Trưng bày được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ, đồng thời gợi nhắc dấu mốc lịch sử năm 1980 – khi lần đầu tiên một đại diện Việt Nam bay vào không gian. Sứ mệnh chung Xô - Việt trên tàu Soyuz-37 được đánh giá là một cột mốc quan trọng trong hành trình chinh phục vũ trụ của nhân loại, đồng thời là minh chứng sinh động cho tìnhhữu nghị và quan hệ hợp tác lâu dàigiữa hai quốc gia.

Trong khuôn khổ Chương trình Intercosmos, Trung tướng Phạm Tuân đã cùng nhà du hành vũ trụ Liên Xô Viktor Gorbatko thực hiện chuyến bay vào quỹ đạo gần Trái Đất.Sự kiện này khi đó đãgây tiếng vang lớn, với những dòng tít ấn tượng trên báo chí quốc tế: “Người anh hùng vừa bắn rơi "pháo đài bay"B-52 – nay đang bay trong vũ trụ!”.

Tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy xúc động khẳng định: “Sự kiện hôm nay được tổ chức vào dịp có ý nghĩa đặc biệt, kỷ niệm 65 năm chuyến bay đầu tiên của con người vào vũ trụ; đồng thời gợi nhớ dấu mốc lịch sử năm 1980 khi Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân trở thành người Việt Nam đầu tiên bay vào vũ trụ".

Theo Thứ trưởng Cao Huy, sự kiện này không chỉ gợi nhắc niềm tự hào chung của Nhân dân Việt Nam, mà còn là minh chứng thuyết phục cho chiều sâu và sức sống bền vững của quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt giữa Việt Nam và Liên Xô trước đây, Liên bang Nga ngày nay.

Cùng chung quan điểm, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Liên bang Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko khẳng định: "Chuyến bay lịch sử tới trạm Salyut-6 được hun đúc từ tình hữu nghị chân thành, được tôi luyện qua những năm tháng đấu tranh gian khổ cũng như trong công cuộc xây dựng hòa bình.Đó là biểu tượng vĩnh cửu cho niềm tin tuyệt đối giữa hai dân tộc".

Một trong những khoảnh khắc gây xúc động mạnh mẽ nhất tại buổi lễ là đoạn video gửi về từ độ cao hàng trăm km ngoài Trái Đất. Ba phi hành gia Liên bang Nga đang làm nhiệm vụ trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) - Sergei Kutsverchkov, Sergei Mikayev và Andrei Fedyaev,đã gửi lời chào nồng nhiệt tới Thủ đô Hà Nội và người dân Việt Nam..

Đứng trước lá cờ đỏ sao vàng và cờ Liên bang Nga đang bay lơ lửng trong môi trường không trọng lực, các phi hành gia chia sẻ: “Từ ISS, chúng tôi nhìn thấy Trái Đất như một hành tinh xanh không biên giới và hiểu rằng hợp tác là con đường ổn định nhất để nhân loại tiến xa hơn. Chuyến bay năm 1980 của Viktor Gorbatko và Phạm Tuân không chỉ là thành tựu khoa học mà còn là biểu hiện của tình hữu nghị, sự tin tưởng tuyệt đối giữa hai dân tộc chúng ta".

Chia sẻ về hành trình chinh phụcvũ trụ của mình, Trung tướng Phạm Tuân nhấn mạnh đó là kết tinh của hàng chục năm nghiên cứu bền bỉ của các nhà khoa học Liên Xô và là hiện thực hóa ước nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc thanh niên Việt Nam phải sánh vai cùng thế giới. Ông bồi hồi nhớ lại: “Đó là hành trình đầy cảm xúc, từ khoảnh khắc tên lửa rời bệ phóng với sức đẩy mãnh liệt, đến những giây phút nghẹt thở khi tàu vũ trụ ghép nối trong không gian và cuối cùng là lúc trở về Trái Đất, khi vỏ tàu bốc cháy ở nhiệt độ ma sát hàng nghìn độ C…”.

Ông cũng dành lời tri ân sâu sắc tới những người bạn Nga - những người đã tận tình chỉ dạy, giúp đỡ để một người con của đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh có thể tự tin sải bước giữa các vì sao.

Không chỉ có những câu chuyện kể, không gian trưng bày lần này còn giới thiệu nhiều tài liệulần đầu được giải mật và các ấn phẩm quý như cuốn sách “Việt Nam - Liên Xô: Giai đoạn đấu tranh vì hòa bình của Việt Nam - Hội nghị Paris”. Đại sứ Gennady Bezdetko nhấn mạnh,việc gìn giữ những tư liệu này không chỉ là để nhìn lại quá khứ, mà còn là để giáo dục thế hệ trẻ về một thời kỳ "chia ngọt sẻ bùi" giữa hai quốc gia.

Đại diện Cơ quan Lưu trữ Liên bang Nga cũng nhấn mạnh năm 2026 là "năm vàng" để nhìn lại những kỳ tích chinh phục vũ trụ. Quan hệ hợp tácgiữa ngành lưu trữ song phươngđã và đang góp phần "giải mã" những trang sử hào hùng của hai dân tộc, từ những ngày sát cánh bên nhau trên bàn đàm phánParis cho đến khi cùng tiến bước vào không gian.