Thỏa thuận ngừng bắn cục bộ Nga - Ukraine dự kiến có hiệu lực từ 4 giờ sáng ngày 27/10 (theo giờ Moscow), kéo dài vài ngày, với sự trung gian của Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump.

Theo hãng tin AP, các nhà đàm phán Nga, Ukraine và Mỹ đã đạt thỏa thuận trong ngày 23/10 về việc triển khai chiến dịch nhân đạo tại Oleshky, thành phố hiện do Nga kiểm soát. Đây là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của cuộc xung đột, nơi người dân đã thiếu lương thực và thuốc men trong nhiều tháng.

Ông Dmytro Lubinets, Ủy viên Quốc hội Ukraine về nhân quyền kiêm trưởng đoàn đàm phán của nước này, cho biết lệnh ngừng bắn cục bộ sẽ bắt đầu từ thứ Ba (27/10), trước thời điểm chiến dịch nhân đạo khởi động hai ngày, và kéo dài trong vài ngày.

Phạm vi ngừng bắn bao gồm toàn bộ khu vực Kherson cùng những địa bàn lân cận có vai trò thiết yếu đối với chiến dịch. Ông Lubinets cho biết sáng kiến này có thể trở thành hình mẫu cho các hoạt động nhân đạo tương tự trong tương lai.

Ba bước triển khai chiến dịch nhân đạo

Theo đại diện Ukraine, thỏa thuận được xây dựng theo trình tự gồm thiết lập ngừng bắn, đưa hàng cứu trợ vào khu vực và cuối cùng là tổ chức sơ tán dân thường khỏi Oleshky.

Công tác rà phá bom mìn trên các tuyến đường dẫn vào thành phố sẽ được tiến hành trước khi hàng cứu trợ được vận chuyển đến. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm an toàn cho các phương tiện nhân đạo và những người tham gia chiến dịch.

Ông Lubinets nhấn mạnh hoạt động sẽ được triển khai từng bước và rất khó thực hiện. Tuy nhiên, ông không công bố chi tiết về cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn, phương thức tổ chức đoàn xe cứu trợ hay những biện pháp bảo đảm các bên tuân thủ thỏa thuận, với lý do các nội dung này nhạy cảm trong quá trình đàm phán.

Phía Nga cũng xác nhận thỏa thuận. Tổng tham mưu trưởng quân đội Nga, Đại tướng Valery Gerasimov, cho biết các lực lượng Nga sẽ ngừng bắn trên hướng Kherson từ 4 giờ sáng 27/10, nhằm phục vụ chiến dịch nhân đạo gần thành phố Oleshky.

Theo ông Gerasimov, quân đội Nga sẽ tiến hành các hoạt động trinh sát công binh và bảo đảm hành lang di chuyển an toàn cho đoàn xe cứu trợ vào thành phố.

Bà Yana Lantratova, Ủy viên phụ trách nhân quyền Nga và là người tham gia đàm phán, cho biết bước đầu tiên của chiến dịch là xác định nhu cầu của người dân, sau đó tổ chức chuyển lương thực, thuốc men, sản phẩm vệ sinh và các nhu yếu phẩm khác.

Bà khẳng định những người muốn rời khỏi khu vực chiến sự sẽ được bảo đảm lối đi an toàn. Tuy nhiên, việc này đòi hỏi các bên tuân thủ lệnh ngừng bắn và thiết lập điều kiện an toàn cho các phương tiện nhân đạo.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Moscow cảm ơn Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump vì vai trò trung gian, đồng thời xác nhận Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã thảo luận về sáng kiến này.

Ông Peskov nói những người muốn rời khỏi Oleshky sẽ có thể sơ tán, nhưng không cho biết họ sẽ được đưa đến khu vực do Nga hay Ukraine kiểm soát. Thời gian sơ tán cụ thể cũng chưa được xác định, ngoài dự kiến hoạt động sẽ kéo dài vài ngày.

Oleshky đứng trước nguy cơ khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng

Oleshky nằm bên sông Dnipro, tuyến sông phân chia lực lượng Ukraine với khu vực do Nga kiểm soát. Thành phố hiện không có điện, hệ thống sưởi hay nước sinh hoạt; lương thực và vật tư y tế đã khan hiếm trong nhiều tháng. Các tuyến đường ra khỏi thành phố bị rải mìn, trong khi những chiếc ô tô cháy rụi và thiết bị bay không người lái xuất hiện trên bầu trời làm gia tăng nguy hiểm đối với người dân.

Trước xung đột, Oleshky có khoảng 24.000 cư dân. Thành phố bị lực lượng Nga kiểm soát ngay trong ngày đầu tiên của chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine vào tháng 2/2022. Nhiều tòa nhà bị pháo kích, thiêu rụi và cơ sở hạ tầng hư hại nghiêm trọng.

Tháng 6/2023, thành phố tiếp tục bị ngập lụt sau sự cố vỡ đập Kakhovka. Hàng trăm cư dân được cho là đã thiệt mạng trong thảm họa này.

Những người còn ở lại Oleshky đang đối mặt với nguy cơ tử vong do đói hoặc bệnh tật khi mùa đông khắc nghiệt đang đến gần. Ukraine đã nhiều lần kêu gọi thiết lập ngừng bắn cục bộ để tổ chức sơ tán dân thường. Với tư cách là bên đang kiểm soát khu vực này, Nga có nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế bảo đảm những điều kiện cần thiết để dân thường tại Oleshky có thể sinh tồn.