Phương án tác chiến mới sẽ là một mạng lưới UAV có người lái - không người lái, tác chiến điện tử và các hệ thống tự chủ. Đáng chú ý, ANKA III không còn chỉ là một phương tiện mang vũ khí, mà đang được định hình như một “trung tâm tác chiến trên không”, có khả năng triển khai và phối hợp các phương tiện không người lái khác.

Hình ảnh do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Thổ Nhĩ Kỳ (TUSAŞ) công bố ngày 14/8 cho thấy ANKA III mang hai UAV phản lực SÜPER ŞİMŞEK dưới hai cánh. TUSAŞ gọi hình ảnh này là “Gizli Güç!” – “Sức mạnh bí mật”.

Thoạt nhìn, đây có thể chỉ là một cấu hình mang vũ khí mới. Nhưng đặt trong tiến trình phát triển của ANKA III, thử nghiệm này cho thấy một tham vọng lớn hơn: một máy bay không người lái có thể đưa những “người bay đồng hành” đến chiến trường, sau đó giải phóng chúng để thực hiện những nhiệm vụ khác nhau. Đây là bước tiến của tư duy “một máy bay – một nhiệm vụ” sang “một nền tảng – nhiều hiệu ứng tác chiến”.

Nhiệm vụ “mang đồng đội trên vai”

ANKA III vốn được phát triển như một UCAV tàng hình dạng cánh bay, với trần bay gần 12.200 m, tốc độ tối đa khoảng Mach 0,7 ở độ cao 9.000 m và thời gian hoạt động tới 10 giờ. Nhưng giá trị của ANKA III không chỉ nằm ở khả năng mang vũ khí.

Theo cấu hình được TUSAŞ công bố, nền tảng này có 2 khoang chứa vũ khí bên trong và 5 vị trí gắn tải trọng bên ngoài, đồng thời được thiết kế để tích hợp nhiều loại cảm biến và hệ thống nhiệm vụ, từ quang điện - hồng ngoại, các loại radar như AESA, IRST, SAR/GMTI-ISAR đến COMINT, ELINT, ESM, tác chiến điện tử, gây nhiễu, liên lạc vệ tinh và chuyển tiếp thông tin.

Đáng chú ý hơn, ANKA III được thiết kế để mang và triển khai các UAV phóng từ trên không. Điều này từng được thử nghiệm một phần từ tháng 4/2025, khi ANKA III thực hiện thành công việc thả một SÜPER ŞİMŞEK ở độ cao khoảng 3.000 m và tốc độ 150 knot.

Với cấu hình mới, ANKA III mang tới hai SÜPER ŞİMŞEK, biến nó từ một phương tiện tác chiến độc lập thành một nền tảng có khả năng “mở rộng” lực lượng sau khi đã tiến vào khu vực hoạt động.

Nói cách khác, một chiếc ANKA III xuất phát từ căn cứ vẫn là một máy bay. Nhưng sau khi hai UAV được phóng đi, nó có thể trở thành ba phương tiện tác chiến trên không, mỗi phương tiện có thể đảm nhiệm một nhiệm vụ khác nhau. Đây chính là điểm đáng chú ý nhất trong thử nghiệm mới của Thổ Nhĩ Kỳ.

Một UAV, nhiều vai trò

SÜPER ŞİMŞEK có chiều dài khoảng 4 m, trọng lượng cất cánh tối đa 200 kg, mang được tải trọng nặng 50 kg, trần bay 40.600 m, tốc độ tối đa Mach 0,85, thời gian hoạt động khoảng 80 phút và tầm hoạt động công bố lên tới 900 km.

Nhưng thông số đáng chú ý hơn là khả năng cấu hình nhiệm vụ. SÜPER ŞİMŞEK có thể được trang bị các hệ thống tạo tín hiệu phản xạ radar, tăng cường dấu hiệu hồng ngoại, thiết bị thu tín hiệu radar, hệ thống gây nhiễu, camera nhận thức tình huống, anten chống gây nhiễu và các hệ thống đối kháng điện tử.

