Sáng nay (13/4), Ban Bí thư chủ trì tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh đã trình bày chuyên đề Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng; Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng.

Không khoán trắng, không đùn đẩy

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương khẳng định, hai văn bản chính là "hành lang pháp lý", "nền móng vận hành" công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng cho cả nhiệm kỳ Đại hội XIV và giai đoạn mới, thể hiện bước phát triển mới về tư duy lý luận và tổng kết thực tiễn.

Với Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho biết có nhiều điểm mới.

Nghị quyết mới được ban hành trên cơ sở tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa X, trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động, thách thức mới, đặc biệt là sự phát triển của kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia.

Đáng chú ý, quan điểm mới khẳng định rõ: kiểm tra, giám sát không phải là nhiệm vụ riêng của ủy ban kiểm tra, mà là trách nhiệm của toàn Đảng. "Toàn Đảng thực hiện công tác kiểm tra, giám sát… không khoán trắng, không đùn đẩy trách nhiệm cho cơ quan kiểm tra".

Một điểm mới mang tính đột phá là việc gắn công tác kiểm tra, giám sát với kiểm soát quyền lực và thúc đẩy phát triển.

Nghị quyết yêu cầu đổi mới công tác kiểm tra, giám sát phải gắn chặt với công tác chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, bảo đảm thực hiện nhất quán các trụ cột xây dựng Đảng.

Đồng thời, công tác này không chỉ nhằm phát hiện, xử lý vi phạm mà còn phải "góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới tích cực, dám nghĩ, dám làm".

Quan điểm này thể hiện bước chuyển từ tư duy "kiểm tra để xử lý" sang "kiểm tra để phòng ngừa, hỗ trợ phát triển", đồng thời vẫn giữ nguyên nguyên tắc "không có vùng cấm, không có ngoại lệ".

Một trong những định hướng cốt lõi của nghị quyết là chuyển trọng tâm công tác kiểm tra, giám sát sang phòng ngừa. Theo đó, các cấp ủy, tổ chức Đảng phải tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát ngay từ đầu, bảo đảm mọi chủ trương, quyết sách được triển khai nghiêm túc.

Nghị quyết nhấn mạnh việc phát hiện vi phạm phải được thực hiện "ngay từ khi mới manh nha", không để tích tụ thành sai phạm lớn.Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh nêu rõ yêu cầu: kiểm tra, giám sát phải "phát hiện các nguy cơ có thể dẫn đến sai phạm", qua đó chủ động cảnh báo, ngăn chặn từ sớm, từ xa.

Song song với đó, yêu cầu mỗi tổ chức đảng, mỗi đảng viên phải "thường xuyên tự soi, tự sửa, tự kiểm tra, giám sát và chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng".

"Chi bộ chính là nền tảng của Đảng, phải là nơi thực hiện giám sát thường xuyên, gần gũi, trực tiếp nhất đối với cán bộ, đảng viên. Mọi biểu hiện suy thoái, vi phạm nếu được phát hiện từ sớm ngay tại chi bộ sẽ không tích tụ thành sai phạm lớn", Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh khẳng định.

Với ủy ban kiểm tra các cấp, tập trung kiểm tra các vấn đề cấp bách theo yêu cầu nhiệm vụ và thực tiễn đặt ra; các lĩnh vực trọng yếu, nhạy cảm, phức tạp, dễ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; các nhiệm vụ, thẩm quyền mới như kiểm soát tài sản, thu nhập và thu hồi tài sản do tham nhũng, lãng phí, tiêu cực…

Theo dõi, đôn đốc thực hiện nghiêm các kết luận sau kiểm tra, giám sát. Kiên quyết xử lý vi phạm, kỷ luật các trường hợp gây trì trệ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc tăng cường phân cấp, phân quyền trong công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng. Theo đó, Ủy ban Kiểm tra Trung ương được trao thêm thẩm quyền trong thi hành kỷ luật đối với nhiều đối tượng, đồng thời quy định rõ hơn trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng trong giải quyết khiếu nại, tố cáo.

Không để "vùng trống", "vùng tối" trong kiểm tra, giám sát

Với Quy định về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương nhấn mạnh nguyên tắc "ở đâu có hoạt động của tổ chức đảng, đảng viên thì ở đó phải được kiểm tra, giám sát", không để bỏ trống, bỏ lọt các địa bàn, lĩnh vực; không để "khoảng trống", "vùng tối" mà công tác kiểm tra, giám sát của Đảng không vươn tới được.

Quy định mới cũng xác định rõ các cấp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại kỷ luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống.

Bên cạnh đó, việc bổ sung quy định về phối hợp giữa cơ quan kiểm tra với các cơ quan công an, quân đội, thanh tra, kiểm toán, viện kiểm sát, tòa án… được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm.

Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hệ thống quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước, khắc phục tình trạng chồng chéo, bất cập trong kiểm soát quyền lực.

Khi cần bổ sung ủy viên ủy ban kiểm tra, phó chủ nhiệm còn thiếu so với đề án nhân sự được phê duyệt thì ban thường vụ cấp ủy thực hiện quy trình giới thiệu nhân sự và báo cáo ban thường vụ cấp ủy cấp trên để xem xét, quyết định (không phải xin chủ trương).

Khi thay đổi chủ nhiệm ủy ban kiểm tra, phải trao đổi với ủy ban kiểm tra cấp trên để báo cáo ban thường vụ cấp ủy xem xét, quyết định, trước khi giới thiệu để bầu bổ sung chủ nhiệm.

Khi tiến hành công tác kiểm tra, giám sát được sử dụng một số biện pháp: ghi âm, ghi hình; niêm phong hồ sơ, tài liệu; yêu cầu cơ quan chức năng phong toả tài khoản, kê biên tài sản, tạm hoãn xuất cảnh và các biện pháp khác theo quy định của pháp luật.

Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương cho biết, quy định mới này để "thể chế hóa" một trong những nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng, đó là "chuyển đổi số toàn diện, thực chất, hiệu quả; từng bước ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý, khai thác dữ liệu, liên thông thông tin giữa cơ quan ủy ban kiểm tra và các cơ quan có liên quan; kiểm tra, giám sát trên dữ liệu".

Trong quá trình kiểm tra, giám sát nếu phát hiện tổ chức Đảng, cơ quan, đơn vị hoặc cá nhân có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền và chuyển hồ sơ, tài liệu liên quan cho cơ quan điều tra để thụ lý, xử lý theo quy định của pháp luật.

Trong phân cấp, tăng thẩm quyền, Ủy ban Kiểm tra Trung ương quyết định các hình thức kỷ luật đối với đảng viên, cấp ủy viên cấp trên cơ sở trở xuống; khiển trách, cảnh cáo, cách chức cấp ủy viên tỉnh ủy, thành ủy và đảng ủy trực thuộc Trung ương (kể cả bí thư, phó bí thư, ủy viên ban thường vụ đương chức và nghỉ hưu), đảng viên là cán bộ thuộc diện Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý nhưng không phải là Ủyviên Trung ương Đảng.

Ngoài ra, quy định mới quy định rõ hơn về thẩm quyền thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm của ban thường vụ, đảng ủy cấp trên trực tiếp cơ sở và ủy ban kiểm tra tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương. Đồng thời bổ sung nguyên tắc, nội dung giải quyết tố cáo phù hợp với tình hình thực tiễn.