Nhà máy Đức sản xuất UAV quân sự cho Ukraine

Tại một địa điểm bí mật ở miền nam nước Đức, người quản lý của một nhà máy sản xuất máy bay không người lái (UAV) thuộc sở hữu của Helsing SE - công ty khởi nghiệp quốc phòng trí tuệ nhân tạo có giá trị nhất châu Âu - đưa cho phóng viên “một cỗ máy giết người” có thểôm trong vòng tay. Chỉ nặng 11,8 kg, chiếc UAV tấn công màu đen, làm bằng bọt cứng này nhẹ đến mức trông rất đơn giản, khiến người ta dễ quên đi vai trò của nó trong một ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ USD đang bùng nổ trong xung đột Nga - Ukrainevà thậm chí có thể cả trong an ninh tương lai của châu Âu.

Với những cỗ máy chiến tranh chạy bằng trí tuệ nhân tạo được sản xuất hàng loạt và giá rẻ, công ty khởi nghiệp Helsing SE của Đức phản ánh sự thay đổi trong tư duy quân sự, tư duy công nghiệp quốc phòng.

Theo New York Times, trong nhiều thập kỷ, các chính phủ phương Tây đã đặt hàng các vũ khí, khí tài như xe tăng, máy bay chiến đấu và tàu ngầm từ các nhà thầu như Lockheed Martin hoặc Northrop Grumman. Những mặt hàng đó mất nhiều năm để giao hàng và có giá cao chóng mặt; một chiếc máy bay F-35 có thể có giá lên tới hơn 100 triệu USD.

Dạng hợp đồng chính phủ nhiều năm như vậy vẫn chiếm một phần lớn chi tiêu quân sự. Nhưng xu hướng hiện tại rất rõ ràng: Công nghệ quốc phòng đang trở nên rẻ hơn và linh hoạt hơn, với những đột phá được phát triển bởi các công ty tư nhân thay vì chính phủ.

“Có một sự chuyển đổi trong kinh tế quốc phòng”, Alexander Blanchard, nhà nghiên cứu cấp cao về quản trị trí tuệ nhân tạo (AI) tại Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm, cho biết.

Trong yêu cầu ngân sách 1.500 tỷ USD của Lầu Năm Góc cho năm tới (2027), khoảng 55 tỷ USD được dành cho việc tạo ra một kho vũ khí không người lái, được hỗ trợ bởi AI mới. Ở quy mô khiêm tốn hơn, Liên minh châu Âu (EU) đang thí điểm một chương trình trị giá 115 triệu euro để tài trợ cho các công ty quốc phòng sử dụng AI. Các ngân sách này dự kiến ​​sẽ tăng lên, và công nghệ quốc phòng đã trở thành một lĩnh vực bùng nổ cho vốn đầu tư mạo hiểm.

Helsing, giống như nhiều công ty khởi nghiệp quốc phòng nhỏ hơn khác, đã đảo ngược tình thế trước các chính phủ bằng cách huy động hàng tỷ đô la vốn đầu tư mạo hiểm và tuyển dụng những tài năng công nghệ hàng đầu. Công ty này, với một số nhân sự cấp cao chuyển từ Palantir, Tesla, Apple và Meta sang, đã đặt mục tiêu sản xuất hàng loạt các cỗ máy chiến tranh với chi phí chỉ từ 17.500 euro. Được trang bị trí tuệ nhân tạo (AI), chúng chỉ cần số lượng nhân viên quân sự ở mức tối thiểu và chưa đến một tuần huấn luyện. Và các UAV này đã được thử nghiệm trong thực chiến ở Ukraine.

Ít công ty nào minh họa rõ ràng sự thay đổi sâu sắc trong cách chi tiêu của quân đội như Helsing, công ty khởi nghiệp có trụ sở tại Munich (Đức, thành lập cách đây 5 năm. Tháng này, công ty đã cho phép DealBook trở thành nhóm những nhà báo Mỹ đầu tiên được vào bên trong nhà máy sản xuất UAV của mình.

