Tháo gỡ triệt để vướng mắc dự án tồn đọng kéo dài

Phát biểu tại tổ sáng 10/4, đại biểu Tống Thị Hạnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) tập trung góp ý vào báo cáo của Chính phủ về kết quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2022, với hai nhóm vấn đề trọng tâm gồm: xử lý các dự án tồn đọng kéo dài và quản lý, sử dụng trụ sở làm việc.

Đại biểu Tống Thị Hạnh cơ bản thống nhất với báo cáo của Chính phủ khi đã tiến hành rà soát, thống kê, phân loại và đề xuất phương án xử lý các dự án tồn đọng kéo dài theo từng nhóm. Báo cáo cũng đã nêu rõ số lượng dự án đã xử lý dứt điểm, số dự án còn tồn tại và các giải pháp tháo gỡ, đặc biệt là các vướng mắc pháp lý.

Tuy nhiên, theo đại biểu, thực tế cho thấy các vướng mắc của dự án tồn đọng không chỉ nằm ở lĩnh vực đất đai. Trong khi đó, báo cáo hiện chủ yếu đề cập đến việc kiến nghị mở rộng phạm vi áp dụng Nghị quyết 170 của Quốc hội - vốn chỉ tập trung xử lý một số trường hợp liên quan đến đất đai và áp dụng cho phạm vi địa phương nhất định.

Đại biểu dẫn chứng, nhiều dự án gặp khó khăn do sai phạm về quy hoạch hoặc các vấn đề pháp lý khác, không đơn thuần là đất đai. Những trường hợp này cần được xử lý theo quy định về khắc phục hậu quả trong pháp luật xử lý vi phạm hành chính.

"Tôi đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, bổ sung các giải pháp mang tính toàn diện hơn để tháo gỡ triệt để vướng mắc, qua đó khơi thông nguồn lực xã hội và đưa các dự án sớm quay trở lại triển khai, phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội", đại biểu Hạnh nhấn mạnh.

Đối với nội dung quản lý, sử dụng trụ sở làm việc, đại biểu Tống Thị Hạnh đánh giá cao sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ trong việc rà soát, xử lý trụ sở dôi dư sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Theo báo cáo, 34/34 địa phương đã hoàn thành bước đầu việc xử lý nhà, đất dôi dư, với 25.855 cơ sở được đưa vào phương án sử dụng cụ thể như bố trí làm trụ sở, cơ sở giáo dục, y tế…

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng việc xử lý trụ sở dôi dư không thể thực hiện trong ngắn hạn hay mang tính tình thế, mà cần được xem xét trên cơ sở tổng thể quy hoạch:"Không thể chuyển đổi ngay một trụ sở làm việc thành cơ sở y tế nếu không phù hợp quy hoạch. Việc thay đổi chức năng sử dụng đất phải bắt nguồn từ quy hoạch và được tính toán đồng bộ".

Hiện nay, nhiều địa phương đang trong quá trình hoàn thiện quy hoạch từ cấp tỉnh đến quy hoạch chi tiết. Đây là cơ sở quan trọng để xác định phương án sắp xếp, bố trí không gian, bảo đảm khai thác hiệu quả quỹ đất và tài sản công.

Đại biểu cũng lưu ý, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, trung tâm chính trị - hành chính tại nhiều địa phương đã thay đổi, kéo theo sự điều chỉnh về không gian phát triển. Do đó, cần rà soát tổng thể quy hoạch, chiến lược phát triển ngành, lĩnh vực trước khi quyết định phương án sử dụng trụ sở dôi dư.

"Nếu chỉ giao cơ học cho một đơn vị quản lý mà không tính đến quy hoạch thì sẽ thiếu tính ổn định, không bền vững trong dài hạn", đại biểu Hạnh cảnh báo.

