Nhân kỷ niệm 25 năm ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001-28/6/2026), ngày 24/6, Bộ VH-TT&DL phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam tổ chức hội thảo “Xu hướng biến đổi của gia đình Việt Nam qua các thời kỳ - Thực trạng và giải pháp”.

Phát biểu chào mừng, GS.TS Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho rằng, gia đình là tế bào của xã hội, nơi duy trì nòi giống, môi trường lưu giữ, giáo dục, trao truyền các giá trị văn hóa dân tộc cho các thành viên trong gia đình. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định vai trò quan trọng của gia đình: "Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình".

GS.TS Lê Văn Lợi cho biết, quan điểm về gia đình và xây dựng gia đình theo tư tưởng Hồ Chí Minh đã được khẳng định trong Chỉ thị 06 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới và tiếp tục được nhấn mạnh trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng với yêu cầu xây dựng gia đình Việt Nam ấm no, hạnh phúc, tiến bộ và văn minh; trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng với yêu cầu: Xây dựng văn hóa gia đình, nhà trường và xã hội nhằm bảo vệ, gìn giữ thuần phong mỹ tục, tinh thần tương thân tương ái, đoàn kết nghĩa tình, trọng đạo lý, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại.

“Xây dựng gia đình hạnh phúc được xác định là vấn đề hệ trọng của dân tộc vì nó tạo nền tảng để xây dựng xã hội hạnh phúc. Xây dựng gia đình vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững và bao trùm. Vì thếNgày Gia đình Việt Nam năm nay được lựa chọn là "Gia đình hạnh phúc - Quốc gia thịnh vượng". Sự thịnh vượng của một quốc gia dựa trên chất lượng nguồn nhân lực và gia đình là nơi tái sản xuất nguồn nhân lực. Gia đình cũng chính lànơi nuôi dưỡng nhân cách, đạo đức, lối sống, ý thức công dân, năng lực xã hội của mỗi cá nhân”, GS.TS Lê Văn Lợi khẳng định.
Bên cạnh đó, kinh tế hộ gia đình vẫn đóng vai trò quan trọng trong thu nhập quốc dân. Trong bối cảnh gia đình vừa là đơn vị kinh tế, vừa là đơn vị tiêu dùng bền vững, quản lý kinh tế gia đình là nền tảng cho tích lũy tài sản quốc gia. Gia đình còn tạosự gắn kết cộng đồng. Gia đình là nơi lưu giữ, chuyển giao, tái tạo các giá trị văn hóa dân tộc, tinh thần yêu nước, đạo lý, các giá trị nhân văn, nhân ái và ý thức cộng đồng. Khi gia đình bền vững, các mối quan hệ láng giềng, cộng đồng và toàn xã hội sẽ bền vững, tạo sự đồng thuận xã hội được tăng cường.
Trong những năm gần đây, Việt Nam trải qua những biến đổi sâu sắc về kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Nền kinh tế chuyển dịch mạnh theo hướng CNH-HĐH, thị trường lao động trở nên linh hoạt hơn với sự gia tăng của di cư, việc làm phi truyền thống và các hình thức lao động mới. Đồng thời, tiến trình chuyển đổi số và tác động của cuộc CMCN lần thứ tư đang làm thay đổi phương thức sản xuất kinh doanh, giao tiếp và tổ chức đời sống xã hội.

Hiện quy mô gia đình Việt Nam đang thu nhỏ, trong khi tốc độ già hóa nhanh làm gia tăng áp lực chăm sóc và an sinh xã hội. Chuyển đổi số và môi trường trực tuyến làm thay đổi cách thức giao tiếp, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm gắn kết gia đình và lệch chuẩn giá trị. Di cư, đô thị hóa khiến gia đình ngày càng phân tán, giảm sự kết nối trực tiếp giữa các thành viên. Cùng với đó, xu hướng cá nhân hóa làm gia tăng sự khác biệt, thậm chí xung đột thế hệ và làm yếu các ràng buộc truyền thống.

GS.TS Lê Văn Lợi nhận xét, những biến đổi này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mà còn tái cấu trúc các quan hệ xã hội cơ bản, trong đó có quan hệ gia đình. Gia đình Việt Nam vì thế cũng đang chuyển mình mạnh mẽ về quy mô, chức năng, quan hệ, giá trị, thích ứng với bối cảnh mới với những cơ hội mới và nhữngthách thức chưa từng có.

“Một quốc gia không thể thịnh vượng nếu những tế bào của nó đang yếu đi. Vì thế, những biến đổi này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tái định hình vai trò của gia đình và đổi mới chính sách, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về gia đình để gia đình thích ứng hiệu quả với bối cảnh mới đang chuyển biến rất mạnh mẽ, GS.TS Lê Văn Lợi phát biểu.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ VH-TT&DL Trịnh Thị Thủy cho rằng, sự bền vững của gia đình có quan hệ trực tiếp với sự bền vững của xã hội; chất lượng của gia đình có ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng nguồn nhân lực và tương lai phát triển của đất nước.

Từ góc độ quản lý nhà nước, vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là ứng phó với những thay đổi đang diễn ra mà quan trọng hơn là nhận diện đúng xu hướng phát triển của gia đình Việt Nam. Chúng ta cần trả lời những câu hỏi lớn: Gia đình Việt Nam sẽ biến đổi theo chiều hướng nào? Những giá trị nào cần được gìn giữ và phát huy? Những chính sách nào cần được điều chỉnh để gia đình tiếp tục là môi trường nuôi dưỡng con người Việt Nam phát triển toàn diện? Làm thế nào để gia đình trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển nhanh và bền vững đất nước?

Những tham luận, phát biểu tại hội thảo đã cung cấp những luận cứ khoa học và thực tiễn quan trọng, góp phần hoàn thiện chủ trương, chính sách về gia đình nhằm xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, phát huy các giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam gắn với mục tiêu phát triển con người toàn diện trong thời kỳ mới.