Thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây ra hỗn loạn cho nhiều công ty Trung Quốc; chỉ số quản lý mua hàng chính thức của nước này đã giảm trong phần lớn năm ngoái, với tháng 4/2025 là mức thấp nhất kể từ tháng 12/2023. Nhưng đòn trả đũa của Bắc Kinh – kiểm soát xuất khẩu khoáng sản và kim loại mà các công ty Mỹ cần và khó tìm nguồn cung – đã làm giảm thuế. Vào tháng 3/2026, Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) chính thức của Trung Quốc đã tăng trưởng với tốc độ nhanh nhất trong một năm.

Điều này cho phép Agilian, một doanh nghiệp có doanh thu 30 triệu USD/năm phục hồi và củng cố vị thế của mình, điều mà họ coi là rất quan trọng cho sự tăng trưởng – mặc dù họ đã theo đuổi việc chuyển hoạt động sản xuất ra nước ngoài.

Sự phục hồi của ngành sản xuất Trung Quốc có thể khiến ông Trump ngạc nhiên sau đúng một năm ngày ông công bố các mức thuế đối ứng toàn cầu, bởi vì ông đã vận động tranh cử dựa trên việc sử dụng thuế quan để tái công nghiệp hóa nền kinh tế Mỹ và thể hiện sức mạnh của Mỹ.

"Dữ liệu xác nhận rằng thuế quan của ông Trump thực sự không làm chệch hướng đà tăng trưởng mà chúng ta đã thấy trong ngành sản xuất của Trung Quốc",Nick Marro - chuyên gia kinh tế tại Economist Intelligence Unit cho biết. Ông nói thêm rằng, thuế quan "đã dẫn đến việc tái cấu trúc các liên kết thương mại và chuỗi cung ứng".

Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong hai tháng đầu năm 2026 đã tăng lên 213,6 tỷ USD, theo dữ liệu chính thức, từ 169,21 tỷ USD một năm trước đó. Và trong năm 2025, Trung Quốc đã tăng thặng dư thương mại lên mức kỷ lục 1.200 tỷ USD - tương đương với GDP của Hà Lan.

Tuy nhiên, xuất khẩu sang Mỹ đã giảm 20% trong năm 2025, gây thiệt hại cho các nhà sản xuất phụ thuộc vào thị trường này, Giám đốc điều hành của Agilian, Fabien Gaussorgues, cho biết.

"Điều tốt nhất chúng ta có thể hy vọng có lẽ là cam kết từ cả hai phía tiếp tục đối thoại và có thể là một khuôn khổ nào đó để ngăn chặn căng thẳng thương mại leo thang như năm ngoái", ông Marro nói.

Các nhà kinh tế và giám đốc điều hành các doanh nghiệp hiện đặt rất nhiều kỳ vọng vào chuyến thăm của Tổng thống Trump tới Trung Quốc sẽ kéo dài thời gian hòa giải giữa hai đối thủ.

He Yadong, người phát ngôn của Bộ Thương mại Trung Quốc, cho biết hai nước nên thực hiện những gì họ đã nhất trí trong các cuộc họp trước đó và các vòng đàm phán tiếp theo.

"Trung Quốc đã cho thấy đất hiếm là một đòn bẩy cực kỳ quan trọng", Denis Depoux, Tổng Giám đốc của công ty tư vấn Roland Berger nói. "Đó là một thứ vũ khí hạt nhân trong thương mại".

Chuẩn bị cho mọi tình huống

Trải qua thực tế, Ban lãnh đạo của Agilian xem chính sách thuế quan của ông Trump như những cột mốc hướng dẫn cách đối phó với những xung đột thương mại trong tương lai.

Năm 2024, khi tỉ lệ ủng hộ ông Trump tăng lên trong các cuộc thăm dò bầu cử, một số khách hàng của Agilian muốn đi trước các mức thuế và yêu cầu công ty vận chuyển sản phẩm đến các kho hàng ở Bắc Mỹ. Các nhà nhập khẩu khác của Mỹ cũng có ý tưởng tương tự và giá lưu kho đã "tăng vọt", theo lời Renaud Anjoran, Phó Chủ tịch của công ty. Ngay sau khi ông Trump tái đắc cử, các cuộc gọi đầy “hoang mang lo lắng” sau nửa đêm từ các khách hàng trở nên thường xuyên.

Một khách hàng ở Penang, Malaysia, đã thúc giục Agilian thành lập cơ sở sản xuất ở đó. Agilian cũng thành lập một công ty con ở Ấn Độ, nhưng hầu hết khách hàng đều phản đối việc hoạt động ở đây, lo ngại về tốc độ sản xuất chậm và sự chậm trễ hải quan.

