Tinh gọn bộ máy nhưng áp lực gia tăng ở cơ sở

Sau khi hoàn thành sắp xếp đơn vị hành chính và chính thức chuyển sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) tại tỉnh Cao Bằng đã được bố trí phù hợp với trình độ chuyên môn, năng lực và vị trí việc làm. Dù vậy, cấp xã hiện nay đang phải đảm nhận thêm nhiều chức năng, nhiệm vụ mới có tính chất phức tạp cao, nhất là ở các lĩnh vực chuyên môn sâu như quản lý đất đai, xây dựng, tài chính, đòi hỏi lực lượng thực thi ngoài kinh nghiệm, chuyên môn sâu còn phải thành thạo kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin.

Chia sẻ về thực trạng này, ông Hoàng Văn Tiến - Phó Bí thư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) xã Trùng Khánh - nêu dẫn chứng: “Hiện nay, ở cấp xã chỉ có 2 phòng là Kinh tế và Văn hóa, nhưng cùng lúc phải phối hợp, xử lý công việc với 5 - 6 sở, ngành ở cấp tỉnh, áp lực đối với công chức rất lớn, nhất là ở các địa bàn trọng điểm, khu vực vùng sâu, vùng xa, hoặc các địa phương có khối lượng lớn thủ tục hành chính”.

Theo ông Hoàng Văn Tiến, tại xã Trùng Khánh, chất lượng CBCC nhìn chung đạt chuẩn về bằng cấp và chuyên môn, tổ chức bộ máy sau sáp nhập được giữ vững ổn định. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi mô hình 2 cấp với số lượng biên chế ít nhưng khối lượng công việc lại đa lĩnh vực, năng lực thực tiễn và kỹ năng xử lý của một số công chức vẫn chưa đáp ứng kịp, làm ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng phục vụ nhân dân.

“Để tháo gỡ "nút thắt" này, tỉnh Cao Bằng đã mở nhiều lớp tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, nâng cao năng lực, đặc biệt tập trung vào chuyên môn và kỹ năng số cho CBCCVC cấp xã”, ông Hoàng Văn Tiến cho hay.

Báo cáo cho thấy, tỉnh Cao Bằng đã tổ chức 203 lớp bồi dưỡng, tập huấn cho 12.215 lượt CBCCVC. Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục rà soát, điều động, bố trí cán bộ sát với nhu cầu thực tế; chú trọng công tác đánh giá, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, sợ sai, sợ trách nhiệm. Nhờ những giải pháp đồng bộ, chất lượng CBCC ngày càng được nâng cao. Hiện nay, số CBCCVC toàn tỉnh có trình độ từ đại học trở lên đạt 98,2%.

Ông Tiến cũng cho hay, xã Trùng Khánh đã kiến nghị các cấp có thẩm quyền sớm điều chỉnh chính sách theo hướng tăng tiền lương, phụ cấp chức vụ và ưu đãi phù hợp với điều kiện làm việc tại vùng miền núi đặc biệt khó khăn. Đồng thời, đề nghị UBND tỉnh bổ sung thêm biên chế cho Trung tâm Dịch vụ tổng hợp và Trạm Y tế xã nhằm giảm tải khối lượng công việc cho CBCCVC.

Nỗ lực chuyển đổi số ở vùng khó

Hiện nay, mức độ chuyển đổi số chung của Cao Bằng đã cơ bản đáp ứng yêu cầu vận hành bộ máy chính quyền 2 cấp và hệ thống chính trị. Theo dữ liệu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, đến ngày 1/5/2026, Cao Bằng đã cung cấp 1.034 dịch vụ công trực tuyến; tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đạt 79,6%. Tính đến nay, toàn tỉnh đã giảm số thôn, xóm, khu dân cư “trắng sóng” hoặc “lõm sóng” di động, từ 138 xuống còn 69 thôn, xóm.

Tại xã Trùng Khánh, công tác chuyển đổi số đang được chính quyền đẩy mạnh toàn diện. 100% CBCC xã được trang bị máy tính kết nối mạng LAN, Internet. Tại Trung tâm hành chính công của xã, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt trên 98%; hồ sơ trực tuyến đạt trên 95%; thanh toán trực tuyến đạt trên 75%; tỷ lệ số hóa và khai thác dữ liệu đã số hóa đạt trên 95%.

