Đánh giá về ý nghĩa chuyến thăm chính thức và đồng chủ trì Phiên họp lần thứ 2 Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Đại hội Đại biểu Nhân dân (Nhân đại) toàn quốc Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Giáo sư Thôi Thủ Quân, Học viện Quan hệ quốc tế, Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho rằng chuyến thăm giúp biến các đồng thuận cấp cao nhất thành hành động cụ thể và sẽ đóng góp trên nhiều lĩnh vực đối với quan hệ hai nước.

Giáo sư Thôi Thủ Quân cho rằng, mục đích chuyến thăm có thể hiểu từ ba cấp độ. Thứ nhất, đây là hành động cụ thể nhằm thực hiện đồng thuận đạt được của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước.

Tháng 4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chọn Trung Quốc là quốc gia đầu tiên đến thăm sau khi được Quốc hội bầu làm Chủ tịch nước. Hai nước đã ra Tuyên bố chung, khẳng định sẽ tiếp tục làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện trong thời kỳ mới và thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc - Việt Nam có ý nghĩa chiến lược ở cấp độ cao hơn.

Nửa năm sau, người đứng đầu cơ quan lập pháp hai nước gặp lại nhau, thể hiện việc biến các đồng thuận cấp cao nhất thành hành động cụ thể trên nhiều kênh khác nhau.

Thứ hai, chuyến thăm đánh dấu bước chuyển của cơ chế Ủy ban hợp tác sang giai đoạn vận hành thường xuyên. Tháng 4/2024, cơ quan lập pháp hai nước đã ký kết một thỏa thuận hợp tác mới tại Bắc Kinh, lần đầu tiên thiết lập cơ chế Ủy ban hợp tác do người đứng đầu cơ quan lập pháp hai nước đồng chủ trì.

Phiên họp đầu tiên đã diễn ra tại Hà Nội vào cuối tháng 8/2025, trao đổi về công tác xây dựng pháp luật liên quan đến an ninh quốc gia cũng như thúc đẩy hợp tác kinh tế - thương mại và khoa học - công nghệ dưới góc độ lập pháp.

Việc phiên họp đầu tiên được tổ chức tại Hà Nội và phiên họp thứ hai diễn ra tại Trung Quốc cho thấy cơ chế này đã chuyển từ trạng thái “thiết lập” sang “vận hành” thực sự.

Thứ ba, chuyến thăm diễn ra vào thời điểm mang ý nghĩa quan trọng. Trung Quốc vừa triển khai “Quy hoạch 5 năm lần thứ 15”, trong khi Việt Nam đã bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Quốc hội khóa XVI cũng đã bắt đầu nhiệm kỳ mới. Với việc cơ quan lập pháp hai nước đều đang gánh vác những trọng trách lớn lao về xây dựng pháp luật và giám sát, đây là thời điểm phù hợp để đi sâu trao đổi về kinh nghiệm quản trị đất nước.

Đánh giá về quan hệ giữa cơ quan lập pháp hai nước hiện nay,Giáo sư Thôi Thủ Quân cho rằng, hợp tác giữa hai bên có nền tảng vững chắc, giao lưu mật thiết, cơ chế toàn diện và nội dung thực chất.

Về giao lưu giữa hai bên, tháng 8/2025, Phó Chủ tịch Quốc hội Việt Nam Trần Quang Phương đã thăm Trung Quốc và hội kiến Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế. Tiếp đó, ông Triệu Lạc Tế đã thăm và dự lễ kỷ niệm 80 năm Quốc khánh Việt Nam, hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Tháng 9 cùng năm, ông Chung Sơn, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Kinh tế của Nhân đại toàn quốc Trung Quốc đã dẫn đầu đoàn đại biểu sang thăm Việt Nam. Hai bên nhất trí cho rằng, hai nước vẫn còn nhiều dư địa hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại và đầu tư.

Về cơ chế toàn diện, trong khuôn khổ Ủy ban hợp tác, có sự hợp tác giữa các ủy ban chuyên môn, cũng như giữa Nhân đại và Hội đồng nhân dân các địa phương hai nước.