Trong cấu hình tấn công một chiều, phương tiện có thể mang đầu đạn khoảng 35 kg. Điều này khiến SÜPER ŞİMŞEK không đơn thuần là một UAV cảm tử.

Trong một kịch bản, nó có thể đóng vai trò mồi nhử, tạo tín hiệu khiến radar đối phương tưởng rằng đang phát hiện một mục tiêu lớn hơn. Trong kịch bản khác, nó có thể thực hiện nhiệm vụ tác chiến điện tử hoặc gây nhiễu. Và trong một cấu hình khác nữa, nó có thể trở thành một phương tiện tấn công một chiều.

Đối với một hệ thống phòng không tích hợp, vấn đề vì thế không chỉ là có bao nhiêu mục tiêu xuất hiện trên màn hình radar. Vấn đề là không biết mục tiêu đó thực sự là gì. Một tín hiệu có thể là mồi nhử. Trong trường hợp khác, tín hiệu đó có thể là máy bay tác chiến điện tử, hoặc cũng có thể là UAV tấn công.

Điều này buộc đối phương phải dành nhiều cảm biến, thời gian và vũ khí hơn để xác định, phân loại và xử lý từng mục tiêu.

Đòn đánh nhiều cấp độ vào hệ thống phòng không đối phương

Trong mô hình tác chiến mới mà Thổ Nhĩ Kỳ đang xây dựng, ANKA III – SÜPER ŞİMŞEK được giao nhiều nhiệm vụ hơn. Đó là chế áp và tiêu diệt hệ thống phòng không đối phương (SEAD/DEAD).

Thực tế, một hệ thống phòng không hiện đại không chỉ gồm tên lửa. Đó là một mạng lưới gồm radar cảnh giới, radar điều khiển hỏa lực, cảm biến thụ động, hệ thống chỉ huy - kiểm soát, liên lạc và các phương tiện tác chiến điện tử.

Để vô hiệu hóa mạng lưới đó, bên tấn công phải làm nhiều việc cùng lúc: phát hiện, gây nhiễu, đánh lừa, buộc radar phát sóng, xác định vị trí và cuối cùng tấn công các nút quan trọng.

ANKA III có thể đảm nhận vai trò nền tảng cảm biến, chỉ huy, tác chiến điện tử hoặc tấn công ở tầng cao hơn, trong khi SÜPER ŞİMŞEK được đưa tới gần khu vực nguy hiểm hơn để thực hiện những nhiệm vụ có mức độ rủi ro cao.

Nếu một số UAV bị bắn hạ, bên tấn công không nhất thiết mất một máy bay có giá trị cao. Đây là sự thay đổi quan trọng trong bài toán chi phí trao đổi giữa bên tấn công và bên phòng thủ.

Thay vì đưa một máy bay có người lái đắt tiền vào vùng phòng không dày đặc, một lực lượng có thể sử dụng các phương tiện không người lái nhỏ hơn, rẻ hơn và có thể chấp nhận tổn thất cao hơn để buộc đối phương tiêu hao tên lửa, bộc lộ vị trí hoặc phân tán năng lực phòng thủ.

Tài liệu cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ đang hướng tới chính cách tiếp cận này: khả năng sống còn không chỉ dựa vào tàng hình mà là sự kết hợp giữa quản lý dấu hiệu, tác chiến điện tử, đánh lừa, phân tán và số lượng phương tiện có thể chấp nhận tổn thất.

Mạng lưới tác chiến “có người lái - không người lái”

Điểm đặc biệt hơn nữa nằm ở cách Thổ Nhĩ Kỳ đang kết nối ANKA III với máy bay chiến đấu có người lái nội địa KAAN.

Tại Triển lãm World Defense Show 2026, TUSAŞ đã giới thiệu ý tưởng máy bay chiến đấu KAAN phối hợp với hai ANKA III. Theo thiết kế này, phi công điều khiển KAAN có thể đảm nhận vai trò chỉ huy, trong khi các UCAV thực hiện những nhiệm vụ phân tán hơn.

