Ngày 8/6, người phát ngôn Chính phủ Đức Stefan Kornelius cho biết châu Âu đang chuẩn bị tiếp quản vai trò dẫn dắt trong tiến trình đàm phán giữa Nga và Ukraine, đồng thời duy trì phối hợp chặt chẽ với Mỹ. Tuyên bố được đưa ra sau cuộc gặp tại London giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky với Thủ tướng Anh Keir Starmer, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.

Các nhà lãnh đạo nhất trí cho rằng cần khôi phục động lực ngoại giao nhằm hướng tới một giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột kéo dài hơn 4 năm qua. Trong tuyên bố chung, lãnh đạo 4 nước kêu gọi thiết lập lệnh ngừng bắn toàn diện ngay lập tức, đồng thời ủng hộ việc tổ chức đối thoại trực tiếp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky với sự tham gia tích cực của Mỹ và các nước châu Âu.

Các bên cũng đề xuất lấy đường ranh giới tiếp xúc hiện tại là điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán, đồng thời nhấn mạnh Ukraine cần được bảo đảm an ninh bằng các cam kết có tính ràng buộc pháp lý. Bên cạnh đó, tài sản của Nga đang bị phong tỏa ở nước ngoài sẽ tiếp tục được duy trì cho đến khi Nga chấm dứt chiến dịch quân sự và bồi thường thiệt hại chiến tranh cho Ukraine.

Tổng thống Zelensky cho biết, ông sẵn sàng đóng băng các đường chiến tuyến hiện nay để tạo điều kiện cho tiến trình đàm phán hòa bình, song khẳng định Ukraine không từ bỏ chủ quyền lãnh thổ. Nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là tạm dừng giao tranh mà còn phải bảo đảm cuộc chiến không tái diễn trong tương lai.

Đề cập vai trò quan trọng của châu Âu, Tổng thống Zelensky khẳng định: "Điều quan trọng nhất là chúng ta phải hiểu ai sẽ đại diện cho châu Âu trong các cuộc đàm phán với Nga, nếu và khi nào chúng ta có những cuộc đàm phán này. Tôi luôn cố gắng để châu Âu tham gia nhiều nhất có thể trong quá trình hòa giải của chúng ta. Tôi đã cố gắng để châu Âu tham gia vì châu Âu rất quan trọng”.

Tuy nhiên, phía Nga tỏ ra thận trọng với các đề xuất mới. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng rất khó hình dung khả năng đàm phán trong bối cảnh Nga cáo buộc Ukraine tiến hành các hành động nhằm vào dân thường. Ông cũng chỉ trích việc các nước châu Âu vừa kêu gọi hòa bình vừa tiếp tục hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

“Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đang cố gắng đàm phán hòa bình trong khi vẫn nhấn mạnh ý định hỗ trợ chính quyền Kiev sản xuất các loại vũ khí mới để tiếp tục chiến sự. Điều này chẳng phải là mâu thuẫn sao? Chẳng phải đây là một sự trái ngược sao?”, ông Peskovnói.

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Nga cũng lên án vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào một đoàn tàu chở khách tại Crimea khiến một lái tàu thiệt mạng và một người khác bị thương. Nga cáo buộc đây là hành động nhằm vào mục tiêu dân sự và kêu gọi cộng đồng quốc tế lên án vụ việc.

Theo giới quan sát, việc châu Âu tuyên bố sẵn sàng đóng vai trò lớn hơn trong tiến trình hòa đàm giữa Nga và Ukraine phản ánh nỗ lực gia tăng ảnh hưởng của khu vực đối với tương lai an ninh châu Âu, đồng thời cho thấy những điều chỉnh trong cơ chế trung gian khi Mỹ đang phải chia sẻ sự tập trung với nhiều điểm nóng quốc tế khác. Tuy nhiên, triển vọng đối thoại trực tiếp giữa Nga và Ukraine vẫn còn nhiều thách thức khi lập trường của hai bên tiếp tục tồn tại những khác biệt đáng kể.