Đây là nội dung được đưa ra tại Hội thảo Quốc tế về Hậu cần và Chuỗi cung ứng bền vững - International Symposium on Sustainable Logistics and Supply Chain (ISLOGS’26) diễn ra hôm nay (27/8) tại ĐH Phenikaa. Hội thảo quy tụ gần 200 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và đại diện doanh nghiệp trong và ngoài nước.

PGS.TS Phạm Văn Hồng, Hiệu trưởng TrườngKinh tế, Đại học Phenikaa cho rằng, ngành Logistics là một trong những ngành phát triển rất nhanh ở Việt Nam, thời gian qua Chính phủ đã đã có nhiều giải pháp nhằm tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước trong lĩnh vực logistics. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Do đó, các đơn vị nghiên cứu như các trường đại học, các bộ ngành, tổ chức quốc tế, các hiệp hội cần chung tay tìm giải pháp, kiến nghị, từng bước tháo gỡ những khó khăn để lĩnh vực logistics có thể phát triển tốt hơn trong thời gian tới.

Tại hội thảo, nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi sâu sắc trước các biến động địa chính trị, căng thẳng thương mại, yêu cầu giảm phát thải và sự phát triển nhanh của công nghệ số. Doanh nghiệp vì thế không chỉ theo đuổi hiệu quả chi phí mà còn phải tăng khả năng chống chịu, minh bạch chuỗi cung ứng và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng chặt chẽ.

Đối với Việt Nam, nền kinh tế có độ mở lớn và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế - những thay đổi này vừa mở ra cơ hội đón nhận dòng dịch chuyển sản xuất, đầu tư, vừa đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực logistics, chuyển đổi số và xanh hóa chuỗi cung ứng.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Ngô Khắc Lễ, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), cho biết, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2025 đạt 475,06 tỷ USD, tăng 17% so với năm 2024. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu đạt khoảng 266,51 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ. Quy mô hàng hóa tăng nhanh đồng nghĩa mạng lưới logistics trở nên phức tạp hơn, nhạy cảm hơn với thời gian, chịu tác động lớn hơn từ những gián đoạn bên ngoài và phải đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về tuân thủ cũng nhưphát triển bền vững.

Cũng theo ông Ngô Khắc Lễ, nếu trước đây chất lượng sản phẩm, năng lực sản xuất và giá thành thường được coi là những yếu tố chủ yếu, thị trường hiện nay còn đánh giá hàng hóa thông qua thời gian giao hàng, độ tin cậy, khả năng truy xuất và quan sát chuỗi cung ứng, mức độ tuân thủ, khả năng chống chịu cũng như dấu chân carbon. Vì vậy, logistics không còn đơn thuần là một khoản chi phí ở cuối quá trình sản xuất mà ngày càng trở thành một phần của khả năng tiếp cận thị trường và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Ông Ngô Khắc Lễ cho rằng, thách thức đối với Việt Nam nằm ở chỗ đà tăng trưởng xuất khẩu mạnh nhưng năng lực logistics chưa đồng đều trên toàn bộ chuỗi. Từ nhà máy, khu công nghiệp, cảng cạn và trung tâm logistics nội địa đến vận tải trong nước, cảng biển, sân bay, vận tải quốc tế và thị trường đích, chỉ một mắt xích yếu cũng có thể khiến doanh nghiệp mất thời gian, giảm độ tin cậy, thiếu khả năng quan sát hàng hóa hoặc gia tăng chi phí. Do đó, vấn đề đặt ra không chỉ là tiếp tục đầu tư thêm hạ tầng mà phải chuyển từ tư duy phát triển hạ tầng logistics sang xây dựng năng lực logistics. Cụ thể, cần trả lời 4 câu hỏi: Chúng ta lãng phí thời gian ở đâu? Đánh mất độ tin cậy ở đâu? Thiếu khả năng hiển thị ở đâu? Làm mất giá trị ở đâu?

Năm nhóm năng lực cho Logistics Việt Nam cạnh tranh được ông Ngô Khắc Lễ đưa ra gồm:Khả năng kết nối - Tích hợp hành lang và vận tải đa phương thức; Hiệu quả - Tổng chi phí logistics và năng suất tài sản; Đáng tin cậy - Khả năng dự đoán, tính an toàn và khả năng phục hồi; Khả năng hiển thị - Tích hợp kỹ thuật số và tầm nhìn xuyên suốt từ đầu đến cuối; Bền vững - Carbon, tính tuân thủ và hiệu quả sử dụng tài nguyên.

"Logistics cạnh tranh không phải là một năng lực đơn lẻ. Nó là một hệ thống các năng lực được kết nối với nhau", ông Ngô Khắc Lễ nhấn mạnh.

GS.TS.T.Hikmet Karakoc, Đại học Piri Reis, Chủ tịch SARES cho rằng, logistics bền vững đang bước sang giai đoạn mới, trong đó yêu cầu giảm phát thải không còn dừng ở các cam kết khí hậu mà đi sâu vào hoạt động vận hành. Quyết định về phương thức vận tải, loại phương tiện, nhiên liệu và cấu hình mạng lưới ngày càng phải tính đến hiệu quả carbon bên cạnh chi phí và tốc độ.

Trí tuệ nhân tạo cũng được đặt trong quá trình chuyển đổi này, từ tối ưu tuyến đường, nâng hiệu suất sử dụng phương tiện, dự báo nhu cầu đến bảo trì dự báo và liên tục tối ưu hoạt động. Cùng với AI, quá trình điện khí hóa, nhiên liệu thay thế và năng lượng carbon thấp đang tạo ra một hệ sinh thái năng lượng vận tải đa dạng hơn; mỗi lĩnh vực từ vận tải đường bộ, vận tải đường dài, hàng hải đến hàng không có thể cần những giải pháp năng lượng khác nhau thay vì một công nghệ duy nhất cho toàn bộ ngành.