Mặc dù vậy, bài toán chuyển đổi số vẫn là một thách thức lớn đối với tỉnh miền núi Cao Bằng. Do địa hình chia cắt mạnh, giao thông trở ngại, dân cư phân bố rải rác, việc đầu tư và duy trì các trạm thu phát sóng cơ sở gặp rất nhiều rào cản. Vẫn còn 29 xóm vùng sâu, vùng xa chưa có điện lưới, chưa được phủ sóng di động hoặc Internet băng rộng, gây cản trở không nhỏ đến mục tiêu chuyển đổi số toàn diện.

Tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh, đại đa số đồng bào là dân tộc thiểu số, một số người dân chưa biết tiếng phổ thông hoặc chưa biết chữ, chưa biết thao tác trên ứng dụng VneID, thiếu các thiết bị như máy tính, điện thoại thông minh hoặc ngại mở tài khoản ngân hàng, khiến việc tiếp cận các quy trình thủ tục hành chính gặp nhiều lúng túng.

Chia sẻ giải pháp sát thực tế, ông Hoàng Văn Tiến, Chủ tịch UBND xã Trùng Khánh, cho hay, xã đang phối hợp hệ thống ngân hàng trên địa bàn vận động người dân mở tài khoản. Đồng thời, chỉ đạo công an cùng các tổ chuyển đổi số ở cơ sở nâng VNeID lên mức độ 2 cho người dân. Tới đây, Viettel sẽ kéo mạng internet đến các xóm.

“Ở mỗi tổ xóm, chúng tôi thành lập tổ chuyển đổi số, trực tiếp xuống từng thôn, xóm, hộ gia đình thực hiện phương châm “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn người dân sử dụng các dịch vụ số giúp thu hẹp khoảng cách số cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, ông Tiến cho hay.

Mô hình “Một cửa số” tập trung, duy nhất cùng Hệ thống thông tin giải quyết TTHC tỉnh đang được vận hành hiệu quả. Đường truyền tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công các cấp được duy trì ổn định, bảo đảm băng thông xử lý công việc. Các nền tảng số dùng chung cũng được triển khai đồng bộ trên toàn tỉnh, giúp tránh đầu tư trùng lắp và tiết kiệm ngân sách.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng, người dân ở tổ 5 xã Trùng Khánh, cho biết, chuyển đổi số đã hiện diện rõ nét trong đời sống người dân, phát huy vai trò như một “trợ lực” quan trọng, giúp giảm tải áp lực hành chính. Nhiều công việc được xử lý nhanh gọn, thông suốt trên môi trường số, giúp giảm thời gian, công sức đi lại của người dân. Ở cấp xã, cán bộ có thể tra cứu, đối chiếu thông tin ngay tại bàn làm việc, người dân theo dõi được tiến độ giải quyết hồ sơ, qua đó hạn chế tình trạng chậm trễ, phiền hà. Nhờ đó, người dân không phải chờ đợi lâu, nhiều nội dung được xác minh và giải quyết ngay.

Cùng chung quyết tâm đó, xã Trà Lĩnh coi chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Ông Hoàng Văn Đông - Phó Bí thư, Chủ tịch UBND xã Trà Lĩnh - cho biết, 100% CBCC của xã đã sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử, thư điện tử công vụ và chữ ký số. Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã được trang bị các thiết bị hiện đại như máy lấy số kiosk, hệ thống camera giám sát... Xã Trà Lĩnh đã kiện toàn 29 Tổ công nghệ số cộng đồng với 290 thành viên, đồng thời đẩy mạnh phong trào "Bình dân học vụ số" nhằm hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công, VNeID và thanh toán không dùng tiền mặt.

Đặc biệt đối với cấp xóm, trong năm 2026, xã Trà Lĩnh đã tổ chức tập huấn kỹ năng CNTT; trang bị máy tính cho 15/29 xóm và cấp 29 tài khoản iOffice cho các chức danh Trưởng xóm, Bí thư chi bộ, Đoàn Thanh niên. Xã cũng mở 2 lớp tập huấn chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới cho 240 học viên; đồng thời trang bị tivi kết nối mạng và hệ thống loa cho 3 xóm (Bản Quang, Lũng Sặp, Bản Danh - Lũng Táo) để tuyên truyền và hỗ trợ người dân.

UBND tỉnh Cao Bằng đang đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ tỉnh Cao Bằng xóa các vùng lõm sóng trên địa bàn tỉnh các xóm, khu dân cư “trắng sóng” hoặc “lõm sóng” di động.

Nỗ lực tháo gỡ khó khăn về nhân lực và hạ tầng tại các địa phương như Trùng Khánh, Trà Lĩnh đang tạo tiền đề quan trọng giúp tỉnh Cao Bằng từng bước xây dựng chính quyền số hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.