Trạm sạc dùng chung: Mở hạ tầng, hài hòa lợi ích
Cập nhật: 24 phút trước
VOV.VN - Từ 1/7/2027, trạm sạc công cộng phải sẵn sàng chia sẻ hạ tầng cho xe điện tương thích. Cơ chế nào giúp kết nối mạng lưới, hài hòa lợi ích doanh nghiệp và người dùng?
Từ ngày 1/7/2027, các trạm sạc công cộng phải sẵn sàng chia sẻ hạ tầng cho các dòng xe điện tương thích, mở ra cơ hội kết nối các mạng lưới sạc. Nhưng làm thế nào để các trạm sạc có thể kết nối, chia sẻ với nhau mà không ảnh hưởng đến quyền lợi và hiệu quả đầu tư của doanh nghiệp. Cơ chế nào sẽ bảo đảm người tiêu dùng được tiếp cận dịch vụ minh bạch, thuận tiện với chi phí hợp lý?
Thực tế cho thấy, nếu mỗi hãng xe phát triển một mạng lưới trạm sạc riêng, thiếu khả năng kết nối với nhau, người sử dụng sẽ phải đối mặt với không ít bất tiện. Một chiếc xe có thể di chuyển đến nhiều địa phương nhưng lại gặp khó khăn trong việc tìm kiếm, tiếp cận trạm sạc phù hợp.
Trong khi đó, doanh nghiệp phải bỏ ra nguồn vốn lớn để đầu tư hạ tầng, thậm chí dẫn đến tình trạng đầu tư trùng lặp, nơi thừa trạm sạc, nơi thiếu điểm sạc. Vì vậy, dùng chung hạ tầng không đơn thuần là mở rộng số lượng trạm sạc mà quan trọng hơn là hình thành một mạng lưới có khả năng liên thông, khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội.
Muốn làm được điều đó, trước hết phải thống nhất các tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng kết nối. Không chỉ là sự tương thích giữa đầu nối của xe và trụ sạc, mà còn phải bảo đảm khả năng giao tiếp, điều chỉnh công suất, kiểm soát nhiệt độ, an toàn điện trong suốt quá trình sạc.
Xa hơn, các nhà vận hành cần kết nối hệ thống quản lý để người dùng có thể tìm kiếm trạm sạc, xác thực tài khoản và thanh toán liên mạng mà không bị giới hạn bởi một thương hiệu hay một ứng dụng riêng biệt. Khi những điều kiện này chưa được chuẩn hóa, quy định dùng chung rất dễ chỉ dừng lại ở yêu cầu trên giấy.
Một vấn đề cần đặc biệt quan tâm là lộ trình áp dụng đối với các trạm sạc đã được đầu tư trước đó. Không thể yêu cầu doanh nghiệp đồng loạt tháo dỡ, thay thế những hệ thống vẫn đang hoạt động tốt, bởi điều này sẽ làm gia tăng chi phí và tạo tâm lý e ngại đầu tư. Với các trạm sạc mới, cần yêu cầu thiết kế ngay từ đầu theo tiêu chuẩn thống nhất, ưu tiên thiết bị có giao thức mở, khả năng nâng cấp phần mềm và kết nối với các nền tảng quản lý khác nhau.
Với hệ thống hiện hữu, cần có lộ trình rà soát, phân loại và nâng cấp phù hợp, từ phần mềm quản lý, thanh toán đến các thiết bị kết nối cần thiết. Đồng thời, phải phân biệt rõ trạm sạc công cộng với trạm phục vụ nội bộ cho đội xe buýt, xe tải hoặc phương tiện của doanh nghiệp, tránh áp dụng máy móc, gây xáo trộn hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, dùng chung không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải chia sẻ miễn phí hạ tầng hoặc từ bỏ quyền sở hữu và lợi thế cạnh tranh. Nhà đầu tư đã bỏ vốn xây dựng trạm sạc cần được bảo đảm quyền khai thác thương mại và khả năng thu hồi vốn.
Doanh nghiệp khác sử dụng hạ tầng đó phải thanh toán chi phí hợp lý trên cơ sở sản lượng điện, công suất sử dụng và các dịch vụ liên quan. Nguyên tắc cần được xác lập rõ ràng: người đầu tư được hưởng lợi ích chính đáng, người sử dụng hạ tầng có trách nhiệm chi trả tương xứng.
Một yêu cầu không thể thiếu là bảo đảm minh bạch giá dịch vụ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Người sử dụng cần được biết rõ giá điện tính theo kWh, phí dịch vụ, phí đỗ xe, các khoản phụ thu và điều kiện áp dụng trước khi bắt đầu sạc. Sau mỗi phiên sạc, hệ thống phải cung cấp thông tin về lượng điện tiêu thụ, thời gian sạc và tổng số tiền thanh toán.
Thiết bị đo đếm cần đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, được kiểm định để tránh phát sinh tranh chấp. Đặc biệt, khi nhiều đơn vị cùng tham gia vận hành, phải xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm tiếp nhận và xử lý phản ánh, sự cố, hoàn tiền hoặc bồi thường khi có căn cứ.
Điều quan trọng là Nhà nước không nhất thiết phải áp đặt một mức giá sạc chung cho tất cả doanh nghiệp. Các nhà đầu tư vẫn cần không gian để cạnh tranh về giá, tốc độ sạc, vị trí và chất lượng phục vụ. Nhưng sự cạnh tranh ấy phải diễn ra trên nền tảng minh bạch, an toàn, không phân biệt đối xử và tôn trọng quyền lợi khách hàng.
Quy định về trạm sạc dùng chung chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi giải quyết được đồng thời ba bài toán: thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, hài hòa lợi ích giữa các nhà đầu tư và bảo đảm quyền lợi người sử dụng. Đây cũng là điều kiện để hạ tầng sạc không trở thành những mạng lưới khép kín, cạnh tranh bằng cách ngăn cản nhau, mà trở thành một hệ sinh thái mở, nơi doanh nghiệp có thể cùng phát triển và người dân được hưởng lợi từ sự thuận tiện.
Bởi suy cho cùng, thành công của thị trường xe điện không chỉ được đo bằng số lượng phương tiện bán ra hay số trạm sạc được xây dựng, mà còn nằm ở khả năng tiếp cận hạ tầng dễ dàng, chi phí hợp lý và niềm tin của người tiêu dùng.
Từ khóa: Trạm sạc , trạm sạc dùng chung, trạm sạc xe điện, hạ tầng sạc xe điện, trạm sạc công cộng, quy định trạm sạc từ 1/7/2027, chia sẻ hạ tầng trạm sạc, kết nối trạm sạc xe điện, mạng lưới trạm sạc
Thể loại: Xã hội
Tác giả: nguyễn yên/vov giao thông
Nguồn tin: VOVVN