Các đại biểu đều nhấn mạnh vai trò của lòng tin, đối thoại và hợp tác chính trị trong việc củng cố đoàn kết khu vực. Điều phối phiên thảo luận, TS. Nguyễn Hùng Sơn, Giám đốc Học viện Ngoại giao, nhấn mạnh ý nghĩa của chủ đề trong bối cảnh khu vực và thế giới đang đối mặt với nhiều biến động phức tạp.

Phát biểu mở đầu, ông Bounleua Phandanouvong, Trưởng Ban Đối ngoại đảng Nhân dân Cách mạng Lào (LPRP), cho rằng chủ đề của phiên thảo luận mang tính thời sự trong bối cảnh khu vực và thế giới đang có nhiều biến động phức tạp. Theo ông, lòng tin là “huyết mạch” và “chất keo” gắn kết cộng đồng quốc tế, vì vậy việc tăng cường lòng tin giữa các chính đảng Đông Nam Á có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ông nhấn mạnh lòng tin chính trị phải được xây dựng trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau. Đồng thời, các mối quan hệ cần được dẫn dắt bởi “Phương thức ASEAN”, đề cao tham vấn, đồng thuận và giải quyết các thách thức bằng biện pháp hòa bình. Đại diện Lào cũng đề xuất ba hướng hợp tác gồm tăng cường đối thoại giữa các chính đảng, thúc đẩy kết nối kinh tế - xã hội khu vực và cùng bảo vệ vai trò trung tâm của ASEAN trước các thách thức địa chính trị mới.

Chia sẻ tại phiên thảo luận, ông Cheuy Vichet, Giám đốc Viện Ngoại giao và Quan hệ quốc tế Campuchia (NIDIR), cho rằng những thành tựu của ASEAN không chỉ đến từ hợp tác liên chính phủ mà còn có sự đóng góp quan trọng của các chính đảng trong việc thúc đẩy hiểu biết lẫn nhau, bảo đảm tính liên tục của chính sách và tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc. Theo ông, các chính đảng là lực lượng định hình tầm nhìn quốc gia, dẫn dắt chiến lược phát triển và duy trì mối liên hệ chặt chẽ với người dân. Từ kinh nghiệm của Campuchia, ông cho rằng xây dựng lòng tin, hòa giải, đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và không can thiệp chính là nền tảng của hòa bình và ổn định. Ông cũng khẳng định ASEAN đã đóng vai trò quan trọng trong quá trình tái hội nhập của Campuchia vào khu vực.

Để góp phần xây dựng một ASEAN đoàn kết, kiên cường và tự cường hơn, ông Cheuy Vichet đề xuất bốn lĩnh vực hợp tác ưu tiên gồm tăng cường lòng tin chiến lược thông qua đối thoại và trao đổi; củng cố vai trò trung tâm và khả năng chống chịu của ASEAN; thúc đẩy cộng đồng ASEAN lấy người dân làm trung tâm, đặc biệt là thanh niên; và tăng cường sự tôn trọng lẫn nhau cùng tinh thần gắn kết mang tính xây dựng.

Đại diện Timor-Leste, ông Jacinto Rigoberto Gomes de Deus, Phó Chủ tịch Đảng thứ nhất kiêm Thư ký điều hành Đảng Quốc đại tái thiết (CNRT), chia sẻ kinh nghiệm của nước này trên hành trình từ xung đột đến hòa giải và hội nhập khu vực. Ông cho rằng lòng tin phải được xây dựng bằng hành động cụ thể, sự bao trùm và những kết quả thực chất. Theo ông, quản trị có trách nhiệm, sự tham gia của mọi thành phần xã hội và các thể chế vững mạnh là ba trụ cột quan trọng để củng cố niềm tin của người dân. Việc Timor-Leste trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN là kết quả của quá trình dài cải cách, đối thoại và xây dựng lòng tin với các nước thành viên.

Từ kinh nghiệm đó, đại diện Timor-Leste đề xuất ASEAN thiết lập các cơ chế đối thoại thường xuyên hơn giữa các chính đảng để chia sẻ kinh nghiệm về quản trị, xây dựng đất nước và ngăn ngừa xung đột. Ông nhấn mạnh lòng tin không thể hình thành trong thời gian ngắn mà cần được vun đắp bằng sự nhất quán, tôn trọng lẫn nhau và cam kết lâu dài.

Khép lại phiên thảo luận, ông Isra Sunthornvut, Phó Lãnh đạo đảng Dân chủ Thái Lan, bày tỏ tin tưởng ASEAN luôn là nơi các quốc gia thành viên sẵn sàng hỗ trợ nhau trong những thời điểm khó khăn. Tuy nhiên, từ kinh nghiệm từng giữ cương vị Tổng Thư ký Hội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA), ông cho rằng vẫn tồn tại khoảng cách đáng kể giữa người dân ASEAN và các thể chế khu vực.

Theo ông Sunthornvut, các chính đảng có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách này khi vừa đại diện cho tiếng nói của người dân, vừa có khả năng truyền tải các chính sách và tầm nhìn của ASEAN tới công chúng. Bên cạnh việc duy trì các nguyên tắc đoàn kết và tương trợ lẫn nhau, ASEAN cần thúc đẩy mạnh mẽ hơn các diễn đàn đối thoại giữa các chính đảng nhằm xây dựng đồng thuận và củng cố lòng tin trong cộng đồng khu vực.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy sự đồng thuận về tầm quan trọng của lòng tin, đối thoại và hợp tác giữa các chính đảng trong tiến trình xây dựng một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và vững mạnh.