Những thách thức mới về an ninh trong “kỷ nguyên số”

Ngày 29/7, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa XIV.

Tại hội nghị, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, đã quán triệt chuyên đề Nghị quyết về Chiến lược An ninh quốc gia. Đây là một trong những nghị quyết chiến lược được Trung ương thông qua nhằm cụ thể hóa mục tiêu Đại hội XIV, trong đó Ban Chấp hành Trung ương quyết định công bố toàn văn Nghị quyết Chiến lược An ninh quốc gia để tạo thuận lợi cho việc quán triệt và triển khai trên phạm vi cả nước.

Trước đó ngày 28/7/2026, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia (Nghị quyết số 22-NQ/TW, ngày 28/7/2026).

Sau 5 năm thực hiện tư duy mới về bảo vệ an ninh quốc gia theo Nghị quyết Đại hội XIII và 7 năm triển khai Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia năm 2019, Việt Nam đạt nhiều kết quả quan trọng, trở thành một trong những quốc gia được đánh giá cao về hòa bình, ổn định và an toàn, trở thành nguồn cảm hứng của nhiều quốc gia, dân tộc.

Tuy nhiên, công tác bảo vệ an ninh quốc gia vẫn còn nhiều hạn chế. Bốn nguy cơ mà Đảng đã chỉ ra chưa được đẩy lùi triệt để; an ninh chính trị nội bộ, an ninh kinh tế, an ninh mạng, quản lý cán bộ và các yếu tố liên quan nước ngoài còn tồn tại sơ hở; bảo đảm an ninh trên các không gian mới như không gian tầm thấp, không gian vũ trụ, biển và đại dương cơ bản chưa được triển khai; tiềm lực bảo đảm an ninh, trật tự trong ứng phó với các tình huống phức tạp diện rộng và các vấn đề an ninh phi truyền thống chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, tình hình thế giới được đánh giá biến động mạnh nhất kể từ sau Chiến tranh lạnh, với cạnh tranh giữa các nước lớn mở rộng sang không gian mạng, vũ trụ và biển; sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử cùng các hình thái chiến tranh mạng, chiến tranh thông tin, chiến tranh nhận thức đặt ra những thách thức chưa từng có đối với an ninh quốc gia.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đangđặt ra những thách thức mới với an ninh quốc gia.Trao đổi với phóng viênVOV.VN, Đại tá Trần Mạnh Hùng, Phó Trưởng Khoa An ninh đối ngoại - Học viện An ninh nhân dân cho biết: Trong kỷ nguyên số, với những phát triển vĩ đại của khoa học - công nghệ, dữ liệu đã trở thành nguồn tài nguyên chiến lược và AI trở thành động lực then chốt của phát triển. AI đã và đang len lỏi vào mọi ngóc ngách của đời sống xã hội và được đông đảo người dân đón nhận và ứng dụng, đặc biệt là giớitrẻ.

Đại tá Trần Mạnh Hùng cho biết: “Một hiện tượng tiêu cực đang nổi lên với tốc độ đáng báo động, đó là “rác AI”. Sự xuất hiện của “rác AI” là hệ quả tất yếu của quá trình phát triển nhanh nhưng thiếu kiểm soát của công nghệ tạo sinh (generative AI). Hiện nay, “rác AI” đang trở thành một thách thức toàn cầu, đe dọa môi trường thông tin, tác động sâu rộng đến các lĩnh vực của đời sống xã hội và mọi đối tượng trong xã hội, đặc biệt là giớitrẻ”.

"Rác AI"khi được tạo ra có khả năng lan truyền nhanh, dễ tiêu thụ, kịch tính hoặc nhạy cảm từ tin giả, xuyên tạc, video deepfake giả, làm giảm khả năng phân biệt thật, giả của giới trẻ, gây nên những hậu quả nghiêm trọng, lâu dài đối với giới trẻ trên nhiều phương diện.

“Sở dĩ những tác động từ “rác AI” lên giới trẻ nhanh, dễ thẩm thấu là vì giới trẻ có mức độ tiếp xúc trực tuyến rất cao, thời gian tương tác lớn với nội dung số; giai đoạn phát triển nhận thức và cảm xúc còn đang hoàn thiện, dễ bị thu hút bởi hình thức hấp dẫn, nhịp điệu nhanh của nội dung số, dễ chấp nhận chuẩn mực xã hội do mạng xã hội định hình”,Đại tá Trần Mạnh Hùng phân tích.

Bảo vệ an ninh trên không gian mạng không chỉ là bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu

Theo Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong cách con người tạo ra, tiếp cận và lan truyền thông tin.

Theo Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, chưa bao giờ việc tạo ra một bức ảnh, một đoạn video clip hay giọng nói và đặc biệt là một câu chuyện có sức thuyết phục lại nhanh chóng và dễ dàng như hiện nay. AI mở ra những cơ hội to lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội, đổi mới sáng tạo và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiêncùng với đó là những thách thức mới đối với môi trường thông tin.

Trung tướng Lê Xuân Minh cảnh báo, chúng ta đang đối mặt không chỉ sự gia tăng của tin giả hay các nội dung sai lệch, mà điều đáng quan tâm hơn là ranh giới giữa thật và giả đang ngày càng trở nên mong manh. Hệ lụy là niềm tin xã hội bị ảnh hưởng, ô nhiễm môi trường thông tin, nhận thức của người dân đứng trước nguy cơ bị lệch lạc.

Theo Trung tướng Lê Xuân Minh, trong bối cảnh đó, bảo vệ an ninh trên không gian mạng không chỉ là bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu hay hạ tầng số, mà quan trọng hơn, đólà bảo vệ an ninh nhận thức, an ninh con người và bảo vệ niềm tin vào sự ổn định của xã hội.

Một thông tin sai lệch nếu bị lan truyền rộng rãi có thể không chỉ gây tổn hại đến uy tín, ảnh hưởng đến cá nhân, doanh nghiệp và cơ quan tổ chức, mà còn gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng đến an ninh trật tự và sự phát triển bền vững của cả đất nước.

Vì thế, trước bối cảnh các thách thức trên môi trường mạng diễn biến ngày càng tinh vi, việc quán triệt Chiến lược An ninh quốc gia theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 3 khóa XIV là yêu cầu cấp thiết. Để giải quyết triệt để các thách thức phi truyền thống do AI gây ra cần phối hợp đồng bộ trong việc hoàn thiện thể chế quản lý dữ liệu và AI. Đồng thời nâng cao năng lực ứng phó tội phạm công nghệ cao và phản xạ kiểm chứng trong cộng đồng. Làm tốt những nhiệm vụ này không chỉ bảo vệ vững chắc chủ quyền không gian mạng, mà còn góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.