"Ấn Độ cần thời gian", ông Gaussorgues nói. "Chúng tôi mất một năm để chính thức lập công ty".

Sau khi Tổng thống Trump nhậm chức, hai đợt tăng thuế quan đối với Trung Quốc với tổng cộng 20% ​​đã khiến khách hàng lo ngại, nhưng họ vẫn tiếp tục ủng hộ. Đến ngày 2/4/2025, thuế quan đối với hàng xuất khẩu của Trung Quốc lại tăng thêm 34%. Đối với khách hàng của Agilian, “đây là một thảm họa” và nhiều người đã hủy đơn đặt hàng. Ngay sau đó, hàng hóa chất đống bên trong nhà máy ở Đông Quan rộng 12.000m2.

Trung Quốc đã trả đũa. Sự leo thang đã đẩy mức thuế quan lên trên 100% ở cả hai phía. “Mọi thứ đã bị đóng băng”, ông Anjoran nói.

Công ty quyết định chuyển sang Penang và tìm một nhà máy để sản xuất. Agilian cũng đã tìm kiếm cơ hội làm ăn ở Dharwad, Ấn Độ, và thậm chí xem xét việc chuyển sản xuất sang Mỹ. Nhưng họ nhận thấy chuỗi cung ứng ở đó không hoàn chỉnh, khiến họ phải phụ thuộc vào các linh kiện Trung Quốc bị đánh thuế và chi phí lao động cao hơn.

Kế hoạch B thất bại?

Đến giữa năm 2025, nhóm của Agilian tại Ấn Độ đã tìm thấy một tòa nhà công nghiệp rộng 4.000m2 và tiến hành thảo luận về việc sản xuất những sản phẩm nào ở đó. Các điều kiện tương tự như lệnh cấm vận nhằm vào Trung Quốc đã khiến Ấn Độ trở nên hấp dẫn hơn đối với khách hàng.

Nhưng sau đó, một thỏa thuận giữa Washington và Bắc Kinh vào tháng 5/2025 đã loại bỏ nhiều loại thuế quan áp đặt lên Trung Quốc. Vào tháng 8/2025, khi nhà máy Dharwad vẫn chưa sẵn sàng, ông Trump đã tăng thuế quan đối với Ấn Độ thêm 50% để buộc nước này ngừng mua dầu của Nga.

Nhưng Anjoran vẫn kiên trì: "Chúng tôi muốn trở thành nhà sản xuất đa quốc gia. Tập trung vào tầm nhìn dài hạn”.

Các đợt sản xuất thử nghiệm tại Penang cũng bắt đầu vào giữa năm, và nhóm nhận ra rằng "mọi thứ đều mất nhiều thời gian hơn rất nhiều" so với ở Trung Quốc.

Thuế quan giảm dần

Suốt mùa hè năm ngoái, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc đã phơi bày sự phụ thuộc của Mỹ vào các nguyên liệu được chế biến gần như hoàn toàn ở Trung Quốc, gây áp lực lên ngành công nghiệp ô tô, quốc phòng và các ngành khác.

Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 10/2025 đã giúp giảm thuế quan thêm 10%. Đến lúc đó, khách hàng của Agilian đã ngừng hỏi về thuế và việc chuyển sản xuất ra nước ngoài.

Agilian cho biết nửa cuối năm 2025 là thời kỳ bận rộn nhất của công ty về số giờ sản xuất, tăng 29% so với nửa đầu năm. Với mức thuế quan cao nhưng vẫn chấp nhận được, khách hàng đã hủy bỏ lệnh đóng băng đơn hàng và đặt thêm đơn hàng mới.

Ông Anjoran cho biết nếu thuế quan 100% được áp dụng trở lại, các khách hàng phụ thuộc vào thị trường Mỹ sẽ đóng băng sản xuất và tạm dừng vận chuyển hàng hóa.

Theo ông Gaussorgues, Agilian sẽ tiếp tục phát triển các cơ sở sản xuất tại Ấn Độ và Malaysia "như một chính sách bảo hiểm". Nhưng chi phí thấp và chất lượng cao của các linh kiện Trung Quốc đã khiến cơ sở sản xuất tại Đông Quan trở nên không thể thiếu. Ông hy vọng doanh thu của công ty sẽ tăng 30% trong ba năm tới, mặc dù ông lo ngại các chính khó lường của ông Trump có thể một lần nữa cản trở điều đó.

"Tôi bắt đầu từ tháng Giêng và nói rằng, được rồi, đây có thể là một năm tốt lành và sau đó xung đột ở Iran nổ ra" ông nói.