếp tục số hóa còn lớn, trong khi yêu cầu chuẩn hóa, đồng bộ, bảo đảm an toàn dữ liệu ngày càng cao.

Nguồn nhân lực cũng là vấn đề được đặt ra. Ninh Bình đã bố trí 150 công chức, viên chức chuyên trách công nghệ thông tin và chuyển đổi số ở cấp tỉnh, cùng 258 người ở cấp xã. Tuy nhiên, nhân lực chuyên sâu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, dữ liệu và các công nghệ mới vẫn còn thiếu; tỉnh chưa thu hút được chuyên gia đầu ngành theo các cơ chế đặc thù.

Cùng với đó, các cơ chế để đưa kết quả nghiên cứu, công nghệ và dữ liệu vào thực tiễn, tạo giá trị kinh tế vẫn đang được hoàn thiện. Một số cơ chế như sandbox, đặt hàng công nghệ theo đầu ra, định giá dữ liệu, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và các nguồn vốn cho đổi mới sáng tạo chưa đầy đủ hoặc chưa có hướng dẫn cụ thể.

Nguồn lực tài chính cũng còn những vướng mắc về tiến độ giải ngân. Năm 2025, tổng dự toán chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt 782,2 tỷ đồng, với tổng tỷ lệ giải ngân khoảng 64,3%. Sang năm 2026, đến ngày 10/6, tỉnh đã phân bổ 1.780,5 tỷ đồng cho các nhiệm vụ trong lĩnh vực này nhưng mới giải ngân 86,2 tỷ đồng, tương đương 4,84% kế hoạch. Theo báo cáo, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, rà soát, điều chỉnh nhiệm vụ và các thủ tục đầu tư là những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân.

Từ thực tiễn đó, TS. Vũ TrọngQuế đưa ra giải pháp,chuyển đổi số cần được đặt trong những mục tiêu phát triển cụ thể của địa phương, gắn với cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Khi công nghệ được đặt vào những bài toán thực tế, hiệu quả của đầu tư sẽ rõ hơn và cũng hạn chế được cách làm dàn trải, hình thức.

Dữ liệu, hạ tầng số và nguồn nhân lực là ba nền tảng cần tiếp tụcđược ưu tiên đầu tư đồng bộ. Trong đó, việc xây dựng và chuẩn hóa dữ liệu cần đi trước một bước để tạo điều kiện kết nối, chia sẻ và khai thác trong toàn hệ thống. Cùng với đó là tăng cường phối hợp giữa các ngành, các cấp, gắn việc kiểm tra, đánh giá với trách nhiệm của người đứng đầu.

Đồng thời, huy động thêm nguồn lực ngoài ngân sách. Việc thúc đẩy hợp tác công tư, thu hút doanh nghiệp công nghệ tham gia vào quá trình chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo không chỉ bổ sung nguồn lực tài chính, mà còn có thể mang đến công nghệ và kinh nghiệm quản trị.

Hiện Ninh Bình đã có những nền móng đầu tiên cho một mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào dữ liệu, công nghệ và tri thức. Từ những thủ tục được giải quyết trên môi trường số, dữ liệu được kết nối và sử dụng lại, đến các bước chuẩn bị cho khu công nghệ cao, đô thị thông minh và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, những thay đổi đang dần hiện ra trong cách địa phương vận hành. Trong thời gian tới, chặng đường chuyển đổi số sẽ phải được thể hiện bằng khả năng biến dữ liệu thành giá trị, công nghệ thành năng suất và đưa đổi mới sáng tạo vào những nhu cầu thực tế của nền kinh tế, đời sống.