Xây dựng hệ thống dữ liệu xuyên suốt chuỗi cung ứng

Bắt đầu từ ngày 1/7, Thông tư 31 của Bộ Công Thương quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ chính thức có hiệu lực. Các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao sẽ phải thực hiện truy xuất nguồn gốc thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa VeriGoods hoặc hoặc hệ thống truy xuất nguồn gốc nội bộ có kết nối với VeriGoods. Qua đó, người tiêu dùng có thể tra cứu các thông tin cơ bản về sản phẩm, góp phần nâng cao tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi người mua hàng.

Truy xuất nguồn gốc, hiểu một cách đơn giản là khả năng theo dõi và nhận diện quá trình hình thành, sản xuất, lưu thông của một sản phẩm. Thông qua mã truy xuất, người tiêu dùng có thể tra cứu những thông tin cơ bản như tên sản phẩm, hình ảnh, đơn vị sản xuất hoặc kinh doanh, địa chỉ doanh nghiệp, thương hiệu, nhãn hiệu, số lô sản xuất, số sê-ri, hạn sử dụng nếu có.

Để triển khai quy định mới, Bộ Công Thương vận hành tập trung Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa tại địa chỉ verigoods.vn. Đây là nền tảng tiếp nhận, lưu trữ, quản lý và kết nối dữ liệu truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa do doanh nghiệp cập nhật, đồng thời tạo lập mã phục vụ việc hiển thị, tra cứu và chia sẻ dữ liệu.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết: “Truy xuất nguồn gốc vốn không phải là khái niệm mới, xuất phát từ nhu cầu tự thân của doanh nghiệp nhằm quản lý chất lượng và phục vụ thị trường tốt hơn. Doanh nghiệp muốn quản lý chất lượng sản phẩm của mình, muốn phục vụ cho thị trường tốt hơn, buộc lòng là phải có cách thức quản lý sản xuất, quản lý chất lượng. Đặc biệt, yêu cầu khắt khe về chất lượng hàng hóa, các quy định của thế giới và của Việt Nam đang ở một bước nữa, sẽ có những hàng hóa bắt buộc phải tiến hành truy xuất nguồn gốc”.

Theo các chuyên gia, cốt lõi của truy xuất nguồn gốc nằm ở việc định danh sản phẩm và kết nối dữ liệu từ khâu sản xuất, vận chuyển đến phân phối, tiêu dùng. Khi dữ liệu được liên thông, doanh nghiệp không chỉ nâng cao khả năng quản trị mà còn có thể kiểm soát hàng hóa theo thời gian thực, nhanh chóng phát hiện rủi ro, sai lệch trong chuỗi cung ứng.

Ông Phạm Văn Quân, Chủ tịch Công ty Cổ phần Công nghệ Checkee cho rằng, hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu đầy đủ về bản chất của truy xuất nguồn gốc. Truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là dán mã QR Code lên sản phẩm mà là xây dựng cả một hệ thống dữ liệu xuyên suốt chuỗi cung ứng. Nếu không có nền tảng dữ liệu đồng bộ, việc truy xuất sẽ chỉ mang tính hình thức và khó phát huy hiệu quả thực chất.

“Hệ thống truy xuất gốc phải có hệ thống công nghệ có tiêu chuẩn và phải có nền tảng công nghệ. Và việc đầu tiên cần làm, mỗi sản phẩm phải được định danh. Mỗi đối tượng trong quản lý hệ thống cũng phải được định danh. Từ việc định danh đó thì chúng tôi mới đưa các hệ thống công nghệ vào để xác thực thông tin của doanh nghiệp và sản phẩm trên toàn hệ thống chuỗi”, ông Quân cho hay.

Truy xuất nguồn gốc giúp nâng cao chất lượng và vị thế hàng Việt

Trong bối cảnh các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng được sử dụng phổ biến, việc xây dựng hệ thống dữ liệu xuyên suốt chuỗi cung ứng tốt sẽ là cơ sở vững chắc cho doanh nghiệp trước các nguy cơ về phòng vệ thương mại.

Ngoài ra, doanh nghiệp nông nghiệp không chỉ cần tuân thủ các quy định của thị trường nhập khẩu mà còn phải chủ động lưu trữ hồ sơ, minh bạch hóa hoạt động sản xuất, quản trị tài chính và xây dựng chiến lược ứng phó từ sớm. Đặc biệt, việc nâng cao năng lực phòng vệ thương mại cần được xem là một phần của chiến lược phát triển bền vững, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, duy trì thị trường xuất khẩu và nâng cao sức cạnh tranh trong môi trường thương mại toàn cầu ngày càng khắt khe.

Bà Trần Minh Thu, Phòng Hội nhập và WTO, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nhấn mạnh: “Doanh nghiệp cần phải đảm bảo việc theo dõi, lưu trữ các hồ sơ, chứng từ để chứng minh. Ngoài ra, những buổi hội thảo hay là khóa đào tạo liên quan đến vấn đề này cũng sẽ rất hữu ích đối với doanh nghiệp.Doanh nghiệp nên tham gia để nhận biết thông tin, cập nhật nhữngrủi ro về chính sách cũng nhưphổ biến các tiêu chuẩn về lao động và môi trường đến doanh nghiệp. Thêm vào đólà xây dựng những hoạt động để nâng cao năng lực cạnh tranh”.

Thông tư 31 của Bộ Công Thương quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình minh bạch hóa thị trường và tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo kế hoạch triển khai, từ ngày 1/7, các thương nhân sẽ bắt đầu đăng ký tài khoản, nhận mã định danh và thực hiện xác thực thông tin sản phẩm trên hệ thống.

Đến ngày 1/1/2027, việc truy xuất nguồn gốc phải được hoàn tất trước khi các sản phẩm thuộc diện áp dụng được đưa ra lưu thông trên thị trường. Đối với doanh nghiệp thành lập mới hoặc bắt đầu hoạt động sản xuất, kinh doanh sau thời điểm này, quy định về truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện ngay từ khi đi vào hoạt động.