Nhà máy được bảo mật cao độ

Nằm trong một khu phức hợp công nghiệp ở ngoại ô yên tĩnh, nhà máy hoạt động dưới sự bảo mật nghiêm ngặt. DealBook đã đồng ý không tiết lộ vị trí của nhà máy, và các đơn vị thuê khác trong khu phức hợp không hề hay biết về sự tồn tại của nó. Tên của Helsing không xuất hiện ở bất cứ đâu: Công ty lo ngại nhà máy có thể là mục tiêu chính của hành động phá hoại ngầm hoặc tấn công, vì hàng nghìn UAV được lắp ráp tại đây đã được triển khai chống lại lực lượng Nga ở Ukraine.

Nhà máy có thể được tháo dỡ và di dời trong vòng một ngày nếu gặp mối đe dọa. Khoảng 100 công nhân nhà máy (nhiều người trong số họ gần đây đã bị các nhà sản xuất ô tô Đức đang gặp khó khăn sa thải) trải qua quá trình kiểm tra an ninh kỹ lưỡng và ký kết các thỏa thuận bảo mật. Ba nhà sáng lập của Helsing bắt đầu hoạt động của công ty vào năm 2021, với nguồn vốn ban đầu từ công ty đầu tư mạo hiểm của Daniel Ek, người sáng lập Spotify.

Gundbert Scherf (đồng sáng lập và đồng giám đốc điều hành của công ty, người trước đây làm cố vấn cho Bộ Quốc phòng Đức và là đối tác tại McKinsey) cho biết: “Sự cấp bách là rõ ràng, hoặc ít nhất là rõ ràng đối với chúng tôi… Cần phải làm nhiều hơn nữa trong lĩnh vực quốc phòng và mang lại cho châu Âu một nền tảng vững chắc hơn”.

Dòng vốn đầu tư ồ ạt

Yêu cầu của Tổng thống Mỹ Trump đối với châu Âu về việc tăng chi tiêu quân sự và những lời đe dọa liên tục của ông về việc kiểm soát Greenland đã đẩy ngân sách quốc phòng tại EU lên cao hơn nhiều, với một loạt các khoản đầu tư vào các công ty khởi nghiệp công nghệ quốc phòng. DealBook cho biết các nhà đầu tư đã đổ xô tham gia vòng gọi vốn mới nhất của Helsing, ban đầu được ước tính khoảng 1,2 tỷ USD, định giá công ty ở mức khoảng 18 tỷ USD, theo tờ Financial Times.

“Cơ hội thị trường là rất lớn, và không có một công ty nào có thể nắm bắt được tất cả”, Raviraj Jain, một đối tác tại Lightspeed, cho biết. Ông nói, công ty Lightspeed cho đến nay đã đầu tư hơn 100 triệu USD vào Helsing.

Đối với các nhà đầu tư, lợi thế then chốt của Helsing đến từ vai trò của công ty trong cuộc xung đột khốc liệt ở Ukraine, nơi Helsing đã triển khai hàng nghìn UAV kể từ cuối năm 2024. Những nhiệm vụ này cung cấp cho Helsing một lượng dữ liệu khổng lồ, cho phép công ty cập nhật phần mềm thường xuyên. Binh lính Ukraine ghi lại nhiều cuộc tấn công bằng video để phân tích hiệu quả nhiệm vụ.

Thợ săn từ trên không

Theo các video, một loại UAV cảm tử, còn gọi là đạn tuần kích, HX-2 (chữ X là viết tắt của đôi cánh bắt chéo) lơ lửng trên chiến trường, nhắm mục tiêu vào các mục tiêu nhỏ bé của Nga như hệ thống pin và xe bọc thép, được ngụy trang trong rừng. Khi binh lính Ukraine, những trắc thủ UAV từ cách xa nhiều dặm, ra hiệu lệnh, nó sẽ lao thẳn xuống và loại bỏ mục tiêu, thường là dưới làn đạn đối phương.

