Giảm thuế 30%, không nên ngại doanh nghiệp trục lợi chính sách

Chiều 22/8, tại phiên thảo luận ở hội trường về Dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Đoàn ĐBQH TP HCM)cho rằng, việc giảm 30% số thuế phải nộp trong năm 2026 và 2027 là chính sách kịp thời, có ý nghĩa quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ vàhộ kinh doanh, đặc biệt là nhóm siêu nhỏ.

Từ thực tế khảo sát và làm việc trong khoảng 20 năm chothấy, càng có cơ chế giảm thuế cho doanh nghiệp nhỏ thì mức thu thuế càng cao, chứ không phải giảm đi. Chính sáchtập trung vào nhóm doanh nghiệp có doanh thu từ 10 tỷ đồng trở xuống, chiếm khoảng 96% trong nhóm từ nhỏ đến siêu nhỏ và các hộ kinh doanh. Và không nên vì lo ngại một bộ phận nhỏ lợi dụng, trục lợi chính sách mà hạn chế tác động tích cực đối với số đông. Nếu có trục lợi thì cũng chỉ ở số ít, trong khi chi phí và công sức để thực hiện việc này có thể còn lớn hơn lợi ích nhận được.

Liên quan việc hộ kinh doanh có thể không muốn chuyển lên doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Văn Thân cho biết, dự kiến Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có cơ chế khuyến khích, theo đó hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp được miễn thuế trong 3 năm và miễn 50% trong 2 năm tiếp theo. Và cũng không nên quá lo ngại khả năng doanh nghiệp được thành lập rồi lại rời khỏi thị trường, bởi “cái chuyện vào ra là rất bình thường, rất tự nhiên” và diễn ra ở nhiều quốc gia.

Vì thế, đề nghị Quốc hội đồng thuận ủng hộ nghị quyết để chính sách sớm đi vào cuộc sống, tạo một bước tiền đề, thử nghiệm trước khi xây dựng và triển khai Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ.

10 tỷ đồng bao phủ 99,98% hộ kinh doanh

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, qua 84 ý kiến phát biểu tại tổ và 6 ý kiến tại hội trường, các đại biểu Quốc hội đều thống nhất, đánh giá cao đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ. Trong đó, đa sốtập trung vào ba vấn đề: vì sao lựa chọn ngưỡng 10 tỷ đồng, vì sao giảm 30% và liệu có xảy ra tình trạng chia tách để hưởng ưu đãi hay không.

Lý giải ngưỡng 10 tỷ đồng,theo số liệu thống kê hiện nay, có 2.696.863 hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỷ đồng, chiếm 99,98% số hộ kinh doanh. Đối với doanh nghiệp, có 865.115 doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng, chiếm khoảng 81,1%.

“10 tỷ là đã đại đa số các doanh nghiệp nhỏ và các hộ kinh doanh được hưởng cái chính sách này”, Bộ trưởng nói.

Dẫn kinh nghiệm Nhật Bản, trong giai đoạn tăng trưởng đỉnh cao, khi GDP tăng khoảng 10-12%/năm, đóng góp của nhân tố tổng hợp TFP khoảng 58%. Trong đó, 8% đến từ dịch chuyển lao động từ khu vực không chính thức sang khu vực chính thức, từ nông nghiệp sang công nghiệp; 30% từ công nghệ và 20% từ quy mô doanh nghiệp,Bộ trưởng cho rằng, quy mô doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng.

Về mức giảm 30%, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn tính toán, với doanh thu 10 tỷ đồng/năm, tương đương khoảng 833 triệu đồng doanh số mỗi tháng và lợi nhuận khoảng 12%, số thuế doanh nghiệp phải nộp mỗi tháng vào khoảng 15-17 triệu đồng. Nếu giảm 30%, doanh nghiệp sẽ giảm được khoảng 4 triệu đồng đến hơn 5 triệu đồng tiền thuế mỗi tháng. Mức này tương đương mức chi tiêu cao nhất của một người dân trong một tháng và cũng tương đương mức tiền lương vùng 1, qua đó tạo thêm nguồn lực để doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh vượt qua giai đoạn khó khăn, có điều kiện phát triển.

Về chi phí tuân thủ mà doanh nghiệp hiện đặc biệt quan tâm, mong muốn chính sách thuế trung lập, đơn giản, dễ hiểu, dễ tính, dễ làm và dễ kiểm tra,Chính phủ sẽ xử lý vấn đề này trong dự án Luật Phát triển doanh nghiệp, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10 tới.

Ngưỡng doanh thu để doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp tính thuế thu nhập theo tỷ lệ phần trăm trên doanh số sẽ được nâng từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng, thay vì mức 3 tỷ đồng như hiện nay. Việc nâng ngưỡng nhằm mở rộng phạm vi hỗ trợ, đồng thời đơn giản hóa cách tính thuế đối với nhóm doanh nghiệp có quy mô nhỏ.

Về thời điểm áp dụng, năm tài chính được tính theo năm và đến khi kết thúc năm, quyết toán mới xác định, khấu trừ thuế. Do đó, nếu nghị quyết có hiệu lực từ tháng 8, chính sách vẫn có thể áp dụng cho năm 2026.Việc thông báo sớm chính sách cho năm 2026 và 2027 sẽ giúp doanh nghiệp chủ động tính toán mức ưu đãi, xây dựng kế hoạch đầu tư, kinh doanh, đặc biệt trong chu kỳ cuối năm và mùa Tết Nguyên đán.

Bên cạnh đó, để hạn chế tình trạng chia tách doanh nghiệp nhằm trục lợi chính sách, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo nghị định của Chính phủ sẽ loại trừ trường hợp công ty con, công ty liên kết.