Quân đội Mỹ hôm 26/7 đã không kích các mục tiêu quân sự của Iran để đáp trả vụ tấn công trước đó một ngày nhằm vào một tàu chở hàng tại eo biển Hormuz, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đổ vỡ của thỏa thuận còn rất mong manh.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các cuộc không kích nhằm vào các kho chứa tên lửa, máy bay không người lái và các trạm radar ven biển của Iran. Theo CENTCOM, chiến dịch được triển khai sau khi lực lượng Iran sử dụng máy bay không người lái tấn công một tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, hành động mà Washington cho là “vi phạm rõ ràng” các điều khoản của thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, phía Mỹ cũng khẳng định đây là hành động đáp trả có giới hạn, không đồng nghĩa với việc nối lại chiến dịch quân sự quy mô lớn.

Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran Ebrahim Azizi xác nhận các cuộc không kích, cáo buộc Mỹ “không cam kết với các nguyên tắc đàm phán hay ngừng bắn”. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công các vị trí quân sự của Mỹ trong khu vực để đáp trả và cảnh báo sẽ có phản ứng “rộng hơn và mạnh mẽ hơn” nếu Washington tiếp tục hành động quân sự.

Căng thẳng giữa Mỹ và Iran gia tăng trở lại sau vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào tàu chở hàng mang cờ Singapore tại eo biển Hormuz ngày 25/6. Theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), con tàu bị một vật thể chưa xác định bắn trúng khi di chuyển gần bờ biển Oman, khiến phần thân tàu bị hư hại nhưng không gây thương vong hay sự cố tràn dầu.

Trong bối cảnh căng thẳng gia tăng, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đang phối hợp với các bên liên quan nhằm duy trì an toàn hàng hải tại khu vực.

Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết: "Hiện chúng tôi đang làm việc với các bên liên quan, bao gồm một số quốc gia trong khu vực, các nước thành viên của tổ chức, cùng Oman, Mỹ và Iran nhằm tái khẳng định các cam kết đã đạt được trước đó về việc bảo đảm an toàn cho tàu thuyền và duy trì hoạt động hàng hải thương mại. Đây cũng là điều kiện để chúng tôi có thể nối lại việc sơ tán các thuyền viên ngay khi nhận được bảo đảm cần thiết. Ngành vận tải biển không nên trở thành con tin của bất kỳ cuộc xung đột nào. Bởi mỗi khi hoạt động hàng hải bị gián đoạn, kinh tế toàn cầu và an ninh lương thực đều phải gánh chịu những tác động nghiêm trọng".

Vụ việc là sự cố đầu tiên kể từ khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ về việc khôi phục hoạt động qua eo biển Hormuz. Dù hai bên nhất trí nối lại lưu thông hàng hải, thỏa thuận không quy định cụ thể cơ chế thực thi. Mỹ khẳng định tàu thuyền phải được tự do qua lại và không bị thu phí, trong khi Iran cho rằng với tư cách quốc gia ven biển, nước này có quyền quản lý hoạt động hàng hải tại Hormuz.

Những khác biệt đó tiếp tục phủ bóng lên triển vọng duy trì lệnh ngừng bắn. Trong khi thị trường năng lượng vẫn theo dõi sát diễn biến tại Hormuz, giá dầu đã giảm khoảng 3% trong ngày 26/6 khi lưu lượng tàu chở dầu dần được khôi phục. Saudi Aramco cũng nối lại hoạt động bốc dỡ dầu tại cảng Ras Tanura sau gần 4 tháng gián đoạn, góp phần giảm bớt lo ngại về nguy cơ đứt gãy nguồn cung năng lượng toàn cầu.