Scherf cho biết tỷ lệ thành công của UAV này ở Ukraine là khoảng 70%. Phần mềm trí tuệ nhân tạo cho phép UAV tiếp tục hoạt động ngay cả khi hệ thống liên lạc và GPS của chúng bị vô hiệu hóa bởi các thiết bị gây nhiễu điện tử tinh vi của Nga. “Tôi không biết liệu có công ty phương Tây nào khác có được sự tự chủ như Helsing”, Khaled Helloui, một đối tác tại công ty đầu tư mạo hiểm Plural có trụ sở tại London, cho biết. Ông nói rằng Plural đã đầu tư khoảng 800 triệu USD vào các công ty quốc phòng, bao gồm cả Helsing.

Sáng tạo tiếp theo của Helsing nằm trên một sân bay đầy nắng cách Munich 90 phút lái xe về phía tây, nơi các kỹ sư hàng không đang chế tạo UAV chiến đấu đầu tiên của công ty, có tên là CA-1 Europa. Được chế tạo bằng sợi carbon nhẹ, máy bay này dự kiến ​​sẽ có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương như Nga vào thời điểm được triển khai năm 2029.

Mục tiêu rất đơn giản: Với một phần nhỏ chi phí của một máy bay chiến đấu thông thường, về lý thuyết, Helsing có thể sản xuất hàng trăm chiếc Europa. Họ có thể điều một chiếc đi trước để gây nhiễu cho mạng điện tử của đối phương, tiếp theo là một số UAV tấn công - tất cả đều được trang bị vũ khí dẫn đường chính xác tương tự như trên F-35.

“Nếu không có phi công, bạn có thể dám thực hiện những nhiệm vụ hoàn toàn khác, nguy hiểm hơn”, Stephanie Lingemann, phó chủ tịch phụ trách các chương trình hàng không của Helsing, cho biết. “Bạn không còn phải bận tâm đến tính mạng con người mà bạn cần bảo vệ nữa”.

Mỹ cũng quan tâm điều này. Phát ngôn viên của Lầu Năm Góc, Sean Parnell, nói với Viện Hải quân Mỹ trong tháng này rằng “thiết bị không người lái và hệ thống tự động đại diện cho sự đổi mới chiến trường quan trọng nhất trong thế hệ này”.

Thị trường quân sự nhộn nhịp

Với tất cả những công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến của Helsing, sự bùng nổ của các công ty khởi nghiệp công nghệ quốc phòng có thể khiến các nhà đầu tư bối rối, hoặc thậm chí quay lưng.

“Công nghệ quốc phòng, do sự quan tâm quá lớn, đã trở thành một lĩnh vực rất ồn ào”, Scherf nói. “Có rất nhiều người chơi mới, và điều đó khiến các nhà đầu tư, công chúng và chính phủ khó nắm bắt tình hình”.

Nhưng ít người tin rằng nhu cầu về chiến tranh không người lái sẽ giảm bớt trong thời gian tới. Và tại nhà máy sản xuất máy bay không người lái của Helsing, hình ảnh về cuộc xung đột tiềm tàng tiếp theo ở châu Âu đã bắt đầu hình thành. Trong một kho chứa lớn, hàng chục thùng được xếp chồng lên nhau cao vài mét, nhiều thùng chứa UAV đang chờ vận chuyển, không phải đến Ukraine, mà đến một lữ đoàn sẵn sàng chiến đấu của Đức đóng tại Litva, gần biên giới Belarus. Quốc hội Đức tuần này đã phê duyệt hợp đồng quân sự trị giá 220 triệu euro cho Helsing để phát triển một loạt các hệ thống AI.

Chi tiêu quân sự tăng vọt có thể là điều tốt cho các nhà đầu tư, nhưng đồng thời báo hiệu thời kỳ khó khăn cho thế giới nói chung và cho châu Âu nói riêng. Ông Blanchard nói: “Bạn ít khả năng phát triển ngành công nghiệp vũ khí nếu bạn đang kỳ vọng một thế hệ hòa bình”.

Xem thêm:

>> Nga nhìn nhận ra sao về học thuyết NATO 3.0?

>> Ukraine điều tra hình sự sau vụ Nga tấn công kho đạn ở tỉnh Kiev

>> Bước đi khó lường của Ukraine - công bố cơ sở dữ liệu kỹ thuật về vũ khí Nga