Sau những tín hiệu được phát đi từ tuần trước và tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 13/7, chiến dịch phong tỏa Iran của Mỹ đã chính thức được khôi phục toàn diện.

Trong thông báo mới nhất, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết trong 24 giờ đầu tiên của chiến dịch, hai tàu thương mại đã bị buộc phải đổi hướng, trong khi một tàu khác bị vô hiệu hóa bằng hỏa lực.

Theo CENTCOM, hơn 20 tàu chiến Mỹ đang hoạt động tại biển Arab và Ấn Độ Dương, cùng với hàng trăm máy bay được triển khai tại nhiều căn cứ, tàu chiến và các điểm tiếp nhiên liệu, tiếp vũ khí tiền phương trên khắp Trung Đông.

“Quân đội Mỹ luôn trong trạng thái cảnh giác và sẵn sàng để bảo đảm việc thực thi đầy đủ các quy định của lệnh phong tỏa”, CENTCOM tuyên bố.

Hơn 20 tàu chiến Mỹ duy trì hiện diện quanh Iran

Cách thức thực thi chiến dịch phong tỏa lần này về cơ bản tương tự đợt phong tỏa trước đó. Theo hướng dẫn do CENTCOM công bố, các lực lượng Mỹ sẽ kiểm soát mọi tàu thuyền di chuyển đến hoặc rời các cảng và vùng ven biển của Iran, đồng thời vẫn bảo đảm hoạt động hàng hải bình thường đối với các tàu không vi phạm lệnh phong tỏa.

Thông báo chính thức của Bộ Tư lệnh Hải quân Mỹ khu vực Trung tâm (NAVCENT) gửi giới hàng hải nêu rõ phạm vi phong tỏa bao trùm toàn bộ bờ biển Iran, bao gồm các cảng biển và các bến xuất khẩu dầu mỏ.

Lệnh phong tỏa áp dụng đối với mọi tàu thuyền, không phân biệt quốc tịch hay cờ đăng ký. Tuy nhiên, NAVCENT khẳng định việc quá cảnh vô hại qua eo biển Hormuz tới hoặc từ các quốc gia không phải Iran sẽ không bị cản trở.

Nòng cốt của lực lượng Hải quân Mỹ tại khu vực hiện là hai nhóm tác chiến tàu sân bay (Carrier Strike Group - CSG), đã hoạt động nhiều tháng tại khu vực phía bắc biển Arab.

Hai tàu sân bay USS Abraham Lincoln và USS George H.W. Bush đều được hộ tống bởi tối đa 3 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường. Trong mỗi nhóm có một tàu khu trục đảm nhiệm vai trò chỉ huy phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp (IAMD).

Ngoài ra, Hải quân Mỹ còn triển khai độc lập 7 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường khác, một tuần dương hạm mang tên lửa dẫn đường USS Princeton, tàu tác chiến ven bờ USS Tulsa cùng tàu đổ bộ viễn chinh USS Miguel Keith.

Các tàu khu trục triển khai độc lập đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau và thường phối hợp với các biên đội hải quân chủ lực, trong đó có các nhóm sẵn sàng đổ bộ (ARG) và tàu đổ bộ viễn chinh.

Bên cạnh đó, 2 nhóm sẵn sàng đổ bộ mang theo các Đơn vị Viễn chinh Thủy quân Lục chiến Mỹ (MEU) cũng đang hoạt động tại biển Arab và Ấn Độ Dương.

Đầu tháng 7, nhóm ARG gồm tàu tấn công đổ bộ USS Boxer, tàu đổ bộ chở xe tăng USS Comstock và tàu đổ bộ vận tải USS Portland đã tiến vào khu vực hoạt động của Hạm đội 5 Mỹ.

Trong khi đó, nhóm ARG do tàu USS Tripoli dẫn đầu, vốn hoạt động trong khu vực trách nhiệm của CENTCOM từ tháng 3, đã di chuyển sâu hơn xuống Ấn Độ Dương và chuyển sang khu vực trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Mỹ (PACOM). Biên đội này còn có tàu USS New Orleans và USS Rushmore.

Ngoài các lực lượng trên, theo dữ liệu AIS công khai, ảnh vệ tinh và thông tin từ các chuyên gia theo dõi hoạt động tàu chiến, ít nhất một tàu khu trục USS Gonzalez đang hoạt động tại Biển Đỏ thuộc Hạm đội 5. Xa hơn về phía Bắc, ở Địa Trung Hải, Hải quân Mỹ còn triển khai 4 tàu khu trục, gồm USS Roosevelt, USS Arleigh Burke, USS Paul Ignatius và USS Thomas Hudner.

Thành phần lực lượng trên biển còn có các tàu ngầm. Theo nguồn tin quân sự, ít nhất 2 tàu ngầm tấn công hạt nhân đang hộ tống các nhóm tác chiến tàu sân bay. Ngoài ra, có thể còn nhiều tàu ngầm khác làm nhiệm vụ độc lập hoặc bảo vệ các nhóm đổ bộ.

Mỹ cũng thường xuyên triển khai một tàu ngầm mang tên lửa hành trình dẫn đường (SSGN) tại khu vực. Loại tàu này có khả năng mang tới 154 tên lửa hành trình Tomahawk cùng lực lượng đặc nhiệm Hải quân SEAL.

Cảnh báo sử dụng hỏa lực với tàu vi phạm lệnh phong tỏa

Trong chiến dịch phong tỏa trước đây, quân đội Mỹ đã sử dụng nhiều biện pháp khác nhau để vô hiệu hóa các tàu thương mại có liên hệ với Iran nếu không chấp hành yêu cầu dừng tàu để kiểm tra.

Hồi tháng 4, tàu khu trục USS Spruance đã sử dụng pháo hạm Mk 45 cỡ nòng 127 mm bắn vào buồng máy của tàu hàng M/V Touska. Tháng 5, một tiêm kích F/A-18 Super Hornet xuất kích từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã dùng pháo 20 mm bắn hỏng bánh lái tàu chở dầu M/T Hasna.

Trong tháng 6, máy bay Mỹ tiếp tục phóng 2 tên lửa AGM-114 Hellfire vào khoang động cơ của tàu chở dầu M/T Jalveer khi tàu này tìm cách vận chuyển dầu từ Iran qua Vịnh Oman.

Theo thông báo của NAVCENT gửi các hãng vận tải biển, các biện pháp cưỡng chế có thể bao gồm vô hiệu hóa hoặc sử dụng hỏa lực để phá hủy đối với những tàu không chấp hành ngay lập tức yêu cầu của lực lượng phong tỏa hoặc lực lượng kiểm tra.

Ngày 15/7, CENTCOM cho biết máy bay Mỹ đã phóng tên lửa Hellfire vào ống khói của tàu chở dầu M/T Belma, treo cờ Curacao, khi tàu này cố di chuyển tới đảo Kharg của Iran.

Chiến dịch phong tỏa đầu tiên của Mỹ kết thúc sau khi hai bên ký Bản ghi nhớ ngày 17/6. Tuy nhiên, các lực lượng hải quân Mỹ chưa từng rời khỏi khu vực và thế bố trí lực lượng trên biển vẫn được duy trì. Đến thời điểm hiện nay, bản ghi nhớ hầu như không còn giá trị thực tế khi cả hai bên đều coi thỏa thuận đã không còn hiệu lực.