Một trong những nội dung trong dự thảo đang có ý kiến khác nhau là “đề xuất người học ở trình độ cao hơn có thể liên thông để hoàn thành chương trình ở trình độ thấp hơn theo nhu cầu học tập, nghề nghiệp và yêu cầu của thị trường lao động”.

Trao đổi làm rõ nội dung này, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo,Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT) cho biết, mục tiêu của đề xuất này là bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học, giảm lãng phí trong đào tạo và tạo điều kiện cho học tập suốt đời.

Dự thảo Thông tư đặt đào tạo liên thông trong một chỉnh thể thống nhất giữa giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, trên cơ sở Khung trình độ quốc gia Việt Nam, chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo và yêu cầu bảo đảm chất lượng. Đồng thời nhấn mạnh cơ chế công nhận kết quả học tập, chuyển đổi tín chỉ, bảo lưu các học phần đã tích lũy.

"Tinh thần của dự thảo là tôn trọng kết quả học tập thực chất của người học; người học không phải học lại những nội dung đã được đánh giá đạt chuẩn nếu có sự tương đương về khối lượng học tập, thời lượng, nội dung chuyên môn và chuẩn đầu ra. Đây là cách tiếp cận phù hợp với học tập suốt đời, học tập linh hoạt, nhưng vẫn giữ nguyên yêu cầu về chất lượng và chuẩn năng lực của từng trình độ đào tạo.Trong giáo dục hiện đại, người học có thể học ở nhiều môi trường, nhiều chương trình và nhiều thời điểm khác nhau phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng. Trên thực tế nhiều người có nhu cầu quay lại học tập sau nhiều năm đi làm, học thêm chứng chỉ nghề nghiệp, học chương trình kỹ thuật hoặc thực hành trong lĩnh vực mới, chuyển đổi giữa các ngành nghề, tích lũy kết quả học tập theo từng giai đoạn… Do đó, nếu một học phần đã được đánh giá đạt chuẩn thì cần có cơ chế ghi nhận, bảo lưu và sử dụng hợp lý, thay vì buộc người học học lại cùng một nội dung.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với xu hướng quốc tế về công nhận tín chỉ và công nhận kết quả học tập, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người học, đồng thời khuyến khích học tập suốt đời, học tập linh hoạt và dịch chuyển giữa các lộ trình học tập - nghề nghiệp. Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, hồ sơ học tập số, dữ liệu tín chỉ và hệ thống bảo đảm chất lượng cho phép việc công nhận kết quả học tập được thực hiện minh bạch, có căn cứ và có thể hậu kiểm", GS.TS Nguyễn Tiến Thảo phân tích.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học nhấn mạnh, dự thảo không thiết kế một dòng đào tạo từ trình độ cao xuống trình độ thấp, cũng không khuyến khích người học đang theo học bậc cao chuyển sang học bậc thấp hơn như một xu hướng đào tạo. Vấn đề cốt lõi ở đây là công nhận kết quả học tập đã tích lũy, để người học có thể sử dụng phần kiến thức, kỹ năng đã được đánh giá đạt chuẩn trong một lộ trình học tập phù hợp hơn với điều kiện cá nhân, nhu cầu nghề nghiệp hoặc vị trí việc làm.

Ví dụ, một người học đã hoàn thành một số học phần cơ sở ngành ở trình độ đại học nhưng chưa hoàn thành chương trình đào tạo trình độ đại học mà sau đó chuyển sang học một chương trình cao đẳng phù hợp với nhu cầu nghề nghiệp trước mắt. Dự thảo Thông tư đề xuất cơ sở đào tạo có thể xem xét miễn trừ một số học phần tương đương, nhưng người học vẫn phải trúng tuyển hoặc đáp ứng điều kiện đầu vào của chương trình, vẫn phải hoàn thành các học phần còn thiếu, thực hành, thực tập và chuẩn đầu ra của chương trình cao đẳng trước khi được cấp văn bằng. "Như vậy, đây là cơ chế công nhận kết quả học tập, giảm việc học lại nội dung tương đương, qua đó tiết kiệm thời gian học tập nhưng vẫn phải hoàn thành chuẩn đầu ra của chương trình. Việc công nhận tín chỉ không đồng nghĩa với nới lỏng chuẩn. Ngược lại, quy định này đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải đối sánh kỹ hơn về chuẩn đầu ra, nội dung học tập, khối lượng học tập, điều kiện đánh giá và trách nhiệm giải trình", GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh.

Dự thảo Thông tư đang trong quá trình lấy ý kiến. Khi Thông tư được ban hành, các cơ sở đào tạo phải ban hành quy định cụ thể về đào tạo liên thông và công nhận kết quả học tập; công khai điều kiện đầu vào, điều kiện công nhận học phần, tỷ lệ tín chỉ tối đa được xem xét công nhận, trách nhiệm của hội đồng chuyên môn và yêu cầu đầu vào của người học.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết thêm, việc công nhận không thực hiện đại trà, không tự động và không chỉ căn cứ vào tên học phần. Mỗi trường hợp phải được xem xét trên hồ sơ học tập, đề cương học phần, khối lượng tín chỉ, thời lượng, nội dung chuyên môn, phương pháp đánh giá và chuẩn đầu ra. Cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm về chất lượng của quyết định công nhận; người học chịu trách nhiệm hoàn thành các yêu cầu còn lại của chương trình đào tạo. Cơ chế này cần gắn với hồ sơ học tập số, dữ liệu tín chỉ và cơ sở dữ liệu giáo dục để phục vụ lưu trữ, xác minh, hậu kiểm, thanh tra, kiểm tra và đánh giá chất lượng đào tạo.