Từ thực tiễn trên, đại biểu Tống Thị Hạnh đề nghị Chính phủ cần làm sâu sắc hơn nội dung này theo hướng tiếp cận tổng thể: từ quy hoạch phát triển, phân vùng không gian, đến định hướng các khu chức năng như trung tâm hành chính, văn hóa, đô thị, công nghiệp, khu kinh tế. Chỉ khi có tầm nhìn dài hạn và lộ trình rõ ràng, việc sắp xếp, xử lý trụ sở dôi dư mới thực sự hiệu quả, tránh lãng phí và phát huy tối đa giá trị tài sản công.

Cần mốc thời gian rõ ràng để xử lý dứt điểm

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) kiến nghị Chính phủ quan tâm bố trí vốn đầu tư công trung hạn cho 4 dự án trọng điểm, cấp bách của địa phương, đồng thời yêu cầu có lộ trình, hướng dẫn cụ thể để xử lý hiệu quả trụ sở dôi dư sau sáp nhập.

Tại phiên thảo luận tổ, đại biểu Nguyễn Thị Thủy cho biết, qua nghiên cứu Báo cáo số 150 của Chính phủ về danh mục nhu cầu sử dụng vốn đầu tư công trung hạn, trong đó Phụ lục 4 đã tổng hợp nhu cầu của các địa phương, Thái Nguyên có 4 dự án được đề xuất.

Theo đại biểu, đây đều là các dự án trọng tâm, trọng điểm đã được Ban Thường vụ Tỉnh ủy xác định, trong đó có những dự án cấp bách, có ý nghĩa lan tỏa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương và khu vực lân cận.

Đáng chú ý, Thái Nguyên vừa trải qua những thiệt hại nặng nề do thiên tai, đặc biệt là trận lũ lịch sử năm 2024 do bão Yagi gây ra, khiến nhiều hộ dân mất trắng tài sản. Vì vậy, việc đầu tư các công trình phòng chống thiên tai, hạ tầng kết nối càng trở nên cấp thiết.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy kiến nghị Chính phủ quan tâm bố trí vốn đầu tư công trung hạn cho 4 dự án gồm: Hệ thống công trình chống ngập lụt khu vực trung tâm tỉnh; Tuyến đường kết nối Thái Nguyên - Tuyên Quang - Vĩnh Phúc; Cao tốc Lạng Sơn - Thái Nguyên; Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 17 - tuyến huyết mạch kết nối các trung tâm công nghiệp.

"Đây không chỉ là những dự án cấp bách nhằm giải quyết khó khăn trước mắt, mà còn tạo sức lan tỏa, thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, đặc biệt trong bối cảnh Thái Nguyên nằm trong khu vực giáp vùng Thủ đô", đại biểu Nguyễn Thị Thủy nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề cập đến vấn đề xử lý trụ sở dôi dư sau khi sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính. Theo bà, việc sắp xếp địa giới hành chính thời gian qua được thực hiện với quy mô lớn, tốc độ nhanh, mang tính "cách mạng".

Tuy nhiên, hệ quả là nhiều trụ sở hiện chưa được xử lý kịp thời, gây lãng phí nguồn lực. Đại biểu cho rằng, việc xử lý tài sản công này cũng cần được triển khai với tinh thần quyết liệt tương tự.

"Hiện nay nhiều địa phương vẫn còn lúng túng, chưa có phương án cụ thể. Nếu Chính phủ có chỉ đạo quyết liệt, đặt ra mốc thời gian rõ ràng, đồng thời có hướng dẫn chi tiết về phương thức xử lý, thì hoàn toàn có thể giải quyết nhanh vấn đề này", đại biểu Nguyễn Thị Thủy nêu rõ.

Đại biểu cũng ghi nhận Chính phủ đã bước đầu chỉ đạo nội dung này, song đề nghị tiếp tục quan tâm, đặc biệt là vai trò hướng dẫn của Bộ Tài chính, nhằm giúp các địa phương triển khai hiệu quả, tránh lãng phí tài sản công.