Căng thẳng một lần nữa nổi lên tại vùng Vịnh khi Iran, Mỹ cùng các nước liên quan trong khu vực, tiếp tục bày tỏ lập trường trái ngược về tương lai eo biển Hormuz, tuyến vận tải dầu huyết mạch của thế giới. Trong đó, Iran lên án gay gắt tuyên bố của Mỹ và các nước vùng Vịnh về tự do lưu thông qua eo Hormuz, coi đây là sự khiêu khích nguy hiểm.

Bộ Ngoại giao Iran chiều qua đã lên tiếng phản đối gay gắt tuyên bố chung do Mỹ và các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), đưa ra trước đó một ngày. Trong thông điệp trên mạng xã hội X, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi nêu rõ việc Mỹ và GCC ra tuyên bố chung bác bỏ định hướng của Tehran về thu phí qua eo biển Hormuz, là hành vi can thiệp vô trách nhiệm và có tính chất khiêu khích.

Ông Gharibabadi đồng thời cảnh báo mọi hành lang lưu thông qua eo Hormuz mà không có sự tham vấn của Iran và không phải do Iran chỉ định, đều không an toàn.

Trước đó, chiều 25/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cùng các Ngoại trưởng 6 nước Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) gồm Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait, Bahrain và Oman, đã ra tuyên bố chung kêu gọi đảm bảo lưu thông tự do và hoàn toàn miễn phí qua eo biển Hormuz.

Các Ngoại trưởng phản đối mọi hình thức thu phí, cước phí hay bất kỳ hạn chế nào đối với tàu thuyền lưu thông qua eo Hormuz. Cùng ngày, Oman cũng thông báo đã chỉ định một hàng lang lưu thông mới qua eo Hormuz, khác biệt hoàn toàn với các luồng di chuyển mà Iran công bố trước đó.

Iran áp đặt phong tỏa eo Hormuz từ cuối tháng 2/2026, ngay sau khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh chống nước này. Thời gian qua,Tehran nhiều lần tuyên bố chủ quyền, đồng thời khẳng định quyết tâm thu phí đối với tàu thuyền lưu thông qua đây.

Cũng liên quan đến eo Hormuz, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hợp Quốc hôm qua (26/6) cho biết, cơ quan này đang nỗ lực phối hợp với các bên liên quan, để khởi động lại chiến dịch giải cứu 600 tàu hàng cùng 11.000 thủy thủ bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do eo biển Hormuz bị đóng.

IMO bắt đầu chiến dịch giải cứu các tàu ngày 23/6 vừa qua, ngay sau khi Mỹ và Iran kết thúc vòng đàm phán đầu tiên tại Thụy Sỹ với nhiều kết quả tích cực. Theo báo cáo của IMO, trong 3 ngày đầu triển khai, chiến dịch đã đưa được 115 tàu cùng khoảng 2.500 thủy thủ vượt qua eo biển Hormuz an toàn.

Tuy nhiên, sứ mệnh này đã bị đình lại ngày 25/6, sau khi Cơ quan An ninh Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) thông báo một tàu hàng bị tấn công tại eo Hormuz, gần bờ biển Oman. Đây là tàu hàng đầu tiên bị tập kích, kể từ khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận sơ bộ hôm 14/6. Giới chức Mỹ cáo buộc cuộc tấn công do Iran tiến hành. Tuy nhiên, Tehran chưa lên tiếng xác nhận hay bác bỏ cáo buộc.

Truyền thông và giới phân tích lo ngại những diễn biến leo thang trên có thể khiến lưu thông qua eo Hormuz tiếp tục đình trệ, đẩy giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao trở lại. Đồng thời, căng thẳng có thể khiến tiến trình đối thoại Mỹ-Iran bị trì hoãn, ảnh hưởng tới mục tiêu đạt được thỏa thuận hòa bình cuối cùng theo lộ trình đàm phán 60 ngày mà hai bên thống nhất đầu tuần này.