Nếu đặt cấu hình đó cạnh việc ANKA III mang SÜPER ŞİMŞEK, một kiến trúc tác chiến nhiều tầng đã bắt đầu hình thành. Ở tầng trên là KAAN, nơi con người giữ vai trò chỉ huy và ra quyết định. Ở tầng giữa là ANKA III, đảm nhiệm cảm biến, tác chiến điện tử, trinh sát và tấn công, đồng thời điều phối các phương tiện khác. Ở tầng phía trước là SÜPER ŞİMŞEK, những phương tiện nhỏ hơn, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm hoặc chấp nhận mức độ tổn thất cao hơn.

Người ta gọi đây là “nested autonomy” – tự chủ phân tầng: một máy bay có người lái có thể điều phối UCAV; UCAV lại có thể triển khai những phương tiện tự chủ nhỏ hơn. Nếu phát triển thành công, đây sẽ là bước tiến xa hơn khái niệm: máy bay không người lái trung thành bay cùng máy bay có người lái.

Tuy nhiên, giới quan sát vẫn đang thận trọng với ý tưởng này. Hiện chưa có bằng chứng công khai cho thấy KAAN, ANKA III và SÜPER ŞİMŞEK đã hoạt động đồng thời như một chuỗi tác chiến tích hợp hoàn chỉnh. Vì vậy, đây vẫn là kiến trúc đang hình thành, chứ chưa phải năng lực tác chiến đã được chứng minh trên thực địa.

Tư duy về mạng lưới tác chiến và bài toán NATO

Thử nghiệm kỹ thuật này còn mang tới nhiều hàm ý sâu hơn, phức tạp hơn liên quan tới cách tư duy về sức mạnh không quân.

Trong mô hình truyền thống, một máy bay cất cánh với một số vũ khí nhất định và thực hiện nhiệm vụ đã được xác định. Trong mô hình mới, một nền tảng có thể mang theo nhiều hệ thống tự chủ, đưa chúng tới khu vực thích hợp rồi phân tán chúng thành những nút tác chiến độc lập. Điều đó cho phép một lần xuất kích tạo ra nhiều hiệu ứng trên chiến trường.

ANKA III có thể tiếp tục trinh sát hoặc tác chiến điện tử sau khi thả SÜPER ŞİMŞEK. Trong khi đó, các UAV nhỏ hơn có thể đảm nhiệm những nhiệm vụ khác nhau: gây nhiễu, đánh lừa, thu thập thông tin hoặc tấn công. Vì vậy, đối phương không chỉ phải đối phó với một máy bay.

Họ phải đối phó với một hệ thống có khả năng tự phân tách thành nhiều mối đe dọa cùng lúc hoặc hết lớp này tới lớp khác. Đây cũng là lý do thử nghiệm mới có ý nghĩa lớn hơn một cuộc bay thử thông thường.

Nếu ANKA III được sản xuất với số lượng lớn, cấu hình này có thể tạo ra tác động đáng kể đến cách Thổ Nhĩ Kỳ tổ chức lực lượng không quân.

Hồi tháng 1/2026, đã có các thông tin cho thấy Không quân Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt đầu đặt các đơn hàng ban đầu hơn 50 ANKA III. Nếu một lực lượng gồm hàng chục ANKA III được triển khai, đây sẽ không còn là câu chuyện về một nguyên mẫu thử nghiệm.

Người ta sẽ thấy một lớp năng lực mới cho các nhiệm vụ trinh sát, tác chiến điện tử, chế áp phòng không và tác chiến phân tán được triển khai trong thực tế.

Đối với liên minh NATO mà Thổ Nhĩ Kỳ cũng là thành viên, thông tin này này cũng đáng chú ý. Một lực lượng như vậy có thể bổ sung năng lực ISR, tác chiến điện từ, SEAD/DEAD và các phương tiện không người lái có khả năng chấp nhận tổn thất trong những môi trường có nguy cơ cao.

Tất nhiên, để thực sự trở thành năng lực tác chiến liên minh, Thổ Nhĩ Kỳ còn phải giải quyết nhiều bài toán về chỉ huy - kiểm soát, trao đổi dữ liệu chiến thuật, an ninh thông tin, nhận dạng mục tiêu và khả năng tích hợp với hệ thống chỉ huy của NATO.