Chỉ còn khoảng 2 tháng nữa, học sinh lớp 9 sẽ bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập đầy cam go. Theo thống kê của Sở GD-ĐT Hà Nội, năm naytoàn thành phố có khoảng 147.000 học sinhtốt nghiệp THCS, trong khi đó tổng chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10 công lập (bao gồm THPT, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên và cơ sở giáo dục nghề nghiệp) dự kiến khoảng 88.000 học sinh. Dù chỉ tiêu vào lớp 10 THPT công lập tăng khoảng 9.000 so với năm 2025, nhưng số lượng thí sinh tốt nghiệp lớp 9 lại tăng 20.000 em so với năm trước. Như vậy, dù chỉ tiêu có tăng, thì áp lực của kỳ thi chuyển cấp vẫn vô cùng cam go. Thời điểm này, không chỉ học sinh, mà phụ huynh cũng rất áp lực, căng thẳng.

Nhà văn Bùi Ngọc Phúc, đồng tác giả cuốn sách "Cùng con bước qua các kỳ thi" đã có chia sẻ với VOV.VN về nội dung này.

PV: Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT công lập năm 2026 đang cận kề. Kỳ thi này được nhiều phụ huynh, học sinh đánh giá là cam go hơn cả xét tuyển đại học, bởi vậy không chỉ học sinh mà ngay cả phụ huynh và giáo viên cũng vô cùng áp lực. Ông có lời khuyên nào cho học sinh cũng như phụ huynh để giảm bớt tâm lý căng thẳng, áp lực trước kỳ thi?

Ông Bùi Ngọc Phúc: Kỳ thi tuyển sinh vào 10 không chỉ phụ huynh và học sinh của năm đó theo dõi, nó còn khiến phụ huynh có con đang học lớp 8 cũng đứng ngồi không yên, đó là sự thật không mấy dễ chịu. Kỳ thi vào 10 năm nay, dự kiến xấp xỉ 60.000 em không có cơ hội vào trường THPT công lập, chính vì thế sự quan tâm của toàn xã hội là điều dễ hiểu.

Áp lực đầu tiên phải kể đến việc số trường công lập bậc THPT dù được thành phố và ngành giáo dục quan tâm xây mới, nhưng số thí sinh tại Hà Nội luôn ở ngưỡng cao nhất, nhì cả nước, do vậy sau mỗi kỳ thi THPT công lập, sẽ có vài chục ngàn em phải rẽ sang hướng khác.

Áp lực tiếp theo đến từ chính phụ huynh, do muốn con đỗ trườngcông lập, nhiều gia đình không quản công sức, thời gian và tiền bạc để cho con học thêm tới khuya, đây là sức ép vô hình với một đứa trẻ. Ngoài ra chính những học sinh cũng tự áp lực với chính mình, các em sợ phụ sự kỳ vọng của gia đình, thầy cô.

Trong nhiều bài viết tư vấn cho phụ huynh, tôi luôn khuyên các bậc làm cha, làm mẹ thấu hiểu con mình, hãy coi kỳ thi vào lớp 10 như bao kỳ thi khác. Có thể con dừng bước trước cánh cổng trường công lập, nhưng nhiều cánh cổng trường khác mở ra. Đôi khi sự va vấp đầu tiên sẽ tạo động lực cho các con vươn lên, thực tế đã có nhiều học sinh vượt qua nỗi buồn thi trượt công lập, sau đó đã tỏa sáng trong kỳ xét tuyển đại học khi tốt nghiệp bậc THPT.

Trong khi việc học hành và thi cử chưa có nhiều cải tiến, suất vào công lập có hạn, phụ huynh trước hết cần là người giảm tải áp lực cho con mình. Ngoài việc tư vấn cho con chọn trường công lập phù hợp với sức học, việc có phương án dự phòng cũng giúp phụ huynh và con có một tâm thế thoải mái hơn. Phụ huynh hãy cùng chia sẻ với con về định hướng tương lai một cách nhẹ nhàng, bởi trượt THPT công lập không phải điều gì quá ghê gớm. Khi nào con cảm nhận được bầu không khí thoải mái ngay từ trong gia đình, lúc đó con mới giảm nhẹ phần nào gánh nặng tâm lý.

PV:Những ngày gần đây trên các diễn đàn giáo dục có không ít phụ huynh chia sẻ về việc được giáo viên "nhắc khéo" không nên cho con đăng ký thi vào lớp 10 THPT công lập do học lực kém, mà nên chuyển các hướng đi khác. Ông có chia sẻ gì về điều này, cũng như có tư vấn nào cho các phụ huynh trong trường hợp này?

Ông Bùi Ngọc Phúc: Như tôi đã chia sẻ, cô giáo chủ nhiệm là người nắm rõ học lực của con, để từ đó trao đổi cùng phụ huynh về hướng đi tiếp theo, cũng như các thông tin về trường dân lập, trường nghề cho phụ huynh cùng con bàn bạc. Tuy nhiên việc thi vào 10 là quyền lợi chính đáng của các con, nếu phụ huynh mong muốn và các con vẫn tha thiết, tôi luôn khuyên các phụ huynh hãy cho con dự thi và chọn trường THPT phù hợp. Ngay cả khi con có thitrượt thì cũng sẽ không nuối tiếc vì đã cố gắng hết mình.

PV: Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội năm nào cũng "nóng", theo ông, về tầm nhìn dài hạn, Hà Nội cần có giải pháp gì để "hạ nhiệt" kỳ thi tuyển sinh đầu cấp này?

Ông Bùi Ngọc Phúc: Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang được Hà Nội đưa ra lấy ý kiến dư luận,Hà Nội dự kiến từ nay đến năm 2045 sẽ xây mới gần 1.000 trường học, ưu tiên 33 “điểm nóng” về dân số như Cầu Giấy, Hoàng Mai, Hà Đông... Tuy nhiên đó là tầm nhìn xa, còn sau kỳ thi tuyển sinh vào 10 năm nay, kỳ thi vào 10 năm học 2027-2028 mới thực sự áp lực, bởi lứa học sinh 2k12 có khoảng 180.000 em, đó là bài toán khó khi các trường THPT xây mới chỉ đáp ứng phần nào. Theo tôi ngành giáo dục thủ đô cần linh hoạt đề xuất với thành phố, có thể nâng trần sĩ số mỗi lớp, tăng chỉ tiêu tuyển sinh, có như vậy kỳ thi tuyển sinh vào 10 bớt đi sự khốc liệt và áp lực vốn có.

PV: Xin cảm ơn ông!