Hệ sinh thái Tài chính hàng hải được kỳ vọng đến năm 2030 sẽ kéo 30% giá trị giao dịch này về Việt Nam, từ Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (IFC tại TP.HCM).

Tạo ra cơ chế mở

Việt Nam là thị trường hàng hải tăng trưởng nhanh nhất châu Á.Giá trị hàng hóa luân chuyển qua cảng mỗi năm ước lên tới hơn 1.000 tỷ USD, chủ yếu ở khu vực TP.HCM. Tuy nhiên, Việt Nam hiện nay chỉ giữ lại được khoảng 5-7% giá trị dịch vụ này. Các DN trong nước chủ yếuchỉ làm dịch vụ đơn giản như: xếp dỡ hàng hóa, vận tải, giao nhận. Còn phần lớn các dịch vụ có giá trị cao như: tài chính, pháp lý, bảo hiểm, quản lý rủi ro, tài trợ mua bán, tàu… đều do công ty nước ngoài cung cấp.

Nhiều DN xuất khẩu ởTP.HCMthường sử dụng các dịch vụ bảo hiểm, quản lý rủi ro… của nước ngoài và họ thanh toán tại Trung tâm tài chính quốc tế ở Hong Kong, Singapore… Nhiều chủ DN cho rằng, khi có Hệ sinh thái Tài chính hàng hải tại IFC ở TP.HCM, DN có thêm sự lựa chọn và thuận lợi hơn.

Ông Phạm Văn Xô, Chủ tịch Hiệp hội xuất nhập khẩu TP.HCM cho biết, kênh mới này phải đơn giản hơn về thủ tục, chi phí làm dịch vụ này phải thấp hơn so với các đơn vị dịch vụ bảo hiểm trước đó. "Khi đó DN“cân đong, đo đếm”, nếu thấy hiệu quả và đảm bảo quyền lợi của mình, DN sẽ sử dụng dịch vụ của đơn vị cung cấp dịch vụ bảo hiểm mới, nếu chỉ tương đương thì DN khó lựa chọn”, ông Xô nói.

Hệ sinh thái Tài chính hàng hải còn mở ra nhiều cơ hội thu hút đầu tư tài chính cho các sản phẩm dịch vụ cao cấp hơn. Ông Nguyễn Hoàng Anh, Quản lý Dự án Cấp cao Roland Berger Đông Nam Á cho rằng, chúng ta cần tận dụng điểm mạnh của TP.HCM là có nguồn hàng hóa lớn để xây dựng những sản phẩm liên quan đến hoạt động như: bảo hiểm, vận tải biển, bảo hiểm tàu…Về trung và dài hạn, chúng ta sẽ phát triển thêm các sản phẩm chuyên sâu hơn như sản phẩm phái sinh, tài trợ tàu, mua bán tàu, tài trợ trương mại…

Vì vậy, Trung tâm Tài chính quốc tếViệt Nam cần có những chính sách đột phá hơn đối với các hoạt động đăng ký tàu, lưu chuyển dòng vốn, đặc thù cho hoạt động mua bán tàu và đầu tư trong ngành hàng hải. Đồng thời, khi Việt Nam cần rất lớn nguồn vốn cho đầu tư hạ tầng cảng biển, logistic và đầu tư đội tàu, rất cần tạo ra cơ chế mở với khuôn khổ pháp lý cạnh tranh với quốc tế để các quỹ đầu tư tập trung vào ngành hàng hải có hạ tầng lớn, mang nhiều giao dịch và dòng tiền đó đặt tại IFC ở TP.HCM.

Ông Nguyễn Hoàng Anh, Quản lý Dự án Cấp cao Roland Berger Đông Nam Á cho rằng, hiện nay, sản phẩm tài chính tài trợ cho mua tàu và thuê tàu ở Việt Nam đang là khoảng trống lớn. "Sau này, thay vì phải mở 1 pháp nhân ở Singrapore, London hay nơi khác để mua tàu, chúng ta có thể mang pháp nhân đó mở tại Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam. Dòng tiền sẽ chuyển từ DN trong nước vào trung tâm tài chính đó. Đồng thời, các tổ chức quỹ đầu tư, ngân hàng cũng xoay quanh hệ sinh thái đó và đặt tại văn phòng tại Việt Nam, phần lớn nguồn tiền này sẽ được giữ lại Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam”, ông Hoàng Anh phân tích.

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam ở TP.HCMchia sẻ, thời gian tới, trung tâm sẽ tập trung vào hoạt động cho thuê tài chính tàu biển và kết hợp với công nghệ với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tạo ra mô hình mới để thu hút nhà đầu tư.

Đặc biệt IFC tại TP.HCM đề xuất xây dựng sàn giao dịch tài chính hàng hải nhằm kết nối các đơn vị cảng biển, logistics, đơn vị cung cấp dịch vụ hạ tầng, tài chính, bảo hiểm, ngân hàng … để kết nối dữ liệu, hàng hóa, dòng tài chính hiệu quả và tiết kiệm chi phí hơn.

Còn theo TS Cấn Văn Lực, để thu hút được các nhà đầu tư tham gia vào hệ sinh thái Tài chính hàng hải, Việt Nam cần sớm hoàn thiện chính sách, quy chế, nhất là quy định rõ những gì đã và đang ưu đãi cho IFC tại TP.HCM có được áp dụng cho Trung tâm Tài chính hàng hải sắp tới không.

“Trung tâm Tài chính hàng hải phải gắn với 4 chữ thật, đó là dòng hàng thật, cảng biển thật, doanh nghiệp thật, logistics thật. Nếu tách rời các 4 yếu tố này ra khỏi hệ sinh thái thì trung tâm chỉ là mô hình hành chính. Ngược lại nếu hệ sinh thái này kết nối tốt với cảng biển và hành lang logistics trong nước và quốc tế, Việt Namsẽ tạo một cực tăng trưởng mới”, TS. Cấn Văn Lực tin tưởng.

Việt Nam có lượng hàng hóa qua cảng biển thuộc top 8 của thế giới. Với nguồn hàng hóa lớn, cộng đồng DN xuất nhập khẩu đông đảo, nhu cầu, dịch vụ tài chính, hàng hải nhiềulà lợi thế.Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, với lợi thế này, nếu IFC tại TP.HCM sớm hoàn thiện chính sách và có cơ chế thử nghiệm đột phá cho các sản phẩm tài chính mới, Hệ sinh thái Tài chính hàng hải có thể thu hút được dòng tiền tỷ đô vào Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM.