Tháng Bảy, căn nhà của thương binh Hà Ngọc Cát, thương binh 4/4, ở thôn Tân Tiến, xã Bảo Ái, tỉnh Lào Cai rộn ràng hơn thường ngày. Những đoàn cán bộ, đoàn thể cùng bà con trong thôn lần lượt đến thăm hỏi, động viên người lính năm xưa. Trên bức tường phòng khách, những tấm huân, huy chương treo vị trí trang trọng nhất, luôn được ông nâng niu gìn giữ, là dấu ấn của tuổi xuân đã gửi trọn nơi chiến trường.

Năm 1972, khi vừa tròn 19 tuổi, theo tiếng gọi của Tổ quốc, chàng thanh niên Hà Ngọc Cát lên đường nhập ngũ, hành quân vào chiến trường miền Nam, chiến đấu trong đội hình Sư đoàn 304B, Đoàn 559 rồi Bộ Tư lệnh B3 Tây Nguyên. Gần ba năm quân ngũ, ông tham gia tám trận đánh lớn, từ trận vây ép Đồn Me ở Gia Lai năm 1973 đến Chiến dịch mùa Xuân năm 1975 và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, ký ức chiến trườngvẫn vẹn nguyêntừng trận đánh, nhớ những đồng đội đã ngã xuống và những khoảnh khắc ranh giới giữa sự sống với cái chết chỉ còn tính bằng gang tấc.

Nhắc đến trận đánh cuối cùng tại căn cứ Đồng Dù - "cánh cửa thép" phía Tây Bắc Sài Gòn - là nơi bị thương ở nhiều vị trí trên cơ thể, mang thương tật 27% suốt cuộc đời,giọng cựu chiến binhHà Ngọc Cátlại chùng xuống.

"Trận cuối cùng của tôi là ở căn cứ Đồng Dù. Lúc đó khoảng 10 giờ trưa, trời nắng nóng, chiến sự rất ác liệt. Có một đồng đội cùng đơn vị với tôi, quê Quảng Ninh. Anh cầm B41 để bắn xe tăng, nhưng vừa giơ súng lên thì một viên đạn bắn trúng vào tai, xuyên lên đỉnh đầu.Anh gục xuống hy sinh. Trước kia, hai anh em đi đánh nhau rồi ngủ chung hầm, chung võng với nhau suốt. Hôm anh hy sinh, tôi thương lắm. Đó là một kỷ niệm trong đời lính mà đến bây giờ tôi vẫn còn rất nhớ" - Thương binh Hà Ngọc Cát nhớ lại.

Chiến tranh đã lùi xa, những ký ức ấy luôn nhắc ông về giá trị của hòa bình hôm nay. Thương bình Hà Ngọc Cát thường xuyên được mời đến các trường học để kể câu chuyện chiến trường, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về những mất mát, hy sinh của cha anh, từ đó thêm yêu quê hương và trân trọng cuộc sống hòa bình. Trong các buổi nói chuyện, cựu chiến binh Hà Ngọc Cát luôn nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay vềsự tri ân lớn nhất chính là tiếp nối truyền thống, luôn ghi nhớ lịch sử và gìn giữ thành quả mà cha ông đã đánh đổi bằng xương máu.

"Sự hy sinh, gian khổ ngay ngoài mặt trận đã khổ lắm rồi. Nhưng bây giờ quan trọng nhất là ta giữ được nền độc lập, tự do. Tôi rất mong các thế hệ sau tuyên truyền, giáo dục con cháu, mãi mãi nhớ công lao to lớn của các tiền bối và tôn trọng lịch sử. Mong các thế hệ cố gắng giữ lấy nền độc lập mà cha ông mình đã đổi bằng xương máu mới giành được" - Thươngbinh Hà Ngọc Cát bày tỏ.

Những ngày tháng 7 này, các gia đình liệt sĩ trên địa bàn xã Bảo Ái cũng luôn nhận được sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể.Gia đình anh Phạm Văn Tú có người cha là liệt sĩ Phạm Văn Thi từng tham gia cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Năm 1972, ông bị thương nặng tại chiến trường Quảng Trị và sau này qua đời do vết thương tái phát.Sự quan tâmthăm hỏi, động viên củađịa phương luôn khiến anh càng thêm tự hào về người cha đã cống hiến cả cuộc đời cho Tổ quốc.

"Nhiều năm qua, các cơ quan, đoàn thể và chính quyền địa phương thường xuyên đến thăm hỏi, động viên gia đình. Là người con của liệt sĩ, gia đình tôi rất ấm lòng trước tình cảm, sự quan tâm của chính quyền và các đoàn thể, luôn nhớ đến công lao, sự hy sinh của các liệt sĩ" - Anh Phạm Văn Tú chia sẻ.

Hiện nay, xã Bảo Ái, tỉnh Lào Cai có 165 người có công với cách mạng và thân nhân người có công. Ngoài việc chi trả đầy đủ các chế độ trợ cấp, bảo hiểm y tế, điều dưỡng, hỗ trợ nhà ở và thăm hỏi trong các dịp lễ, tết, địa phương còn thường xuyên tổ chức các hoạt động tri ân, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần để người có công có cuộc sống ngày càng ổn định.

Ông Tạ Minh Nhất, Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Ái, cho biết hằng năm địa phương đều phát động Quỹ "Đền ơn đáp nghĩa", huy động các tổ chức, đoàn thể tham gia chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, giúp đỡ các gia đình chính sách và triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.

"Thời gian tới, xã Bảo Ái sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với người có công; thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch và không để xảy ra sai sót. Đồng thời tăng cường rà soát, nắm chắc hoàn cảnh từng gia đình, đẩy mạnh xã hội hóa công tác đền ơn đáp nghĩa, tổ chức tốt các hoạt động tri ân và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, phấn đấu không để người có công có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của người dân nơi cư trú" - ông Tạ Minh Nhất, Phó Chủ tịch UBND xã Bảo Ái cho biết thêm.

Chiến tranh đã lùi xa, câu chuyện của người thương binh Hà Ngọc Cát vẫn nhắc nhở mỗi chúng ta rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương của các thế hệ cha ông. Những việc làm nghĩa tình của cấp ủy, chính quyền cùng cộng đồng ở xã Bảo Ái đã góp phần gìn giữ, bồi đắp truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", để lòng biết ơn ấy được tiếp nối và lan tỏa trong mỗi thế hệ người Việt Nam.