Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, để người dân sẵn sàng thay đổi thói quen đi lại thì chỉ có bãi gửi xe là chưa đủ. Điều họ cần là một hệ thống giao thông công cộng đủ thuận tiện, đủ nhanh và đủ linh hoạt để thay thế chiếc xe cá nhân vốn đã gắn bó nhiều năm.

Người dân mong xe buýt thuận tiện hơn

7 giờ sáng, tại một điểm dừng xe buýt trên phố Kim Mã, lượng hành khách đông hơn thường lệ. Những chiếc xe buýt điện liên tục đón khách hướng về khu vực trung tâm. Ở các tuyến phố thuộc Vành đai 1, mật độ phương tiện cá nhân vẫn khá lớn, nhưng nhiều người đã bắt đầu tính toán lại cách di chuyển khi thành phố triển khai vùng phát thải thấp.

Là người có gần 10 năm sử dụng xe buýt làm phương tiện đi làm hằng ngày, anh Bùi Quang Huy cho biết, chủ trương xây dựng vùng phát thải thấp là cần thiết. Tuy nhiên, theo anh, yếu tố quyết định không nằm ở việc miễn phí hay giảm giá vé xe buýt, mà là chất lượng dịch vụ:

"Làm thế nào đấy để giảm cái thời gian một hành trình đi xe buýt cho hành khách. Hiện tại xe buýt nó vẫn phải chôn chân trong tắc đường với rất nhiều phương tiện cá nhân khác. Đồng nghĩa với việc là tốc độ di chuyển của xe buýt nó rất chậm.

Như thế sẽ chỉ phù hợp với những người mà có rất nhiều thời gian rảnh. Không chỉ đi lại từ nhà đến cơ quan, mà người ta còn đi chợ, đi chơi, đi mua sắm, đi thăm bạn bè, đi đón con cái các thứ... Mà xe buýt không đáp ứng được những cái nhu cầu đấy thì đương nhiên người ta sẽ phải sử dụng đến xe cá nhân. Chứ còn việc miễn phí nó chỉ là một phần rất nhỏ thôi".

Thực tế cho thấy, chuyển đổi phương tiện không đơn thuần là đổi từ xe máy sang xe buýt mà còn là thay đổi cả một thói quen sinh hoạt đã hình thành trong nhiều năm. Bởi người sử dụng xe cá nhân có thể chủ động giờ giấc, thay đổi lộ trình bất cứ lúc nào, kết hợp nhiều công việc trong cùng một chuyến đi. Trong khi đó, phương tiện giao thông công cộng vẫn còn những “khoảng trống cần được lấp đầy” nếu muốn trở thành lựa chọn ưu tiên.

Ngay từ khi triển khai thí điểm vùng phát thải thấp, Hà Nội đã đồng thời đưa ra nhiều giải pháp hỗ trợ cho người dân. Theo phương án của Sở Xây dựng, thành phố đã bố trí 220 bãi, điểm trông giữ phương tiện, xây dựng 44 trạm xe đạp công cộng với 456 xe, tổ chức 4 điểm trung chuyển dành cho xe trên 16 chỗ, đồng thời khảo sát nhiều vị trí để hình thành các bãi đỗ trung chuyển Park and Ride, giúp người dân gửi xe bên ngoài rồi tiếp tục hành trình bằng phương tiện công cộng.

Đây được xem là những mảnh ghép đầu tiên trong bức tranh giao thông xanh mà Hà Nội đang hướng tới. Sau hơn một tháng triển khai, nhiều người dân cho rằng các bãi gửi xe mới chỉ giải quyết được một nửa bài toán.

"Tôi nghĩ cần thêm nhiều điểm gửi xe, điểm trung chuyển quanh khu vực vành đai để người dân đi lại thuận tiện hơn."

"Nhà nước cần có biện pháp để hỗ trợ cho những người đang đi phương tiện cá nhân, chẳng hạn có tuyến xe buýt riêng để đi được nhiều điểm hơn, bởi vì hiện tại các trạm xe buýt chưa được phong phú lắm."

Hoàn thiện hạ tầng vùng phát thải thấp

Không chỉ người dân, các doanh nghiệp vận tải du lịch cũng đang đứng trước những thay đổi khi vùng lõi của thủ đô trở thành vùng phát thải thấp. Là tài xế chuyên chở khách quốc tế nhiều năm, anh Hoàng Trung Nam hoàn toàn ủng hộ việc xây dựng vùng phát thải thấp nhằm cải thiện môi trường và hình ảnh du lịch của Thủ đô.

Tuy nhiên, theo anh Hoàng Trung Nam, cần có phương án linh hoạt hơn đối với xe du lịch cỡ lớn:"Vùng phát thải thấp ở trong lõi của quận Hoàn Kiếm tôi hoàn toàn đồng ý. Nhưng có một cái bất cập là đã vùng lõi bên trong thì có thể là cắm biển từ đoạn Trần Khát Chân này, Trần Thi đến Triệu Quốc Đạt và Phùng Hưng, cho xe đón khách ở trong phố cổ đi các tour đấy thì cho đỗ từ 6 đến 9 giờ tôi thấy hợp lý hơn. Thì cũng có thể cho phép xe du lịch kinh doanh vận tải được dừng đỗ, còn xe tuyến thì không được dừng đỗ".

Đề xuất này cũng là mong muốn của nhiều doanh nghiệp lữ hành bởi phần lớn khách quốc tế là người cao tuổi hoặc mang nhiều hành lý. Nếu xe phải dừng quá xa khu vực phố cổ, việc di chuyển sẽ trở nên bất tiện, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Trong khi đó, với những người từ ngoại thành vào trung tâm làm việc mỗi ngày, nỗi băn khoăn của họ lại nằm ở chặng đường cuối cùng là từ điểm gửi xe đến nơi làm việc.

Anh Đặng Văn Phan, sống tại xã Đông Anh (Hà Nội), cho biết anh sẵn sàng gửi xe ở các bãi trung chuyển nếu việc kết nối sau đó thuận lợi:"Nếu di chuyển vào trong phố mà gửi xe ở đây, không có phương tiện đi lại đầy đủ thì di chuyển cũng hơi vất vả, cần có phương tiện trung chuyển như xe bus, xe điện, xe dịch vụ thì di chuyển hợp lý hơn, nếu có các xe trung chuyển ở bãi đỗ xe thì mình cũng sẵn sàng để xe lại đây thôi".

Có thể thấy, điều người dân cần không chỉ là chỗ để xe, mà là một chuỗi kết nối hoàn chỉnh từ điểm gửi xe đến nơi làm việc, trường học hay khu mua sắm. Để chính sách vùng phát thải thấp đi vào cuộc sống, hạ tầng giao thông công cộng cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ hơn.

Khi xe buýt nhanh hơn, điểm trung chuyển gần hơn, việc gửi xe và tiếp tục hành trình trở nên dễ dàng hơn, lúc đó những bãi gửi xe sẽ không chỉ là nơi dừng lại của xe cá nhân, mà sẽ trở thành điểm khởi đầu cho một thói quen đi lại mới, xanh hơn và bền vững hơn đối với Thủ đô.