Hoạt động xúc tiến thương mại (XTTM) những năm gần đây đang có sự thay đổi rõ rệt về quy mô cũng như cách tiếp cận. Nếu như trước đây, việc tổ chức các hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước để DN giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm đối tác là cách làm thụ động, thì nay nhiều chương trình XTTM được tổ chức theo hướng kết hợp giữa trưng bày, kết nối giao thương, hội thảo, cung cấp thông tin thị trường và khảo sát thực tế.

Xúc tiến thương mại tại chỗ

Nhận thấy phương thức XTTM truyền thống qua các hội chợ trực tiếp dù hiệu quả nhưng chi phí lớn và tần suất còn ít, ông Phạm Hải Phong, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) cho biết, hiệp hội đang phát triển nền tảng kết nối người mua và người bán ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép khách hàng quốc tế tìm hiểu năng lực sản xuất của DN Việt Nam thông qua video, mô hình 3D và dữ liệu số. “Cách làm này sẽ giúp hoạt động XTTM diễn ra thường xuyên, thay vì chỉ tập trung vào một vài hội chợ trong năm”, ông Phong đánh giá.

Ở góc độ ngành gỗ, các DN nhận định mô hình tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ và gia công đã dần đến giới hạn. Muốn nâng cao giá trị xuất khẩu, DN phải thay đổi cách tiếp cận khách hàng bằng chủ động nguyên liệu, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi phân phối toàn cầu.

Trong khi đó, ngành dệt may tiếp tục đối mặt với áp lực từ các cuộc điều tra phòng vệ thương mại, xu hướng xanh hóa sản xuất và tình trạng thiếu hụt lao động. Điều này đòi hỏi DN không chỉ đáp ứng yêu cầu của thị trường, còn phải nâng cao năng suất, đổi mới công nghệ, tự chủ thiết kế để chinh phục khách hàng bằng những sản phẩm có chất lượng cao.

Với ngành da giày, thường 1 DN muốn tìm khách hàng mới thường phải mất rất nhiều thời gian và chi phí để tiếp cận. Trong khi đó, nếu các nhà mua hàng khi được đưa đến Việt Nam, phạm vi tìm kiếm của họ có thể được mở rộng, tăng cơ hội cho DN trong nước.

Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam nhìn nhận, đây là điểm khác biệt quan trọng giữa hoạt động XTTM tại chỗ với tổ chức đoàn giao thương tại nước ngoài. Bởi thực tế, với 1 đoàn DN Việt Nam đi XTTM ở thị trường nước ngoài, thường chỉ có thể giới thiệu một số lượng nhất định DN, trong khi 1 nhà mua hàng nước ngoài đến Việt Nam, có thể chủ động tìm kiếm nhiều nhà cung cấp, đi thăm nhiều nhà máy và kiểm chứng năng lực sản xuất.

“Khi khách hàng đến Việt Nam, họ có thể dành thời gian gặp rất nhiều DN và thậm chí gặp được đúng những DN họ cần. Đây là một lợi thế rất tốt nếu các sự kiện được tổ chức tại Việt Nam, nhất là đối với ngành da giày - nơi yêu cầu của các nhà mua hàng ngày càng cụ thể về chất lượng, tiến độ, tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc và khả năng đáp ứng, nên việc khách hàng được trực tiếp nhìn thấy năng lực sản xuất có giá trị không nhỏ”, bà Xuân cho biết.

Tiếp cận khách hàng qua dữ liệu và công nghệ số

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiềm ẩn nhiều bất ổn, xu hướng bảo hộ gia tăng và các rào cản phi thuế quan ngày càng khắt khe, sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam đang chịu sức ép lớn trong việc duy trì đơn hàng, giữ thị phần và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chính vì vậy, trong định hướng mới của Bộ Công Thương đối với hoạt động XTTM, thay vì chủ yếu tổ chức các đoàn DN đi khảo sát thị trường, hay tham gia hội chợ quốc tế như trước đây, Bộ sẽ đẩy mạnh mời các đoàn mua hàng, tập đoàn phân phối và nhà nhập khẩu lớn trên thế giới đến Việt Nam tìm hiểu năng lực sản xuất, khảo sát vùng nguyên liệu và kết nối trực tiếp với DN.

Như đánh giá của ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cách làm này sẽ giúp DN Việt Nam chủ động hơn trong việc tiếp cận khách hàng, đồng thời nâng cao hiệu quả kết nối, khi nhà mua hàng có điều kiện trực tiếp đánh giá năng lực sản xuất, chất lượng sản phẩm cũng như khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Cùng với đó, Bộ Công Thương hiện đang hoàn thiện Hệ sinh thái xúc tiến thương mại số (DECOS), tạo nền tảng kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, địa phương, hiệp hội ngành hàng, DN và hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài.

“Việc số hóa dữ liệu được kỳ vọng sẽ giúp DN tiếp cận thông tin thị trường nhanh hơn, chính xác hơn, đồng thời tăng khả năng kết nối với các đối tác quốc tế trên môi trường số. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình XTTM truyền thống sang mô hình lấy dữ liệu và công nghệ làm nền tảng”, ông Phú cho biết.

Xác định hoạt động XTTM đóng vai trò quan trọng trong thời gian tới, phía các hiệp hội ngành hàng, các DN cần chủ động hơn trong việc xây dựng cơ sở dữ liệu DN, bởi đây sẽ là nguồn thông tin quan trọng để kết nối với các đối tác quốc tế. Khi dữ liệu "đúng, đủ, sạch và sống", phản ánh chính xác năng lực của từng và từng ngành hàng, hoạt động XTTM sẽ có hiệu quả hơn.

Đồng thời, muốn chinh phục những thị trường khó tính và duy trì đà tăng trưởng bền vững, Việt Nam cần chuyển mạnh sang mô hình XTTM hiện đại, lấy dữ liệu, công nghệ số, kết nối trực tiếp với nhà mua hàng và hệ thống cảnh báo thị trường làm nền tảng. Khi đó, hàng hóa Việt Nam không chỉ mở rộng thị trường, còn nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.