Với vai trò "đầu tàu" trong phát triển kinh tế, các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) luôn giữ vai trò chủ đạo, các doanh nghiệp tư nhân (DNTN) luôn là động lực quan trọng. Các DN này không chỉ đóng góp tỷ trọng lớn trong GDP và thu ngân sách Nhà nước, tạo ra hàng triệu việc làm, còn trực tiếp thực hiện các công trình, dự án trọng điểm quốc gia,... xây dựng và đưa các thương hiệu các ngành, lĩnh vực sản xuất, dịch vụ thương mại của Việt Nam vươn tầm quốc tế, ngày càng khẳng định năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Định vị rõ vai trò DNNN và DNTN

Tại hội thảo “40 năm đổi mới: Vai trò dẫn dắt của các tập đoàn kinh tế”, do Tạp chí Nhà Đầu tư tổ chức chiều 13/4, Nhà báo Phạm Đức Sơn, Tổng Biên tập Tạp chí Nhà đầu tư/Nhadautu.vn- Trưởng Ban tổ chức hội thảo cho biết, bằng sự ra đời của hàng loạt Nghị quyết trụ cột của Đảng (Nghị quyết 57, 59, 66, 68, 70, 71, 72, 79, 80), đã tập trung tháo gỡ các "điểm nghẽn" thể chế, hạ tầng, huy động nguồn lực và tạo động lực và không gian phát triển thông thoáng nhất cho các DNNN, DNTN có thời cơ phát triển, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.

“Văn kiện Đại hội XIV nêu rõ, để thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược, Đảng xác định rõ kinh tế nhà nước (KTNN) giữ vai trò chủ đạo trong ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, định hướng chiến lược và dẫn dắt; KTTN là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bảo đảm quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh; khuyến khích DN trong nước lớn mạnh, có năng lực cạnh tranh quốc tế, Nhà báo Phạm Đức Sơn nêu rõ.

Thực tế đã định hình vai trò của DNNN từ trước tới nay vẫn là lực lượng tiên phong dẫn dắt, tách bạch nhiệm vụ chính trị và nhiệm vụ kinh doanh thông thường. Song theo ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cơ chế hoạt động của DNNN vẫn còn nhiều vướng mắc, cần phân định lại vai trò, trách nhiệm của DNNN và DNTN trong quá trình hoạt động.

“Bởi thực tiễn nhiều DNNN tham gia đấu giá, đấu thầu dự án, công trình nhưng sau đó lại "outsource" cho DNTN thực hiện. Vậy có nên chăng cần phân định lại “sân chơi” mới cho DNNN và DNTN?”, ông Hiển đặt nhiều câu hỏi.

Chỉ ra những điểm yếu của DN trong nước sẽ rất khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, do hạn chế về công nghệ, vốn và quy mô thị trường, ông Lê Khắc Hiệp, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup đơn cử, nhiều năm trước đây, ngành ô tô Việt Nam chủ yếu tập trung vào khâu lắp ráp, với tỷ lệ nội địa hóa thấp và phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng bên ngoài. Hệ quả là ngành tồn tại như một cấu trúc chưa hoàn chỉnh: Có thị trường tiêu thụ nhưng thiếu nền tảng công nghiệp hỗ trợ đủ mạnh để tạo ra giá trị gia tăng bền vững.

Do đó, sự xuất hiện của VinFast trong bối cảnh đó được nhiều chuyên gia đánh giá là 1 bước ngoặt đáng chú ý. Điểm khác biệt quan trọng không nằm ở việc xuất hiện thêm 1 DN sản xuất ô tô trong nước, vấn đề chính là ở cách tiếp cận hoàn toàn khác về phát triển ngành.

“Việc làm chủ các công nghệ lõi giúp DN kiểm soát chuỗi giá trị, giảm phụ thuộc vào bên ngoài và mở ra không gian cho các DN nội địa tham gia sâu hơn. Khi DN đầu chuỗi nắm giữ công nghệ lõi, toàn bộ hệ sinh thái phía sau sẽ có cơ hội phát triển theo, tạo ra hiệu ứng lan tỏa mà nhiều quốc gia công nghiệp đã từng trải qua.”, ông Hiệp nêu kinh nghiệm.

Logic đồng hành là cốt lõi

Sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống ngân hàng thời gian qua không những đóng góp nguồn lực, cung cấp dịch vụ tài chính cho sự phát triển của cộng đồng DN, tập đoàn kinh tế. Sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống tài chính cũng đã đóng góp vào sự lớn mạnh của khu vực DN, tập đoàn kinh tế Việt Nam.

Ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng SHB cho rằng, khi nền kinh tế bước sang giai đoạn cần những DN lớn, những tập đoàn và tổng công ty có vai trò dẫn dắt tăng trưởng, các ngân hàng tiếp tục khẳng định lựa chọn chiến lược của mình bằng việc hợp tác, cung ứng sản phẩm và dịch vụ cho nhiều đối tác lớn, cùng nhiều DN đầu ngành khác.

Riêng đối với SHB, điều quan trọng không chỉ là danh mục các đối tác, điều cốt lõi chính là logic đồng hành. SHB không chỉ là 1 ngân hàng thương mại phát triển theo quy mô, đơn vị đã lựa chọn đứng trong dòng chảy lớn của đất nước, đồng hành cùng các ngành kinh tế nền tảng, các DN đầu tàu và những hệ sinh thái kinh tế có sức lan tỏa.

“Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, vai trò của ngân hàng không còn dừng ở cung ứng vốn, còn phải là cầu nối nguồn lực, đối tác chiến lược và chủ thể kiến tạo giá trị, cũng như 1 bộ phận của hệ sinh thái tăng trưởng. Đối với các tập đoàn kinh tế, ngành ngân hàng luôn xác định đây là nhóm khách hàng truyền thống, quy mô lớn, có uy tín, sẵn sàng được cấp tín dụng phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là đầu tư các dự án lớn có ý nghĩa kinh tế - xã hội quan trọng, bảo đảm tiến độ và hiệu quả”, ông Cảnh nêu rõ.

Với việc đánh giá sâu hơn vai trò, đóng góp của các tập đoàn kinh tế trong bối cảnh mới, Diễn đàn cũng là dịp để rà soát khung khổ pháp lý, nhận diện các rào cản, điểm nghẽn, từ đó đề xuất giải pháp thực thi hiệu quả các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, "khơi thông" nguồn lực để các tập đoàn kinh tế trở thành lực lượng nòng cốt, góp phần giúp Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030.