Doanh nghiệp được trao quyền để kiến tạo tăng trưởng hai con số

Phát biểu tại Hội nghị "Doanh nghiệp góp phần vào tăng trưởng hai con số và Thủ tướng Chính phủ tri ân doanh nghiệp" hôm nay 27/3, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết, yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới đặt ra phải thay đổi căn bản trong tư duy điều hành: từ "ổn định để phát triển" sang "ổn định để bứt phá"; từ "cải thiện môi trường kinh doanh" sang "kiến tạo lợi thế cạnh tranh quốc gia"; và đặc biệt là từ "hỗ trợ doanh nghiệp" sang "trao quyền và đồng hành để doanh nghiệp trở thành lực lượng kiến tạo tăng trưởng".

Theo Thứ trưởng Cao Anh Tuấn, khu vực doanh nghiệp hiện đóng góp khoảng 60% GDP, thu hút hơn 16 triệu lao động, đóng góp chủ yếu vào tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. Trong đó, khu vực doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong nhiều ngành, lĩnh vực trọng yếu, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực, ổn định kinh tế vĩ mô. Khu vực kinh tế tư nhân, một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đã có bước tiến mạnh mẽ, lan tỏa tinh thần khởi nghiệp, từng bước hình thành các tập đoàn mang thương hiệu tầm cỡ khu vực và quốc tế. Khu vực doanh nghiệp FDI tiếp tục là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế khi Việt Nam đã thuộc nhóm 15 quốc gia thu hút FDI lớn nhất thế giới.

“Ba khu vực doanh nghiệp này đang từng bước gắn kết, hợp thành sức mạnh chung, tạo động lực để đất nước phát triển nhanh, bền vững và vươn lên hùng cường”, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn nói.

Tính đến hết năm 2025, cả nước có khoảng hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng hơn 25% so với năm 2020. Đặc biệt, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, khí thế khởi sự kinh doanh lan tỏa mạnh mẽ. Từ tháng 5/2025, bình quân mỗi tháng có khoảng 18.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 38% so với bình quân 4 tháng đầu năm. Năm 2025, cả nước có gần 298.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động.

Về huy động nguồn lực từ khu vực doanh nghiệp cho phát triển kinh tế, xã hội, tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 33% GDP. Đến hết năm 2025, quy mô thị trường cổ phiếu đạt khoảng 86,7% GDP, thị trường trái phiếu đạt khoảng 30% GDP. Qua ba đợt khởi công, khánh thành đồng loạt trong năm 2025, cả nước đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư khoảng 5,2 triệu tỷ đồng, trong đó nguồn vốn tư nhân chiếm gần 75%.

Tuy vậy, Thứ trưởng Bộ Tài chính cũng thẳng thắn nhìn nhận, nền kinh tế và khu vực doanh nghiệp vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, khó khăn, thách thức. Thể chế, pháp luật còn một số vướng mắc, bất cập, chưa được sửa đổi, bổ sung kịp thời; việc phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, điều kiện kinh doanh trong một số lĩnh vực còn chưa cải cách triệt để; các vấn đề pháp lý tồn đọng của một số doanh nghiệp, dự án đầu tư chưa được giải quyết dứt điểm.

Doanh nghiệp là chủ thể kiến tạo tăng trưởng

Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, bước sang giai đoạn 2026-2030, bối cảnh quốc tế và trong nước đặt ra cả thời cơ lớn lẫn thách thức rất gay gắt, đặt ra sức ép và cũng là động lực cải cách và chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế. Mục tiêu tăng trưởng kinh tế "hai con số" gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu không thể chậm trễ, là điều kiện tiên quyết để ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, tạo nền tảng vững chắc để đến năm 2045 nước ta trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

“Nếu tiếp tục dựa vào các động lực truyền thống và cách làm cũ, chúng ta sẽ không thể đạt được mục tiêu này”, ông Cao Anh Tuấn nhìn nhận.

Do đó, cần đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng theo hướng lấy phát triển đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu; dựa trên nền tảng Nhà nước kiến tạo phát triển, thể chế hiện đại, đồng bộ và việc phát huy cao nhất tri thức, khoa học công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia. Đây thực chất là một cuộc cải cách toàn diện, trong đó doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống chính sách và là chủ thể kiến tạo tăng trưởng.

Cụ thể, doanh nghiệp tư nhân phải thực sự trở thành một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước cần phát huy vai trò chủ đạo, tập trung vào những ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn trọng yếu, có tính chiến lược và sức lan tỏa cao; dẫn dắt cho khu vực tư nhân, dẫn dắt đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi. Các doanh nghiệp FDI đóng vai trò là nguồn lực bổ sung quan trọng, gắn kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong nước. Ba khu vực này phải hỗ trợ, bổ sung cho nhau, tạo thành hệ sinh thái doanh nghiệp năng động, hiệu quả, bền vững.

Ông Cao Anh Tuấn cho rằng, cần chuyển mạnh nhận thức và cách tiếp cận: doanh nghiệp không chỉ là "đối tượng phục vụ" hay thực thi chính sách, mà là chủ thể kiến tạo tăng trưởng và tham gia định hình chiến lược phát triển quốc gia; trong đó các doanh nghiệp lớn phải trở thành lực lượng dẫn dắt, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Từ đó, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Đồng thời, hoàn thiện khung pháp lý cho các mô hình kinh tế mới, cho phép áp dụng cơ chế “sandbox” đối với các lĩnh vực như công nghệ tài chính, trí tuệ nhân tạo và các công nghệ chiến lược.

Về phía doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho rằng, cần tiếp tục phát huy tinh thần tiên phong và khát vọng cống hiến vì một quốc gia cường thịnh; chủ động đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực. Chủ động tham gia cùng nhà nước triển khai các dự án lớn, chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia, trọng điểm, tập trung vào các ngành, lĩnh vực ưu tiên phục vụ mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng hai con số. Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực sản xuất, đặc biệt trong các ngành công nghiệp chiến lược, tiến tới tự lực, tự chủ và tự cường về khoa học và công nghệ. Chủ động tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã hoặc cam kết sẽ tham gia.

Các hiệp hội doanh nghiệp cũng được kỳ vọng tăng cường vai trò kết nối, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và quốc tế, hỗ trợ xúc tiến thương mại và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hội viên.

Theo Thứ trưởng Cao Anh Tuấn, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là yêu cầu về tốc độ mà còn là yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

“Đây không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, mà là sứ mệnh chiến lược để đưa đất nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình, hiện thực hóa khát vọng trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Trong tiến trình đó, doanh nghiệp phải thực sự trở thành lực lượng tiên phong, dẫn dắt đổi mới sáng tạo và tạo dựng vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế toàn cầu”, Thứ trưởng Cao Anh Tuấn nhấn mạnh.