Ngày 4/9, tại phiên họp kinh tế - xã hội thường kỳ tháng 8/2026, UBND TP.HCM yêu cầu đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, xác định đây là một trong những nhiệm vụ cấp bách nhằm bảo đảm tiến độ các dự án đầu tư công trọng điểm trên địa bàn. Trong đó, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận đang chịu áp lực lớn khi nhiều mũi thi công đã được tổ chức nhưng chưa có mặt bằng để triển khai liên tục.

Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận có tổng mức đầu tư hơn 36.000 tỷ đồngđược khởi công vào tháng 12/2025, với tổng diện tích cần giải phóng mặt bằng khoảng 87,76 ha, trong đó phần diện tích thuộc TP.HCM là 5,1 ha.

Điểm nghẽn lớn hiện nay tập trung tại đoạn Km9 - Km11+140, khu vực gần nút giao Chợ Đệm, thuộc xã Tân Nhựt, TP.HCM. Báo cáo tại phiên họp, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM Nguyễn Toàn Thắng cho biết, tại khu vực này đã kiểm kê được 73 trường hợp,còn 18 trường hợp chưa liên hệ được với chủ sử dụng đất.

Để tháo gỡ điểm nghẽn, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu địa phương hoàn thành bàn giao mốc ranh trước ngày 8/9,ban hành thông báo thu hồi đất trước ngày 15/9 và phê duyệt phương án bồi thường trước ngày 30/9/2026.

Trong khi chờ mặt bằng được bàn giao đồng bộ, Ban Quản lý dự án và các nhà thầu đang phải triển khai nhiều giải pháp tình thế để duy trì hoạt động trên công trường, từ thuê mặt bằng của người dân, điều chỉnh trình tự một số hạng mục kỹ thuật đến nghiên cứu phương án phân luồng giao thông trên các tuyến đường dân sinh.

Theo báocáo của Công ty BOT Cao tốc Sài Gòn - Mỹ Thuận(doanh nghiệp dự án)các nhà thầu hiện đã huy động hơn 1.000 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng hơn 400 máy móc, thiết bị, tổ chức 67 mũi thi công trên toàn dự án.

Tuy nhiên, sau 9 tháng khởi công, sản lượng thực hiện đến cuối tháng 8 mới đạt khoảng 1.600 tỷ đồng, tương đương 7,5% khối lượng. Nguyên nhân đáng chú ý là mặt bằng chưa được bàn giao liên tục, khiến các nhà thầu không thể tổ chức thi công theo dây chuyền, nhiều nguồn lực đã huy động nhưng chưa thể phát huy hết công suất.Nếu tình trạng này kéo dài đến hết tháng 9, một số mũi thi công có nguy cơ không còn công địa để tiếp tục triển khai.

Tại khu vực nút giao Chợ Đệm (TP.HCM) thuộc gói thầu XL01, nhà thầu Khải Thành đã huy động hơn 50 nhân sự cùng máy móc, thiết bị đến công trường. Tuy nhiên, do mặt bằng chưa được bàn giao liên tục, đơn vị hiện chỉ có thể tổ chức thi công cầm chừng trên phần diện tích còn lại từ giai đoạn 1.

Ông Phạm Quang Hùng-Chỉ huy trưởng nhà thầu Khải Thành, cho biết việc thiếu mặt bằng khiến nhân lực và máy móc phải chờ đợi, trong khi chi phí vận hành vẫn phát sinh hàng ngày.“Nếu tình trạng này kéo dài, tiến độ sẽ chậm, nhà thầu cũng khó cầm cự”, ông Hùng nói.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại các khu vực khác của gói thầu XL01.Theo ông Chu Văn Anh- Chỉ huy trưởng thuộc nhà thầu Quốc Việt, đơn vị đã huy động hai dàn khoan cọc nhồi cùng hơn 60 công nhân, cán bộ kỹ thuật để triển khai các hạng mục cọc, bệ và thân cầu.

Tuy nhiên, tại một số vị trí, nhà dân vẫn nằm sát phạm vi dự án, hệ thống điện trung thế, cáp quang, đường dây và cáp ngầm chưa được di dời, khiến các mũi thi công chưa thể triển khai đồng bộ.

“Chúng tôi đã huy động một lượng lớn nhân lực, thiết bị về dự án. Nếu tình trạng này tiếp diễn, khoảng một tháng nữa nhà thầu có thể không còn mặt bằng để duy trì các mũi thi công. Khi đó tiến độ chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng”, ông Chu Văn Anh cho biết.

Với một dự án quy mô lớn, tiến độ thi công không chỉ phụ thuộc vào năng lực của nhà thầu mà còn gắn chặt với khả năng bàn giao mặt bằng theo từng phân đoạn, bảo đảm các mũi thi công có thể tổ chức liên tục và liên kết thành dây chuyền.

Việc TP.HCM đưa ra các mốc thời gian cụ thể cho công tác thu hồi đất, bồi thường và bàn giao mặt bằng được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến tại khu vực nút giao Chợ Đệm - một trong những điểm đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tổ chức thi công của dự án.

Tuy nhiên, để các mốc này thực sự chuyển thành mặt bằng trên công trường, công tác giải phóng mặt bằng cần được triển khai đồng bộ với việc di dời hạ tầng kỹ thuật, xử lý các trường hợp chưa liên hệ được với chủ sử dụng đất và bàn giao theo đúng trình tự thi công.

Mặt bằng được bàn giao đến đâu, tổ chức thi công đến đó,mặt bằng được bàn giao liên tụcthìnguồn lực đã huy động mới có thể phát huy tối đa hiệu quả. Đây cũng là yếu tố then chốt để dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận giữ được nhịp độ thicông để về đích sớm hơn 6 tháng theo yêu cầu và phát huy hiệu quả của công trình có tổng mức đầu tư hơn 36.000 tỷ đồng.