Về nội dung hợp tác, trao đổi giữa hai bên đã mở rộng sang những lĩnh vực công việc cụ thể như lập pháp và giám sát. Ủy viên trưởng Triệu Lạc Tế khẳng định, Nhân đại toàn quốc Trung Quốc sẵn sàng nâng tầm cơ chế trao đổi với Quốc hội Việt Nam, chia sẻ kinh nghiệm về lập pháp và giám sát, cũng như tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho sự hợp tác thực chất giữa hai nước.

Là những quốc gia xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo, hai nước đều đối mặt với nhiều thách thức chung trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, khiến kinh nghiệm của mỗi bên trở thành nguồn tham khảo vô cùng quý giá cho nhau. Bên cạnh đó, hai bên cũng tăng cường phối hợp tại các diễn đàn nghị viện đa phương nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, đồng thời duy trì sự công bằng và công lý quốc tế.

Ông khẳng định: “Hợp tác giữa các cơ quan lập pháp đã trở thành trụ cột quan trọng trong hợp tác chiến lược toàn diện giữa Trung Quốc và Việt Nam".

Chuyến thăm sẽ đóng góp trong 4 lĩnh vực

Nhận định về kết quả chuyến thăm đối với tổng thể quan hệ Việt-Trung hiện nay, GS Thôi Thủ Quân cho rằng, chuyến thăm sẽ có những đóng góp trong 4 lĩnh vực.

Trước hết, củng cố tin cậy chính trị. Các cuộc gặp gỡ định kỳ và các phiên họp do lãnh đạo cơ quan lập pháp hai nước đồng chủ trì gửi đi tín hiệu rõ ràng tới cộng đồng quốc tế rằng hai bên đều kiên định cam kết xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh, dù biến động của cục diện quốc tế ra sao, Trung Quốc vẫn luôn coi Việt Nam là ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng của mình.

Thứ hai, tạo ra khuôn khổ pháp lý cho hợp tác thực chất. Tháng 4/2026, hai bên đã đề xuất ưu tiên kết nối cơ sở hạ tầng và tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn và Internet vạn vật.

Việc triển khai các hợp tác này đòi hỏi phải kịp thời thông qua các văn bản pháp lý liên quan, đồng bộ hóa luật pháp và chính sách, cũng như sự giám sát và thúc đẩy từ cơ quan lập pháp.

Trước đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đã bày tỏ mong muốn nhận được sự ủng hộ về mặt lập pháp trong các lĩnh vực trọng tâm như kết nối đường sắt, tạo thuận lợi cho thương mại và đầu tư, cũng như hợp tác giữa các địa phương.

Thứ ba, củng cố nền tảng lòng dân. Các nhà lập pháp xuất thân từ nhân dân và đại diện cho nhân dân. Hai nước đã tuyên bố khởi động “Năm Hợp tác Du lịch Trung - Việt” giai đoạn 2026–2027. Cơ quan lập pháp có thể thúc đẩy giao lưu nhân dân thông qua các kênh như trao đổi giữa Nhân đại và Hội đồng nhân dân các địa phương, giao lưu thanh niên. Việc trao đổi thẳng thắn giữa các cơ quan lập pháp cũng giúp hai bên kiểm soát ổn thỏa bất đồng trên biển và tạo dựng kỳ vọng ổn định cho sự hợp tác cùng có lợi.

Thứ tư, duy trì các lợi ích chung ở cấp độ khu vực và quốc tế. Hai bên chủ trương phản đối chủ nghĩa đơn phương và chủ nghĩa bảo hộ, duy trì thể chế thương mại tự do toàn cầu, cũng như sự ổn định và vận hành thông suốt của chuỗi cung ứng và chuỗi công nghiệp. Sự phối hợp và hợp tác giữa cơ quan lập pháp hai nước trên các diễn đàn đa phương góp phần tạo thêm động lực tích cực cho hòa bình và ổn định khu vực.