Tại hội thảo trực tuyến “Bài toán kéo - đẩy giao thông công cộng TP.HCM” do Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn tổ chức ngày 15/4, TS. Huỳnh Thế Du, thành viên Viện Sáng kiến Việt Nam cho biết, tỷ lệ đất dành cho giao thông của TP.HCM đang rất thấp, chưa tới 10%.

Với giao thông công cộng, sau khi đạt đỉnh vào năm 2010 với đầu phương tiện lên đến 3.000 xe, phục vụ 360 triệu lượt (chiếm tỷ phần 5,4%) thì đến nay, sản lượng vận chuyển chỉ chiếm chưa tới 2% nhu cầu đi lại.

Phân tích thêm, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM cho biết, TP.HCM là đô thị xe máy với tỷ lệ khoảng 800 xe máy/1.000 dân. Việc phụ thuộc quá lớn vào phương tiện cá nhân gây ra ùn tắc, lãng phí thời gian, chi phí logistics; đồng thời kéo theo hệ lụy về môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Từ đó, các chuyên gia đánh giá, để có thể giải quyết bài toán giao thông tại TP.HCM, cần thực hiện đồng bộ hai nhóm “kéo” và “đẩy”. Trong đó, “kéo” là nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng sức hấp dẫn của giao thông công cộng; còn “đẩy” là các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân.

Việc TP.HCM đang xây dựng chính sách miễn vé xe buýt được xem là rất cần thiết, kịp thời, là cú hích ban đầu quan trọng để có thể thu hút người dân tham gia giao thông công cộng.

Tuy nhiên, về lâu dài, TP cần các giải pháp kinh tế thay vì biện pháp hành chính. Đồng thời, phải cải thiện hệ sinh thái xung quanhgiao thông công cộng như vỉa hè, điểm trung chuyển, đặc biệt là “chặng cuối” để tăng tính tiện lợi. Ngoài ra cũng cần mở rộng mạng lưới xe buýt, chuyển dần sang xe buýt điện và ứng dụng công nghệ để cung cấp thông tin hành trình theo thời gian thực.

Đặc biệt, việc phát triển mạng lưới metro được xem là chìa khóa quyết định. Theo ông Nguyễn Quốc Hiển, Phó Trưởng ban quản lý đường sắt đô thị TP.HCM, hiện tuyến Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) đang phục vụ khoảng 60.000 người/ngày và ngày càng tăng lên. TP cũng đang gấp rút triển khai các tuyến metro mới, kết nối TP.HCM với khu vực Bình Dương, Cần Giờ, Long Thành…

Theo ông Hiển, thuận lợi là hiện nay đã có nhiều cơ chế để TP có thể đẩy nhanh tiến độ thực hiện với mục tiêu hoàn thành 187km đường sắt đô thị vào năm 2030 và 355km vào năm 2035.

Ông Nguyễn Quốc Hiển cũng cho biết, hiện ngành chức năng đang gấp rút điều chỉnh quy hoạch đường sắt đô thị TP.HCM mới sau sáp nhập với dự kiến hệ thống đường sắt đô thị lên đến hơn 900 km.

"Metro là động mạch, là rường cột của đô thị nên bộ khung này phải hết sức chuẩn chỉ. Metro tạo ra tiền đề, động lực phát triển của TP nên phải kết nối các hub lớn, các mạng lưới giao thông quốc gia, đường sắt quốc gia, cảng biển, đường sắt và các đô thị lớn", ông Hiển nói.