Theo thống kê của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam. Riêng tháng 4/2026, Philippines nhập hơn 510.000 tấn gạo của Việt Nam, trị giá khoảng 225 triệu USD, chiếm tới 46,4% tổng lượng gạo xuất khẩu trong tháng. Philippines hiện chiếm hơn 50% sản lượng và gần 47% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam. Sự tương hỗ giữa nhu cầu lớn và ổn định của Philippines và năng lực cung ứng tin cậy của Việt Nam đã tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác trong thời gian qua.

Đánh giá về lợi thế gạo của Việt Nam tại thị trường này, ông Lê Phú Cường, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Philippines chia sẻ, gạo Việt Nam hiện đang chiếm giữ vị thế áp đảo tại thị trường Philippines, chiếm từ 70% đến hơn 80% tổng lượng gạo nhập khẩu của quốc gia này. Sự thành công của gạo Việt Nam tại Philippines đến từ 4 lợi thế cốt lõi sau: Giá cả cạnh tranh và chi phí logistic tối ưu. Nhờ vị trí địa lý gần gũi trong khu vực ASEAN, thời gian vận chuyển đường biển từ Việt Nam sang các cảng của Philippines (như Manila, Cebu, Davao) rất ngắn. Điều này giúp giảm chi phí logistics, hao hụt bảo quản và giúp gạo Việt Nam có giá thành cạnh tranh hơn hẳn so với gạo từ Ấn Độ hay Pakistan. Chất lượng dẻo thơm, phù hợp thị hiếu tiêu dùng. Năng lực cung ứng ổn định và độ tin cậy cao.

“Việt Nam luôn khẳng định vai trò là đối tác cung ứng gạo chiến lược, bền vững. Ngoài ra,nhờ Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), gạo Việt Nam xuất khẩu sang Philippines được hưởng mức thuế suất ưu đãi 35%, thực tế áp dụng hiện này là 20%, tạo lợi thế cạnh tranh rất lớn về mặt chính sách so với các quốc gia ngoài khối”, ông Lê Phú Cường nêu rõ.

Việt Nam và Philippines đang hướng tới kỷ niệm mốc son 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao trong năm 2026. Bước sang giai đoạn phát triển mới, hai nước càng quyết tâm khai thác tiềm năng hợp tác, trong đó có hợp tác an ninh lương thực, nhất là trong bối cảnh tình hình an ninh lương thực toàn cầu gặp nhiều biến động.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông thời gian qua đang tác động đến nhiều nước trong khu vực, đẩy giá khí đốt tăng cao, làm gián đoạn nguồn cung vận chuyển, khiến chi phí sản xuất phân bón tăng vọt. Ngoài ra, khu vực Đông Nam Á cũng đối mặt với những tác động của hiện tượng thời tiết cực đoan, trong đó có El Nino, nên an ninh lương thực được đặt lên ưu tiên quốc gia hàng đầu của nhiều quốc gia trong khu vực. Chính vì vậy, việc thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực an ninh lương thực nhận được sự quan tâm và chỉ đạo của chính phủ hai nước.

Đại sứ Việt Nam tại Philippines Lại Thái Bình nhấn mạnh, mối quan hệ Việt Nam và Philippines đứng trước cơ hội vượt ra khỏi khuôn khổ giao dịch ngắn hạn để hướng tới cơ chế cung ứng dài hạn, đảm bảo tính ổn định và bền vững của chuỗi cung ứng.

Trong lĩnh vực nông nghiệp và an ninh lương thực, từ quan hệ mua bán truyền thống, hai nước cần hướng tới cơ chế hợp tác dài hạn, ổn định chuỗi cung ứng, đồng thời mở rộng hợp tác nông nghiệp thông minh, nuôi trồng thủy sản và thích ứng biến đổi khí hậu… vốn là những xu hướng lớn đầy triển vọng giữa hai quốc gia.

Tại cuộc tiếp xúc song phương bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 diễn ra tại Philippines mới đây, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr đã nhất trí thúc đẩy một số trọng tâm hợp tác trụ cột trong quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai nước, trong đó có tăng cường hợp tác bảo đảm an ninh lương thực.

Trả lời phỏng vấn của phóng viên thường trú VOV theo dõi khu vực ASEAN, Cựu Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phippines phụ trách kinh tế (2011-2016), Đại sứ Philippines tại Việt Nam (2007-2009) - bà Laura Q. Del Rosario nhận định, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng phu nhân đến Philippines được kỳ vọng tạo ra các động lực mới thúc đẩy hợp tác trong mọi lĩnh vực, hướng đến mục tiêu nâng tổng kim ngạch thương mại song phương lên 10 tỷ USD trong thời gian sớm nhất.

Đại sứ Laura Q. Del Rosario đánh giá, an ninh lương thực và đặc biệt là thương mại gạo vẫn là điểm sáng hợp tác giữa hai nước: “Gạo Việt Nam được ưa chuộng tại Philippines một phần là giá cả phải chăng. Philippines cũng có nhiều nguồn cung gạo khác như Thái Lan, Campuchia. Với cá nhân tôi cảm nhận, chất lượng cũng như nhau, nhưng xét về giá cả thì gạo Việt Nam cạnh tranh hơn, có nhiều chủng loại phù hợp với nhu cầu thị hiếu của nhiều tầng lớp tại Philippines. Ngoài ra, Việt Nam cũng giống như Philippines phải chịu nhiều ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. So với các nước khác, nguồn cung gạo của Việt Nam luôn ổn định trong thời gian qua, phải đến 20 năm. Tôi chúc mừng các bạn luôn giữ được nguồn cung gạo ổn định, không chỉ cho Việt Nam mà điều đó cũng giúp ích cả cho Philippines”.

Nền tảng hợp tác thương mại gạo được đánh giá là cơ sở để mở rộng, đa dạng hóa sản phẩm, đa dạng hóa kênh phân phối hàng hóa của hai nước ở thị trường của nhau. Theo Thương vụ Việt Nam tại Philippines, từ xu hướng thị trường và cơ cấu nhập khẩu của Philippines, gạo, nông sản tươi, hoa quả nhiệt đới, cà phê, hạt tiêu, thủy sản và thực phẩm chế biến là nhóm hàng có nhiều tiềm năng do Philippines phụ thuộc lớn vào nhập khẩu lương thực và thực phẩm.

Việt Nam không chỉ nhìn nhận Philippines là một thị trường xuất khẩu lớn, mà là một đối tác chiến lược trọng yếu trong khu vực. Đảm bảo nguồn cung gạo ổn định cho Philippines chính là đóng góp trách nhiệm của Việt Nam vào sự ổn định và an ninh lương thực chung của toàn khối ASEAN.